Cuối năm 2025, Trung Quốc chính thức phê duyệt dự án đường hầm đường sắt cao tốc dưới đáy biển qua eo biển Bột Hải, một công trình được đánh giá có quy mô và tham vọng chưa từng có trong lịch sử hạ tầng giao thông toàn cầu. Với tổng chiều dài khoảng 122 km, trong đó gần 90 km nằm hoàn toàn dưới đáy biển, dự án này nếu hoàn thành sẽ thiết lập nhiều kỷ lục mới không chỉ về độ dài mà còn về tốc độ, chi phí và mức độ phức tạp kỹ thuật.
Kỷ lục chưa từng có về chiều dài hầm dưới biển
Điểm đặc biệt của dự án nằm ở đoạn hầm ngầm dưới biển lên tới khoảng 90 km, một con số chưa từng xuất hiện trong lịch sử xây dựng hạ tầng. Để so sánh, đường hầm eo biển Manche nối Anh – Pháp (Channel Tunnel) dài khoảng 50 km, trong đó đoạn dưới biển chỉ 38 km. Hay đường hầm Seikan của Nhật Bản dài 54 km nhưng đoạn dưới biển chỉ khoảng 23 km, dù đã phải mất 34 năm thi công và tiêu tốn chi phí khổng lồ. Như vậy, riêng phần hầm ngầm dưới biển của dự án Bột Hải đã dài gấp hơn 2 lần Channel Tunnel và gần 4 lần Seikan, thiết lập một chuẩn mực hoàn toàn mới về kỹ thuật xây dựng.
Thiết kế hai đường hầm song song, tốc độ cao
Không dừng lại ở đó, Trung Quốc còn lựa chọn phương án khó hơn khi xây dựng hai đường hầm song song, mỗi hầm phục vụ một chiều tàu chạy riêng biệt. Cách làm này giúp tăng độ an toàn, ổn định vận hành và cho phép tàu đạt tốc độ cao hơn, nhưng đồng thời cũng làm chi phí và độ phức tạp tăng đáng kể. Theo thiết kế, đường hầm sẽ phục vụ tàu cao tốc với vận tốc tối đa lên tới 240 km/h, mức rất hiếm gặp trong các công trình hạ tầng dưới biển. Ở tốc độ này, toàn bộ hành trình 122 km, bao gồm cả thời gian tăng tốc và giảm tốc, chỉ mất khoảng 40 phút. So với thời gian hiện tại từ 6–8 giờ khi đi phà hoặc đường vòng, tuyến hầm giúp rút ngắn gần 90% thời gian di chuyển. Hiện tàu Eurostar trong đường hầm eo biển Manche chỉ vận hành ở tốc độ khoảng 160 km/h. Điều này cho thấy tham vọng thiết lập chuẩn mực mới về tốc độ trong môi trường hạ tầng ngầm dưới biển.
Chi phí khổng lồ hơn 800.000 tỷ đồng
Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 220 tỷ NDT (hơn 800.000 tỷ đồng), qua đó đưa công trình này vào nhóm những dự án hạ tầng đắt đỏ nhất từng được lên kế hoạch. Khoản chi này không chỉ dành cho xây dựng kết cấu, mà còn bao gồm hàng loạt hạng mục công nghệ cao như hệ thống khoan hầm thế hệ mới, lớp chống thấm đa tầng, hệ thống thông gió – cứu hộ – thoát hiểm cho hành trình dài hàng chục km dưới nước, cùng hệ thống cảm biến giám sát kết cấu 24/7. Ngoài ra, chi phí còn phản ánh yếu tố “mua thời gian và an toàn”, khi dự án dự kiến kéo dài từ 10–15 năm với tiến độ thi công thận trọng, chia nhỏ từng giai đoạn nhằm hạn chế rủi ro trong môi trường địa chất phức tạp.
Động lực kinh tế và chiến lược
Theo đánh giá, động lực chính của dự án không chỉ nằm ở việc rút ngắn thời gian di chuyển, mà còn gắn với chiến lược phát triển kinh tế, địa lý quy mô lớn. Thứ nhất, dự án giúp giảm tải áp lực giao thông tại nút thắt Bắc Kinh – Thiên Tân, nơi đang phải “gánh” phần lớn các tuyến vận tải Bắc – Nam. Thứ hai, tuyến hầm tạo điều kiện kết nối trực tiếp vùng Đông Bắc, khu vực từng là trung tâm công nghiệp nặng nhưng đang suy giảm với các vùng kinh tế năng động hơn như Sơn Đông và khu vực Hoa Đông. Việc rút ngắn thời gian di chuyển xuống còn 40 phút có thể thúc đẩy tái phân bổ chuỗi cung ứng, phát triển du lịch cuối tuần và gia tăng liên kết vùng.
Thách thức về địa chất và môi trường
Dù vậy, dự án cũng đối mặt với nhiều thách thức lớn. Eo biển Bột Hải có địa chất phức tạp, tồn tại các đứt gãy và nguy cơ động đất ở mức trung bình. Áp suất nước ở độ sâu lớn có thể khiến bất kỳ sai sót nhỏ nào cũng trở thành rủi ro nghiêm trọng. Bên cạnh đó, khu vực này có hệ sinh thái biển phong phú, là nơi sinh sống của nhiều loài sinh vật, trong đó có các loài được đề xuất bảo tồn. Điều này đặt ra bài toán cân bằng giữa phát triển hạ tầng và bảo vệ môi trường.
Tái cấu trúc giao thông chiến lược
Eo biển Bột Hải nằm giữa bán đảo Liêu Đông (tỉnh Liêu Ninh) và bán đảo Sơn Đông – hai khu vực công nghiệp quan trọng của Trung Quốc. Khoảng cách đường chim bay giữa hai khu vực chỉ hơn 100 km, song việc di chuyển thực tế lại gặp nhiều hạn chế. Nếu đi bằng đường biển, hành trình phụ thuộc vào điều kiện thời tiết và kéo dài nhiều giờ. Trong khi đó, đường bộ buộc phải đi vòng qua Liêu Ninh – Hà Bắc – Sơn Đông, tạo thành hành trình hình chữ C dài hơn 1.000 km. Tình trạng này được ví như “gần nhà mà xa ngõ”, khiến kết nối kinh tế, logistics bị hạn chế đáng kể. Việc xây dựng đường hầm dưới đáy biển được xem là giải pháp mang tính đột phá nhằm rút ngắn khoảng cách địa lý, đồng thời tái cấu trúc mạng lưới giao thông chiến lược khu vực.
Nếu được triển khai đúng kế hoạch, đường hầm Bột Hải sẽ thiết lập hàng loạt kỷ lục mới: đường hầm dưới biển dài nhất thế giới, đoạn hầm ngầm dưới nước dài nhất lịch sử, tuyến đường sắt cao tốc dưới biển nhanh nhất, đồng thời nằm trong nhóm công trình hạ tầng đắt đỏ nhất từng được xây dựng. Không chỉ là một dự án giao thông, công trình này được xem như biểu tượng cho tham vọng công nghệ và năng lực triển khai hạ tầng quy mô lớn của Trung Quốc trong thế kỷ 21.
