Liên minh châu Âu (EU) và Trung Quốc được cho là vừa triển khai một chương trình hợp tác phát triển drone Garpiya, kết hợp với việc sử dụng mạng vệ tinh Rassvet do Nga vận hành. Thông tin này được trang VietnamNet đăng tải, trở thành điểm nóng trong giới phân tích quân sự quốc tế.
Theo bài viết, chương trình Garpiya nhằm tạo ra một dòng máy bay không người lái chiến đấu có khả năng liên lạc qua mạng vệ tinh Rassvet, từ đó hoạt động hiệu quả ở những vùng tranh chấp mà hệ thống định vị và truyền tín hiệu truyền thống gặp nhiễu. Đây là lần hiếm hoi EU và Trung Quốc cùng ngồi lại với nhau trong lĩnh vực an ninh, dù hai bên vẫn tồn tại những bất đồng lớn về thương mại và thể chế.
Động cơ phía sau chương trình hợp tác
Giới phân tích cho rằng EU muốn tận dụng năng lực sản xuất hàng loạt và chi phí thấp của Trung Quốc trong lĩnh vực linh kiện điện tử. Với Bắc Kinh, việc học hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình quản lý dự án từ châu Âu là một lợi thế. Còn Nga, nước cung cấp hạ tầng vệ tinh, có thể thu về nguồn ngoại tệ cần thiết trong bối cảnh các lệnh trừng phạt thắt chặt.
Dù không nêu con số cụ thể, bài báo mô tả chương trình có quy mô lớn ở cả ba nước, bao gồm nhiều giai đoạn phát triển, thử nghiệm và sản xuất thử. Điều này cho thấy các bên đã dành thời gian dài để thương lượng và thống nhất khung pháp lý chung.
Những thách thức pháp lý và chính trị
Một trong những cản trở lớn nhất đến từ luật xuất khẩu vũ khí của châu Âu. Việc chuyển giao công nghệ lưỡng dụng cho một nước ngoài NATO như Trung Quốc có thể vướng phải các quy định nghiêm ngặt của Ủy ban châu Âu. Ngoài ra, sử dụng hạ tầng vệ tinh của Nga đặt ra câu hỏi về bảo mật thông tin tác chiến: liệu dữ liệu điều khiển drone có bị phía Nga lưu lại hay can thiệp hay không.
Một điểm đáng chú ý khác là phản ứng của Mỹ. Washington từ lâu đã gây sức ép nhằm ngăn chặn châu Âu phụ thuộc vào công nghệ Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như trí tuệ nhân tạo và vũ khí tự hành. Nếu chương trình Garpiya thành công, nó có thể được xem là một thách thức trực tiếp đối với ảnh hưởng của Mỹ.
Triển vọng và ý kiến trái chiều
Chưa có tuyên bố chính thức nào từ đại diện ba chính phủ, nhưng những thông tin ban đầu đã gây ra nhiều cuộc tranh luận sôi nổi trên các diễn đàn quốc phòng. Một số chuyên gia ủng hộ việc tách hợp tác kỹ thuật ra khỏi xung đột lợi ích, trong khi những người hoài nghi lo ngại việc chia sẻ dữ liệu với một quốc gia có liên kết chặt chẽ với Nga là quá rủi ro.
Báo VietnamNet dẫn một nguồn tin thân cận cho hay chương trình đang trong giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi và dự kiến mất ít nhất ba năm để đưa vào sản xuất. Tuy nhiên, nguồn tin không cung cấp thêm thông tin chi tiết.
Diễn biến này cho thấy bản đồ công nghệ quân sự thế giới đang có nhiều mảng tối và bất ngờ, khi các nước sẵn sàng bỏ qua bất đồng để theo đuổi lợi ích cụ thể. Việc theo dõi chặt chẽ các bước đi tiếp theo của chương trình sẽ là chìa khóa để hiểu hướng đi của ngành công nghiệp quốc phòng toàn cầu.
