Bộ Tài chính đang dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp, nhằm đẩy nhanh tiến độ sắp xếp lại bộ máy. Dự thảo hướng dẫn chi tiết các điều kiện để đơn vị sự nghiệp công lập chuyển đổi thành doanh nghiệp hoặc công ty cổ phần.
Bối cảnh và mục tiêu
Theo Bộ Tài chính, Nghị định số 150/2020 về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần được Chính phủ ban hành từ cuối năm 2020. Số liệu từ các Bộ, ngành địa phương cho thấy, các đơn vị sau chuyển đổi hoạt động ổn định và có xu hướng phát triển tích cực. Doanh thu và lợi nhuận tăng, thu nhập bình quân của người lao động được điều chỉnh tăng, chất lượng cung ứng dịch vụ công được cải thiện.
Tuy nhiên, tiến độ chuyển đổi còn chậm. Khảo sát của Bộ Tài chính trên phạm vi cả nước chỉ ra nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến tình trạng này.
Đề xuất mô hình chuyển đổi
Bộ Tài chính đề xuất đơn vị sự nghiệp công lập đủ điều kiện có thể chuyển đổi theo 2 mô hình: công ty cổ phần và công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm 100% vốn.
Đối tượng áp dụng gồm: Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (UBND cấp tỉnh), bao gồm đơn vị thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ; đơn vị thuộc các đơn vị thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ; đơn vị thuộc UBND cấp tỉnh; đơn vị thuộc cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác của UBND cấp tỉnh; đơn vị thuộc UBND xã, phường, đặc khu (UBND cấp xã); đơn vị thuộc đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND cấp tỉnh.
Ngoài ra, đơn vị sự nghiệp công lập được giao cho doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND cấp tỉnh quản lý (không tính vào thành phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp) cũng thuộc đối tượng áp dụng.
Điều kiện chuyển đổi thành công ty cổ phần
Theo dự thảo, đơn vị sự nghiệp công lập được xem xét chuyển đổi thành công ty cổ phần khi đáp ứng đồng thời hai điều kiện:
- Đơn vị không hoạt động trong các ngành, lĩnh vực thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ 100% vốn điều lệ.
- Đơn vị phải tự bảo đảm chi thường xuyên và đầu tư hoặc tự bảo đảm chi thường xuyên trong 2 năm liên tiếp gần nhất tính đến thời điểm được xem xét đưa vào danh mục chuyển đổi.
Điều kiện chuyển đổi thành công ty TNHH một thành viên
Đối với mô hình công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, dự thảo quy định đơn vị sự nghiệp công lập phải hoạt động trong các ngành, lĩnh vực mà pháp luật về quản lý và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp quy định Nhà nước cần nắm giữ toàn bộ vốn điều lệ. Quy định này cũng áp dụng đối với các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xuất bản, thông tin - truyền thông, thông tin đối ngoại và công tác xã hội.
Tương tự trường hợp chuyển đổi thành công ty cổ phần, các đơn vị sự nghiệp công lập được xem xét chuyển đổi thành công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ cũng phải đáp ứng điều kiện tự bảo đảm chi thường xuyên và đầu tư hoặc tự bảo đảm chi thường xuyên trong 2 năm gần nhất trước thời điểm đưa vào danh mục chuyển đổi.
