Các nhà nghiên cứu từ Đại học Utrecht (Hà Lan) vừa nâng cấp công cụ trực tuyến Paleolatitude, cho phép người dùng theo dõi lịch sử của bất kỳ vị trí nào trên hành tinh trong suốt 320 triệu năm qua. Công cụ này được thiết kế để kết nối hai lĩnh vực cổ sinh học và cổ khí hậu học.
Mục đích và nguyên lý hoạt động
Để tái tạo khí hậu cổ đại và tìm hiểu về sự sống thời tiền sử, các nhà nghiên cứu cần xác định chính xác vị trí của các mẫu vật tại thời điểm chúng hình thành. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng tín hiệu từ tính trong các loại đá từ khắp nơi trên thế giới để phát triển công cụ này, cho thấy cách các lục địa đã di chuyển kể từ khi bắt đầu kỷ địa chất hiện tại.
Dữ liệu mới và phát hiện quan trọng
Các nhà nghiên cứu đã kết hợp dữ liệu mới về các dị thường từ trường biển, từ đó làm sáng tỏ sự chuyển động của các mảng kiến tạo chính và nhỏ, cũng như một số "lục địa đã mất" bị chôn vùi trong các dãy núi ở Địa Trung Hải và châu Á. Ví dụ, lục địa cổ đại Argoland đã tách khỏi Tây Úc khoảng 155 triệu năm trước và hiện nằm dưới vùng cao nguyên Indonesia.
Giáo sư Douwe van Hinsbergen, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết: "Lần đầu tiên một mô hình toàn cầu thực sự đã được tạo ra giúp bạn liên kết những tảng đá đó với các mảng kiến tạo ban đầu của chúng". Người dùng có thể chọn bất kỳ vị trí nào trên Trái đất và tìm hiểu sự thay đổi vĩ độ của vị trí đó kể từ thời siêu lục địa Pangaea, tồn tại cách nay khoảng 320 triệu năm.
Siêu lục địa Pangaea và hành trình của các lục địa
Pangaea bao gồm tất cả các lục địa lớn ngoại trừ Siberia và một phần của Trung Quốc, được bao quanh bởi đại dương Panthalassa. Khoảng 200 triệu năm trước, các lục địa bắt đầu tách rời, dẫn đến sự hình thành các lục địa và đại dương hiện tại. Những tảng đá xung quanh chúng ta ngày nay đã trải qua một hành trình dài và không phải lúc nào cũng ở vị trí hiện tại.
Đồng tác giả nghiên cứu, tiến sĩ Emilia Jarochowska, cho biết: "Với mô hình mới, chúng ta có được sự chắc chắn cao hơn nhiều cũng như nâng cao sự hiểu biết về đa dạng sinh học". Công cụ này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử địa chất mà còn cung cấp những bài học quan trọng về khả năng phục hồi của đa dạng sinh học trong hiện tại.
