Khi SpaceX liên tục phóng thêm các vệ tinh Starlink lên quỹ đạo, khoảng cách giữa Mỹ và Trung Quốc trong cuộc đua Internet vệ tinh ngày càng rõ rệt. Theo số liệu từ Trung Quốc, Starlink hiện có hơn 12.400 vệ tinh hoạt động, chiếm hơn 60% tổng số vệ tinh đang hoạt động trên toàn thế giới. Trong khi đó, Qianfan, chương trình vệ tinh đối trọng lớn nhất của Trung Quốc, mới chỉ đạt khoảng 200 vệ tinh sau đợt phóng thứ 11 đầu tháng 6.
Lãnh đạo chương trình vệ tinh Trung Quốc cảnh báo
Chênh lệch quá lớn khiến giới chức phụ trách chương trình vệ tinh của Trung Quốc công khai bày tỏ lo ngại. Trong cuộc phỏng vấn với truyền thông nhà nước, ông Hu Haiying, người đứng đầu dự án Qianfan và là Chủ tịch Viện Đổi mới Vệ tinh siêu nhỏ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, cảnh báo rằng thời gian để Trung Quốc giành các nguồn tài nguyên quan trọng trên quỹ đạo đang dần cạn đi.
Ông Hu cho rằng điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở số lượng vệ tinh mà còn ở các vị trí quỹ đạo và băng tần vô tuyến đi kèm. Đây là những nguồn tài nguyên hữu hạn và gần như không thể tái tạo. Càng nhiều vệ tinh Starlink được đưa lên không gian trong khi các hệ thống khác chưa hoàn thành triển khai, cơ hội tiếp cận những vị trí có giá trị nhất càng thu hẹp.
Cuộc đua giành tài nguyên quỹ đạo
Nỗi lo này xuất phát từ thực tế đang hình thành rất nhanh trên quỹ đạo Trái Đất thấp. Starlink không chỉ sở hữu số lượng vệ tinh áp đảo mà còn đi trước trong việc triển khai tại dải độ cao từ 500 đến 600 km, khu vực quan trọng cho các dịch vụ kết nối trực tiếp từ vệ tinh tới điện thoại di động trong tương lai. Theo số liệu phía Trung Quốc dẫn lại, Starlink hiện nắm giữ hơn 70% các nguồn tài nguyên quỹ đạo chất lượng cao trong khu vực này.
Điều đó khiến cuộc cạnh tranh giữa các mạng vệ tinh không còn đơn thuần là cuộc đua về công nghệ hay tốc độ triển khai. Trong mắt nhiều chuyên gia, đây ngày càng giống một cuộc đua giành chỗ ngoài không gian, nơi bên đến trước có thể nắm lợi thế trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ.
Trung Quốc không phải người đến muộn
Hu Haiying cho rằng Trung Quốc thực tế không phải người đến muộn trong lĩnh vực liên lạc vệ tinh quỹ đạo thấp. Nước này đã phóng vệ tinh thử nghiệm từ năm 2003, trước cả khi Starlink xuất hiện. Tuy nhiên, mạng viễn thông mặt đất phát triển mạnh đã khiến nhu cầu đầu tư vào mạng vệ tinh không trở nên cấp thiết như tại Mỹ. Trong khi đó, SpaceX lại đi theo hướng hoàn toàn khác. Starlink không chỉ xây dựng mạng lưới vệ tinh lớn nhất thế giới mà còn tạo ra mô hình kinh doanh thương mại thành công, từ đó liên tục mở rộng quy mô.
Hiện Qianfan đặt mục tiêu hoàn thành mạng lưới 324 vệ tinh trong giai đoạn đầu vào tháng 7/2026. Xa hơn, chương trình này dự kiến triển khai hơn 15.000 vệ tinh, kết hợp các dịch vụ truyền thông, viễn thám và các ứng dụng 6G trong tương lai. Tuy nhiên, ngay cả khi Trung Quốc đã tăng tốc trong những năm gần đây, áp lực vẫn ngày càng lớn.
Áp lực từ ITU và tương lai
Cuối năm 2025, Trung Quốc đã nộp hồ sơ lên Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) để đăng ký tài nguyên quỹ đạo và tần số cho hơn 200.000 vệ tinh, một trong những hồ sơ đăng ký lớn nhất từng được thực hiện. Động thái đó phản ánh mức độ cấp bách mà Trung Quốc đang cảm nhận trong cuộc đua không gian thế hệ mới. Bởi theo cơ chế hiện hành của ITU, những bên đăng ký, triển khai và cung cấp dịch vụ trước thường sẽ có lợi thế lớn trong việc giữ quyền sử dụng các tài nguyên quỹ đạo và tần số liên quan.
Chính vì vậy, phía Trung Quốc không chỉ nhìn Starlink như một mạng Internet vệ tinh. Trong mắt họ, đây còn là cuộc cạnh tranh nhằm giành quyền kiểm soát một phần hạ tầng chiến lược của tương lai. Và với hơn 12.400 vệ tinh đã hiện diện trên quỹ đạo, SpaceX đang khiến khoảng thời gian còn lại dành cho các đối thủ ngày càng trở nên ngắn hơn.
