Ngày 20/7, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký ban hành Chỉ thị số 16 về thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố. Mục tiêu ngắn hạn là đạt chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội được Thủ tướng giao, tối thiểu 18.700 căn hộ hoàn thành năm 2026, hướng tới hoàn thành khoảng 25-27 nghìn căn hộ nhà ở xã hội đủ điều kiện cung ứng ra thị trường trong năm 2026.
Phân bố dự án tại các cực phát triển mới
Các dự án nhà ở xã hội triển khai trong năm 2026 tập trung chủ yếu tại các huyện Đông Anh, Mê Linh, Hoài Đức, Gia Lâm, Đan Phượng, Thường Tín, Thạch Thất, Quốc Oai. Đây đều là những khu vực được định hướng trở thành cực phát triển mới của thành phố theo Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065. Như vậy, các dự án nhà ở xã hội không chỉ giải quyết nhu cầu nhà ở cơ bản mà còn góp phần xây dựng cấu trúc đô thị đa cực, đa trung tâm.
Quan điểm của chuyên gia quy hoạch
TS, KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam, nhiều lần nhấn mạnh rằng quá trình giãn dân của Thủ đô hiện nay không còn là những giải pháp riêng lẻ mà đã được đặt trong tổng thể Quy hoạch Thủ đô cùng Luật Thủ đô và các nghị quyết của Trung ương. Theo ông, phát triển nhà ở là một trong những yếu tố quan trọng tạo lập cấu trúc đô thị và phải được xem xét trong tổng thể quy hoạch không gian, giao thông và hạ tầng xã hội.
Thực tế này phù hợp với định hướng của thành phố khi Hà Nội đặt mục tiêu phát triển khoảng 120 nghìn căn nhà ở xã hội trong giai đoạn 2026-2030. Quy mô nguồn cung lớn không đơn thuần nhằm đáp ứng nhu cầu về nhà ở, mà còn tạo tiền đề để phân bố lại dân cư, giảm áp lực lên khu vực nội đô và từng bước hình thành mạng lưới các đô thị vệ tinh, các trung tâm dịch vụ, thương mại và sản xuất mới theo định hướng quy hoạch.
Định hình các cực tăng trưởng mới
Khi các dự án nhà ở xã hội tại Đông Anh, Hòa Lạc, Hoài Đức, Gia Lâm hay Thường Tín được đưa vào hoạt động, sẽ thu hút người lao động, công nhân, viên chức, người trẻ và các hộ gia đình có thu nhập trung bình, thấp, tạo sự dịch chuyển cư trú của hàng chục nghìn hộ gia đình, hình thành những cộng đồng dân cư mới tại các cực phát triển theo quy hoạch. Dân cư tăng lên sẽ kéo theo nhu cầu về việc làm, thương mại, trường học, bệnh viện và các dịch vụ đô thị. Từ đó, các khu vực vùng ven có điều kiện hình thành những trung tâm dịch vụ mới, giảm dần sự phụ thuộc vào khu vực nội đô.
Nếu quá trình này diễn ra đồng bộ, áp lực về dân số và hạ tầng tại khu vực lõi cũng sẽ từng bước được chia sẻ. Không chỉ áp lực về dân số, mà cả nhu cầu sử dụng hạ tầng giao thông, trường học, bệnh viện và các dịch vụ công cũng có cơ hội được phân bổ hợp lý hơn giữa các khu vực của thành phố. Đây cũng là điều kiện để Thủ đô bảo tồn khu vực lõi lịch sử, đồng thời mở rộng không gian phát triển sang các cửa ngõ và các đô thị vệ tinh.
Nhà ở chỉ là điểm khởi đầu
Tuy nhiên, nhà ở chỉ là điểm khởi đầu của quá trình dịch chuyển dân cư. Một khu đô thị chỉ thật sự phát triển khi người dân có thể sinh sống, làm việc và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu ngay trong khu vực. Nếu nơi ở tách rời nơi làm việc hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào việc di chuyển vào trung tâm mỗi ngày, mục tiêu tái cấu trúc không gian đô thị sẽ khó đạt được.
PGS, TS Phan Lê Bình, chuyên gia quy hoạch giao thông, nhiều lần nhấn mạnh rằng phát triển đô thị chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với giao thông công cộng. Theo ông, việc bố trí dân cư dọc các hành lang giao thông công cộng sẽ giúp khai thác hiệu quả hệ thống hạ tầng, giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững của đô thị. Góc nhìn này cũng phù hợp với định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD mà Luật Thủ đô năm 2024 đã đặt ra.
Giá trị vượt trên số lượng
Giá trị của 27 nghìn căn nhà ở xã hội vì thế không chỉ được đo bằng số lượng căn hộ hoàn thành hay số người được cải thiện điều kiện an cư. Quan trọng hơn, đây có thể trở thành bước khởi đầu cho quá trình tái phân bố dân cư của Hà Nội, tạo nguồn dân số cho các cực phát triển mới và góp phần hiện thực hóa mô hình đô thị đa cực mà Quy hoạch Thủ đô đã xác định.
Khi nhà ở, giao thông, việc làm và hạ tầng xã hội được triển khai đồng bộ, mỗi khu nhà ở xã hội sẽ không chỉ là nơi để ở, mà còn là hạt nhân của những cộng đồng đô thị mới, tạo động lực cho sự phát triển cân bằng và bền vững của Thủ đô trong vài thập niên tới. Nếu chỉ xây nhà ở mà thiếu hạ tầng xã hội và cơ hội việc làm, các khu dân cư mới rất dễ trở thành những "đô thị ngủ", khiến người dân vẫn phải di chuyển hằng ngày vào trung tâm, làm gia tăng áp lực giao thông thay vì giãn dân.
