Thảm họa động đất tại Venezuela
Ít nhất 920 người đã thiệt mạng và hơn 51.000 người mất tích sau hai trận động đất liên tiếp xảy ra tại Venezuela, tính đến ngày 26/6. Các lực lượng cứu hộ vẫn đang chạy đua với thời gian để tìm kiếm người sống sót dưới đống đổ nát, trong khi các bệnh viện quá tải và cộng đồng quốc tế bắt đầu triển khai viện trợ khẩn cấp.
Hiện tượng sụp đổ kiểu bánh kếp là gì?
Các chuyên gia đặc biệt lưu ý đến hiện tượng sụp đổ kiểu bánh kếp, một trong những dạng hư hỏng kết cấu nguy hiểm nhất trong động đất. Hiện tượng này xảy ra khi các tầng của một công trình lần lượt sụp xuống theo phương thẳng đứng, chồng chất lên nhau do các cột hoặc bộ phận chịu lực chính bị phá hủy. Theo các kỹ sư kết cấu, tải trọng từ các tầng phía trên liên tục dồn xuống các tầng bên dưới theo phản ứng dây chuyền, khiến toàn bộ công trình nhanh chóng bị nén chặt như một chồng bánh kếp.
Nguy hiểm và khó khăn trong cứu hộ
Ông Gregg Favre, Giám đốc điều hành Hệ thống Ứng phó Khu vực St. Louis (Mỹ), cựu Chỉ huy trưởng Sở Cứu hỏa St. Louis, cho biết: "Sụp đổ kiểu bánh kếp thường chỉ tạo ra rất ít khoảng trống trong đống đổ nát - những không gian có thể giúp nạn nhân sống sót." Khối lượng vật liệu lớn cũng khiến công tác tìm kiếm và cứu hộ trở nên phức tạp hơn do các kết cấu còn lại có nguy cơ tiếp tục sụp đổ trong quá trình tiếp cận hiện trường.
Giáo sư Necati Catbas thuộc Khoa Kỹ thuật Xây dựng, Môi trường và Dân dụng, Đại học Trung Florida, giải thích đây là một dạng "sự cố lan truyền", thường bắt đầu khi một bộ phận chịu lực ở tầng dưới hoặc móng công trình bị hư hại. Hiện tượng này thường xảy ra sau các trận động đất mạnh làm hư hỏng các cấu kiện chịu lực, hoặc do lỗi thiết kế, vật liệu kém chất lượng, công trình không đạt tiêu chuẩn kháng chấn.
Các dạng sụp đổ khác và khả năng sống sót
Theo ông Goldstein, Trưởng đội cứu hỏa hạt Montgomery (bang Maryland, Mỹ), ngoài sụp đổ kiểu bánh kếp, còn có các dạng sụp đổ hình chữ V, sụp đổ kiểu mái hiên và sụp đổ dạng công xôn. Những dạng này thường tạo ra nhiều khoảng trống hơn, nâng cao khả năng sống sót của nạn nhân. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng ngay cả với sụp đổ bánh kếp, khả năng tồn tại khoảng trống vẫn có thể xảy ra nếu công trình xuất hiện đồng thời nhiều dạng sụp đổ khác nhau.
Những vụ sụp đổ nổi tiếng trên thế giới
Một số vụ sụp đổ mang đặc điểm của hiện tượng này từng được ghi nhận, như trận động đất năm 1989 tại Oakland (California, Mỹ) khiến tầng trên của một tuyến đường cao tốc đổ xuống tầng dưới, đè lên các phương tiện đang lưu thông. Một ví dụ khác là sự sụp đổ của hai tòa tháp Trung tâm Thương mại Thế giới trong vụ tấn công ngày 11/9/2001, khi hệ thống chịu lực theo phương thẳng đứng bị phá hủy.
