Chiều 24/6/2026, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học “Kinh tế chính trị trong kỷ nguyên mới”. Tại đây, ông Nguyễn Tử Quảng - Ủy viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng (Nhiệm kỳ 2025), Chủ tịch sáng lập Tập đoàn Công nghệ Bkav đã trình bày tham luận về phương thức sản xuất mới mang tên “Thị trường tự do Xã hội chủ nghĩa” và phân tích về “địa tô số” gắn với chủ quyền không gian mạng.
AI làm thay đổi lực lượng sản xuất
Ông Quảng đưa ra ví dụ cụ thể về tác động của trí tuệ nhân tạo tại Bkav: một kỹ sư sử dụng AI trong một tuần có thể thực hiện khối lượng công việc tương đương 10 kỹ sư làm trong 8 tháng. Chi phí thực hiện chỉ dưới 3 triệu đồng, thay vì hơn 3 tỷ đồng như trước đây. Theo ông, đây là minh chứng cho thấy AI đang làm thay đổi mạnh mẽ lực lượng sản xuất và tạo ra lượng của cải lớn chưa từng có.
So sánh quy mô lao động nhà nước và tư nhân
Ông Quảng cũng đưa ra phép so sánh về quy mô lực lượng sản xuất: khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện chỉ sử dụng khoảng 1 triệu lao động trực tiếp, trong khi khu vực kinh tế tư nhân có tới khoảng 45 triệu lao động. Ông nhấn mạnh rằng một cải cách thể chế tác động đến khu vực tư nhân có thể tạo hiệu ứng lớn gấp nhiều lần so với chỉ tập trung vào khu vực doanh nghiệp nhà nước.
Kiến nghị đẩy mạnh cổ phần hóa và thoái vốn
Từ góc nhìn này, ông Quảng kiến nghị đẩy mạnh cổ phần hóa và thoái vốn tại tất cả doanh nghiệp nhà nước không thuộc các lĩnh vực an ninh, quốc phòng và an sinh xã hội. Phần không gian còn lại của nền kinh tế cần được mở rộng tối đa cho khu vực tư nhân phát triển.
Học kinh nghiệm Trung Quốc về đánh giá cán bộ
Một kiến nghị khác của ông là học kinh nghiệm Trung Quốc về việc áp dụng cơ chế đánh giá cán bộ dựa trên các chỉ số kinh tế. Theo đó, KPI về tốc độ tăng trưởng, số doanh nghiệp thành lập mới và số việc làm được tạo ra cần trở thành tiêu chí đánh giá và thăng tiến của quan chức địa phương, nhằm phá tan sức ì thể chế. Ông Quảng gọi những cải cách này là một "Khoán 10 mới".
Bài học từ Khoán 10
Ông nhắc lại rằng Nghị quyết Khoán 10 năm 1988 đã trao lại quyền tự chủ sản xuất cho người nông dân, góp phần đưa Việt Nam từ tình trạng thiếu đói trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới chỉ sau một thời gian ngắn. Theo ông, bài học tương tự có thể được áp dụng cho khu vực doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay.
Khái niệm “địa tô số”
Trong lĩnh vực kinh tế số, ông Quảng đưa ra khái niệm "địa tô số" để mô tả khoản phí mà các doanh nghiệp phải trả cho các nền tảng phân phối ứng dụng như App Store và Google Play. Theo ông, do thị trường hệ điều hành di động toàn cầu gần như nằm trong tay Apple và Google, các chợ ứng dụng này đang nắm giữ một dạng "độc quyền hạ tầng", khiến khoản phí thu được mang bản chất tương tự địa tô độc quyền trong lý luận kinh tế.
Chủ quyền không gian mạng
Tuy nhiên, theo ông Quảng, vấn đề lớn nhất hiện nay không phải là mức phí mà là chủ quyền trên không gian mạng. Ông cho rằng không gian mạng cần được xem là "vùng chủ quyền thứ năm" bên cạnh đất liền, vùng biển, vùng trời và không gian vũ trụ. Vì vậy, Việt Nam cần từng bước làm chủ các công nghệ lõi, từ hệ điều hành, nền tảng số cho tới hạ tầng dữ liệu để tránh phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài.
Cảnh báo về thời kỳ dân số vàng
Đáng chú ý, ông Quảng đưa ra cảnh báo rằng Việt Nam chỉ còn khoảng một thập kỷ trước khi lợi thế dân số vàng suy giảm. Theo ông, đây là giai đoạn quyết định để thực hiện những cải cách mạnh mẽ nhằm tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên AI.
Ông Nguyễn Tử Quảng sinh năm 1975 tại Ninh Bình, là nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn công nghệ Bkav. Ông được biết đến là một trong những doanh nhân công nghệ tiêu biểu của Việt Nam, người đặt nền móng cho ngành an ninh mạng trong nước với phần mềm diệt virus Bkav ra đời năm 1995. Năm 2015, Bkav ra mắt smartphone Bphone, dự án tiêu tốn khoảng 500 tỷ đồng, thu hút sự chú ý lớn của dư luận.
