Theo thông cáo của Bộ Nội vụ Tây Ban Nha được Reuters trích dẫn ngày 1.8, chính quyền nước này thông báo đã kiểm soát được tình hình tại Ceuta, vùng lãnh thổ do Tây Ban Nha quản lý nằm sát Ma Rốc ở Bắc Phi, sau khi hứng chịu làn sóng người di cư ồ ạt đổ bộ. Giới chức xác nhận đã ngăn chặn được dòng người vượt biên, tuy nhiên thảm kịch vẫn xảy ra với nhiều người thiệt mạng.
Đại diện chính phủ Tây Ban Nha tại Ceuta cho biết các đội cứu hộ đã tìm thấy 57 thi thể phía lãnh thổ Tây Ban Nha, gần biên giới, và lo ngại vẫn còn thương vong chưa được thống kê ở phía Ma Rốc. Nguyên nhân tử vong ban đầu gồm đuối nước và bị giẫm đạp khi cố leo qua đê chắn sóng nằm cạnh hàng rào biên giới.
Số người vượt biên và tình hình an ninh
Bộ Nội vụ Tây Ban Nha cho biết khoảng 50.000 người đã vượt biên trái phép kể từ sáng 30.7. Tính đến 18 giờ ngày 31.7 theo giờ địa phương, ước tính 48.300 người trong số đó đã quay trở lại Ma Rốc. Như vậy, số người ở lại Ceuta là rất nhỏ, cho thấy biện pháp kiểm soát của cảnh sát và quân đội đã phát huy tác dụng.
Tại hiện trường, lực lượng an ninh Ma Rốc được cho là đã sử dụng dùi cui và hơi cay để giải tán đám đông tìm cách tràn qua cửa khẩu. Nhiều xe quân sự của Tây Ban Nha đồng thời dàn hàng tại các đoạn biên giới trọng điểm nhằm ngăn chặn dòng người tiếp tục tiến vào. Làn sóng di cư này, theo giới quan sát, là một trong những đợt lớn nhất nhắm vào vùng đất Bắc Phi của Tây Ban Nha trong nhiều năm.
Nghi vấn vai trò của mạng lưới buôn người
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez ngày 1.8 cho rằng các mạng lưới buôn người có thể đã kích động người di cư vượt biên bằng cách cố tình diễn giải sai một phán quyết của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha hồi tháng 6. Phán quyết nêu rõ những người di cư bị chặn lại trên biển khi cố tiếp cận Ceuta không thể bị từ chối ngay lập tức tại biên giới, nhưng các chuyên gia pháp lý nhấn mạnh quyết định của tòa không hề ngăn cản việc trục xuất người di cư bất hợp pháp.
Theo các nhà phân tích, việc một bộ phận người di cư tin rằng họ có thể ở lại Ceuta theo luật định được cho là kết quả của chiến dịch thông tin sai lệch từ các đường dây buôn người. Họ lợi dụng phán quyết của tòa để tạo kỳ vọng sai, khiến hàng nghìn người liều lĩnh vượt biên trong điều kiện nguy hiểm.
Phản ứng chia rẽ trong EU
Cuộc khủng hoảng biên giới lần này đã gây chia rẽ tại châu Âu. Một số quốc gia thành viên Liên minh châu Âu lo ngại rằng dòng người di cư có thể vượt qua biên giới nội khối. Ý ngay lập tức tuyên bố đình chỉ thỏa thuận Schengen – vốn đảm bảo tự do đi lại không kiểm tra biên giới nội địa – với Tây Ban Nha, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vụ việc.
Đáp lại, Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares khẳng định tính toàn vẹn của khu vực Schengen vẫn được bảo đảm và Madrid đang phối hợp chặt chẽ với các đối tác châu Âu để xử lý tình hình. Ông cũng cho rằng việc kiểm soát biên giới bên ngoài là nhiệm vụ chung của cả khối, đồng thời kêu gọi các nước thành viên tránh hành động đơn phương gây tổn hại đến sự đoàn kết.
Với con số 57 thi thể được xác nhận, đây là một trong những thảm kịch di cư nghiêm trọng nhất tại Ceuta trong nhiều năm gần đây. Giới chức Tây Ban Nha và Ma Rốc tiếp tục phối hợp tìm kiếm người mất tích và tăng cường các biện pháp ngăn chặn tái diễn. Theo Bộ Nội vụ Tây Ban Nha, tình hình an ninh tại khu vực biên giới hiện đã cơ bản được kiểm soát.
