Chính phủ Ukraine đang trải qua đợt cải tổ quy mô lớn, gây bất ngờ cho giới quan sát khi nước này thời gian qua đạt nhiều lợi thế trên chiến trường. Quốc hội Ukraine ngày 16/7 đã bổ nhiệm ông Sergii Koretskyi, Tổng giám đốc Công ty năng lượng quốc doanh Naftogaz, làm thủ tướng, thay thế bà Yulia Svyrydenko vừa từ chức. Cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov thông báo từ chức chỉ sau 6 tháng tại nhiệm. Nhiều vị trí bộ trưởng khác cũng dự kiến có thay đổi.
Thay tướng giữa đường: Bất ngờ và hệ lụy
Phát biểu trước Quốc hội, tân Thủ tướng Sergii Koretskyi, người được Tổng thống Volodymyr Zelensky ủng hộ, vạch ra những ưu tiên của chính phủ mới, bao gồm chuẩn bị cho mùa đông, hỗ trợ quân đội, ổn định kinh tế và tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế. Ông cũng ca ngợi Bộ trưởng Nội vụ Ihor Klymenko, người được truyền thông dự báo sẽ kế nhiệm ông Fedorov. Với những diễn biến này, Ukraine sẽ có thủ tướng thứ 3 và người đứng đầu Bộ Quốc phòng thứ 5 kể từ khi xung đột với Nga bùng phát năm 2022.
Sự ra đi của ông Fedorov (35 tuổi) gây bất ngờ lớn cho giới truyền thông lẫn các đồng minh phương Tây. Dù thời gian tại vị ngắn ngủi, ông được đánh giá là người đã giúp cục diện chiến trường có lợi cho Ukraine. Theo The Guardian, cựu Bộ trưởng đã thúc đẩy chiến lược sử dụng UAV tấn công các nhà máy lọc dầu sâu trong lãnh thổ Nga, làm suy yếu mạng lưới hậu cần đối phương tại bán đảo Crimea. Ông cũng đã cải tổ hệ thống mua sắm vũ khí, giúp tiết kiệm hàng tỉ USD ngân sách.
Tính toán chính trị đằng sau việc thay Bộ trưởng Quốc phòng
Nhận định về việc bất ngờ thay Bộ trưởng Quốc phòng, Đài CBS News dẫn lời một số quan chức thạo tin tiết lộ giới lãnh đạo tại Kyiv lo ngại về tiếng tăm ngày càng lớn của ông Fedorov. Ngoài ra, tạp chí The Economist ngày 13/7 có bài viết nêu ra những xích mích giữa ông Fedorov và giới tướng lĩnh cấp cao, bao gồm Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskyi. Theo đó, các nguồn tin trong lực lượng Ukraine cho biết tinh thần hăng hái của vị bộ trưởng trẻ tuổi và tư duy áp dụng công nghệ vào cải cách ít nhiều mang đến bước tiến khả quan, nhưng điều đó lại mâu thuẫn với giới lãnh đạo lâu năm của quân đội, vốn mang lập trường quân sự truyền thống.
Về sự thay đổi ở cấp chính phủ, nhà khoa học chính trị Ihor Reiterovych (Đại học Taras Shevchenko ở Kyiv) trả lời Đài DW ngày 15/7 rằng kế hoạch cải tổ chính phủ đã được chuẩn bị để triển khai trong vài tháng tới, nhưng có những rắc rối nảy sinh buộc Kyiv phải hành động ngay, trong đó có vụ Đại sứ Ukraine tại Mỹ Olga Stefanishyna bị cơ quan chống tham nhũng ở Kyiv điều tra. Việc này khiến Mỹ quan ngại và buộc Tổng thống Zelensky phải gấp rút xử lý. Truyền thông Ukraine loan tin bà Stefanishyna đã đệ đơn từ chức và cựu Thủ tướng Yulia Svyrydenko nhiều khả năng sẽ giữ chức đại sứ tại Mỹ.
Trong khi đó, việc một nhà kỹ trị chuyên ngành năng lượng như ông Sergii Koretskyi giữ chức thủ tướng được đánh giá là bước đi thực dụng nhằm giải tỏa những chỉ trích về sự chuẩn bị yếu kém cho hạ tầng điện, vốn thường xuyên hứng không kích nghiêm trọng vào mùa đông. Dù chính quyền Ukraine khẳng định những thay đổi trên là cần thiết để củng cố đất nước, diễn biến mới cũng có thể mang hệ lụy khó lường, bao gồm nguy cơ làm sứt mẻ lòng tin của đồng minh phương Tây khi chứng kiến một chính phủ liên tục xáo trộn.
Ukraine và EU đạt thỏa thuận UAV
AFP đưa tin Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã công bố thỏa thuận UAV với Ukraine. Theo đó, Ukraine sẽ chia sẻ các bản thiết kế và chuyên môn về UAV, đổi lại EU sẽ tạo cơ chế đầu tư và hỗ trợ mở rộng sản xuất. Động thái này cũng giúp EU tăng cường năng lực phòng thủ trước các mối đe dọa ở biên giới phía đông. Tổng thống Zelensky ca ngợi thỏa thuận là bước tiến lịch sử, đồng thời kêu gọi châu Âu tiếp tục tài trợ cho chương trình tên lửa đánh chặn của Ukraine. Ngoài ra, EU ngày 15/7 đã thông báo gia hạn quy chế bảo hộ cho những người sơ tán khỏi Ukraine đến đầu tháng 3/2028.
