Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa mở rộng cuộc đối đầu nếu Iran không chấm dứt các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Theo hãng tin WANA, Mỹ đã mở rộng danh sách mục tiêu từ radar và UAV của Iran sang các tuyến đường bộ, đường hầm, đường sắt, cảng biển và nhà máy khử mặn. Iran đáp trả bằng cách mở rộng mục tiêu sang 7 quốc gia trong khu vực, bao gồm các cảng biển lớn ở vùng Vịnh.
Iran mở rộng mục tiêu, Kuwait và Jordan chịu thiệt hại nặng
Kuwait hiện là nước chịu thiệt hại nặng nhất, với một nhà máy khử muối và một nhà máy lọc dầu bị hư hại. Jordan cũng thường xuyên bị tập kích. Lần đầu tiên trong hai cuộc xung đột gần đây, các vị trí của Mỹ ở Syria cũng bị tấn công. Theo CNN, cuộc xung đột đang ở bước ngoặt, nhưng đa số nhà phân tích cho rằng khả năng hòa giải khó xảy ra. Cả hai bên đều tuyên bố Biên bản ghi nhớ (MoU) ký tháng 6 không còn hiệu lực.
Quân nhân Mỹ thiệt mạng, nguy cơ leo thang
Sau khi 2 quân nhân Mỹ thiệt mạng tại Jordan hôm 17/7 trong các cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran, ông Ian Bremmer, nhà sáng lập Tập đoàn Eurasia, nhận định: "Những ngày tới sẽ là một trong những giai đoạn nguy hiểm nhất của cuộc xung đột." Mỹ thông báo thêm một quân nhân thiệt mạng ở miền bắc Iraq hôm 19/7 và tuyên bố sẽ "nhanh chóng trừng phạt" Tehran. Iran tiếp tục nhắm mục tiêu vào Jordan trong ngày 19/7.
Chuyên gia cảnh báo xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát
Ông Danny Citrinowicz, nhà phân tích thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia tại Tel Aviv, bình luận: "Ngày càng rõ ràng rằng các diễn biến đang bắt đầu vượt khỏi tầm kiểm soát của tất cả các bên." Ông cho rằng dù Washington và Tehran ban đầu muốn giữ đối đầu trong giới hạn, nhưng xung đột đang tiến gần đến ngưỡng sụp đổ. "Cuộc đối đầu Mỹ - Iran có thể vượt xa phạm vi hiện tại, lôi kéo các quốc gia vùng Vịnh trực tiếp hơn và gây rủi ro cho các mục tiêu chiến lược," ông nói thêm.
Vụ tấn công bằng tên lửa của Iran nhằm vào Aqaba, Jordan hôm 19/7 là minh chứng rõ ràng, khi Israel cho biết các mảnh văng từ tên lửa đã rơi xuống lãnh thổ nước này. Israel hiện đứng ngoài cuộc xung đột theo đề nghị của chính quyền Trump, nhưng các quan chức quốc phòng Israel cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu bị tấn công.
Nguy cơ Houthi tham gia, chiến lược quân sự Mỹ
Theo các nhà phân tích, nếu xung đột leo thang, Iran có thể tranh thủ đồng minh Houthi ở Yemen để gia tăng áp lực lên nền kinh tế thế giới và Ả Rập Xê Út bằng cách can thiệp vào hoạt động vận chuyển hàng hải ở Biển Đỏ quanh eo biển Bab al-Mandeb.
Một chiến thắng quân sự quyết định của Mỹ trước Iran vẫn là triển vọng xa vời. Để đạt được điều đó, Washington có thể phải triển khai bộ binh và tiến hành chiến dịch không kích lớn hơn nhiều. Tổng thống Trump nói với Fox News: "Tôi không muốn làm như vậy," nhưng lưu ý: "Đôi khi bạn cần một chiến dịch trên bộ, nhưng chúng tôi có những người khác có thể tiến hành thay." CNN đưa tin ông Trump đang xem xét tấn công đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu của Iran.
Rủi ro chiến dịch trên bộ
Chuyên gia Sina Toosi thuộc Trung tâm Chính sách Quốc tế cho rằng mở chiến dịch trên bộ tại miền nam Iran vào mùa hè nắng nóng, đối đầu với quân đội đã huy động toàn diện và người dân đoàn kết chống Mỹ sẽ là "một canh bạc cực kỳ mạo hiểm và gần như chắc chắn trở thành thảm họa lịch sử." Chiến dịch sẽ khó khăn hơn nếu các đồng minh như Ả Rập Xê Út không cho phép sử dụng lãnh thổ và không phận.
Mỹ lần đầu dùng tàu không người lái
Mỹ lần đầu tiên sử dụng tàu mặt nước không người lái (USV) trong chiến đấu hôm 12/7, đánh dấu cột mốc quan trọng trong xung đột hải quân. Theo nhà nghiên cứu Hao Nan thuộc Hiệp hội Kinh tế Địa lý Helsinki, thỏa thuận Mỹ - Iran có thể định hình lại các hành lang thương mại khu vực, mở ra các tuyến đường và nguồn cung mới cho châu Á. Sau khi ký thỏa thuận chấm dứt xung đột, Mỹ và Iran bắt đầu giai đoạn đàm phán 60 ngày để giải quyết các bất đồng chính.
