Lịch sử các đô thị lớn cho thấy không phải mọi công trình tồn tại lâu đời đều trở thành biểu tượng. Tuổi đời chỉ là thước đo của thời gian, còn giá trị mới là thước đo của di sản. Những công trình thực sự sống mãi với thời gian thường hội tụ ba yếu tố: vị trí không thể thay thế, kiến trúc định hình căn tính và sự gắn bó sâu sắc với đời sống con người.
Bài học từ những biểu tượng toàn cầu
Harrods tại Knightsbridge (London, Anh) là minh chứng rõ ràng cho một biểu tượng tọa lạc tại vị trí không thể thay thế, được bồi đắp qua nhiều lớp lịch sử, giao thương và văn hóa. Năm 1849, Charles Henry Harrod mở một cửa hàng kinh doanh trà, thực phẩm và hàng tiêu dùng tại đây. Từ điểm khởi đầu ấy, Harrods dần phát triển thành một thế giới của thời trang, ẩm thực, trang sức, thiết kế và dịch vụ, đồng hành cùng đời sống London qua hơn 175 năm.
Sức nặng của Harrods nằm ở sự tiếp nối xuyên suốt của một địa chỉ, phong thái phục vụ và trải nghiệm đã hiện diện trong đời sống London qua nhiều thế hệ. Người ta đến đây không chỉ để mua sắm, mà còn cảm nhận một lát cắt rất riêng của thành phố, nơi truyền thống, nghệ thuật trưng bày và văn hóa phục vụ cùng tạo nên bản sắc.
Nếu vị trí tạo nên nền tảng, kiến trúc trao cho công trình khả năng được nhận diện và đại diện cho khát vọng của một thời đại. Empire State Building là một trường hợp điển hình. Mở cửa tại New York (Mỹ) năm 1931, giữa một giai đoạn đầy biến động, công trình nhanh chóng trở thành điểm tham quan quốc tế, hiện diện rộng rãi trong điện ảnh và văn hóa đại chúng, đồng thời giữ vị trí tòa nhà cao nhất thế giới gần 4 thập kỷ.
Kiến trúc và đời sống: Sức sống của biểu tượng
Tuy nhiên, kỷ lục chiều cao chưa bao giờ là lý do duy nhất làm nên sức nặng biểu tượng của Empire State Building. Giữa đường chân trời Manhattan không ngừng thay đổi, công trình vẫn là một trong những hình ảnh cô đọng nhất khi cả thế giới nghĩ về New York. Bằng ngôn ngữ Art Deco đặc trưng và sự hiện diện bền bỉ trong văn hóa đại chúng, Empire State Building đã vượt khỏi phạm vi một tòa nhà để trở thành một phần trong căn tính của thành phố.
Dù vậy, vị trí và kiến trúc vẫn chưa đủ để bảo đảm giá trị trường tồn. Công trình chỉ thực sự sống lâu khi trở thành một phần trong đời sống con người. Tại Milan (Italy), Galleria Vittorio Emanuele II cho thấy một không gian thương mại có thể đồng thời trở thành không gian văn hóa và đời sống công cộng. Nằm giữa quảng trường Duomo và nhà hát La Scala, công trình thế kỷ 19 này được người dân Milan ưu ái gọi là “phòng khách của thành phố”.
Dưới mái vòm kính, kiến trúc, thương mại, ẩm thực, đời sống công cộng cùng gặp nhau, tạo nên một không gian mà người Milan không chỉ đi qua, mà còn gặp gỡ và thực hành những nghi thức đời thường. Không ai đến Galleria chỉ để tiêu tiền, họ đến để sống trong “chất Italy” thanh lịch và cởi mở đã làm nên phong thái Milan suốt gần một thế kỷ rưỡi.
Chợ Bến Thành - Di sản làm nên bản sắc TP.HCM
Tại TP.HCM, chợ Bến Thành là minh chứng rõ nét cho quy luật ấy. Ngôi chợ được khởi công xây dựng năm 1912 và hoàn thành năm 1914, đã hiện diện trong đời sống thành phố suốt hơn một thế kỷ. Công trình không chỉ được nhận diện qua tháp đồng hồ và 4 cửa chính quen thuộc, mà trở thành điểm quy chiếu gắn liền ký ức đô thị TP.HCM.
Chiều sâu ấy hiện diện trong những câu chuyện rất đời thường: Các gia đình gắn bó với một nghề qua nhiều thế hệ; những người lần đầu đến Sài thành để bắt đầu một hành trình mới; cư dân thành phố với bao lần đi qua Bến Thành; du khách quốc tế tìm đến nơi đây như một cánh cửa để chạm vào tinh thần giao thương cởi mở, hào sảng của TP.HCM.
Theo thời gian, những ký ức cá nhân hòa vào nhau và trở thành ký ức tập thể. Chính con người và những câu chuyện ấy đã trao cho chợ Bến Thành một chiều sâu văn hóa vượt lên trên tuổi đời của công trình. Qua nhiều giai đoạn, diện mạo khu vực trung tâm thành phố liên tục thay đổi. Những tuyến đường mới được mở, cao ốc xuất hiện, hoạt động thương mại và du lịch không ngừng mở rộng. Chợ Bến Thành không đứng ngoài những chuyển động ấy, mà tiếp tục tham gia vào nhịp sống đương đại như một di sản sống.
One Central Saigon - Viết tiếp di sản bằng ngôn ngữ thời đại mới
Những cực phát triển mới có thể hình thành, nhưng địa điểm được lịch sử đô thị và ký ức cộng đồng xác lập qua hơn một thế kỷ thì không thể di dời hay tái tạo. Chính sự tích lũy ấy đã đưa Bến Thành trở thành một điểm quy chiếu lịch sử của trung tâm thành phố. Hôm nay, tọa độ ấy đang bước vào một chu kỳ mới khi Metro số 1 đã vận hành, đưa ga Bến Thành trở thành điểm khởi đầu của tuyến đường sắt đô thị đầu tiên tại TP.HCM, đồng thời là đầu mối quan trọng trong mạng lưới metro tương lai.
Tại thời điểm bản lề ấy, One Central Saigon xuất hiện như một chương tiếp theo đầy tự hào của tọa độ Bến Thành - nơi giá trị đã được lịch sử bồi đắp gặp gỡ những động lực đô thị mới. Đối diện chợ Bến Thành, dự án tọa lạc tại “tọa độ gốc” của TP.HCM, được Masterise Group phát triển theo mô hình “landmark mixed-use” mang tầm vóc quốc tế. One Central Saigon gồm hai tòa tháp vươn cao trên khối đế thương mại - dịch vụ, với văn phòng hạng A+ và hệ sinh thái thương mại, dịch vụ, ẩm thực tinh tuyển.
Đáng chú ý, dự án đánh dấu cột mốc lần đầu tiên tại Việt Nam khi khách sạn The Ritz-Carlton và khu căn hộ hàng hiệu The Ritz-Carlton cùng hiện diện trong một tổ hợp kiến trúc biểu tượng. Hệ thống tầng hầm kết nối trực tiếp với ga Bến Thành qua hành lang ngầm, tạo nên một hệ sinh thái liền mạch cho nhu cầu cư trú, lưu trú, làm việc, mua sắm và giải trí.
Kiến trúc dự án lấy cảm hứng từ hình tượng “Song Long Ngậm Ngọc”, chuyển hóa biểu tượng phương Đông gắn với sức mạnh, thịnh vượng và trí tuệ thành ngôn ngữ thiết kế đương đại. Dự án quy tụ Arquitectonica trong vai trò thiết kế kiến trúc, cùng sự hiện diện của The Ritz-Carlton như một bảo chứng cho tiêu chuẩn toàn cầu.
Giá trị tương lai của One Central Saigon không chỉ được quyết định bởi tầm vóc kiến trúc hay danh tiếng của những thương hiệu hiện diện, mà còn bởi khả năng trở thành một điểm đến biểu tượng không ngừng bồi đắp nên bản sắc thành phố. Đó là nơi con người gặp gỡ, làm việc, trải nghiệm, gắn bó và viết nên những câu chuyện mới. Bởi lẽ, một công trình chỉ thực sự trở thành biểu tượng khi con người tìm đến và quay lại, khi ký ức riêng dần hòa vào ký ức chung, khi những câu chuyện được tiếp nối qua nhiều thế hệ. Đó là ý nghĩa của “Giá trị trăm năm mở ra trăm năm giá trị”.
