Nhà văn Trịnh Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM, đã chia sẻ về hành trình 50 năm văn học đồng hành cùng thành phố mang tên Bác, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm phát huy sức mạnh văn học trong giai đoạn phát triển mới.
Dấu ấn lịch sử và nguồn cảm hứng bất tận từ thành phố mang tên Bác
Văn học luôn là tấm gương phản chiếu chân thực và sâu sắc hơi thở của thời đại. Từ năm 1976, văn học nghệ thuật TP.HCM không ngừng vận động, đồng hành cùng từng chặng đường phát triển của Đảng bộ và nhân dân thành phố, ghi lại những khó khăn, thử thách cũng như thành tựu trên hành trình xây dựng và đổi mới.
Giai đoạn phục hồi và tái thiết sau năm 1976, văn học thành phố đồng hành cùng thanh niên xung phong khai hoang, phục hóa, sát cánh với công nhân trên các công trường kiến thiết quê hương. Những trang viết thời kỳ này thấm đẫm hơi thở cuộc sống, từ giảng đường, nông trường đến công trường, khắc họa một thế hệ mang lý tưởng cách mạng, tinh thần dấn thân và khát vọng cống hiến.
Giai đoạn Đổi mới và thử thách lịch sử
Từ năm 1986, TP.HCM là cái nôi của những tư duy đột phá về kinh tế, và Hội Nhà văn cũng chính là nơi tiên phong mở đường cho những tìm tòi, đổi mới về tư duy nghệ thuật. Các nhà văn thành phố đã dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh những va đập giữa cái cũ và cái mới, giữa kinh tế thị trường và đạo đức truyền thống, dự báo trước những thách thức của quá trình đô thị hóa.
Gần đây nhất, trong đại dịch Covid-19, các văn nghệ sĩ thành phố không đứng ngoài cuộc. Bằng những tác phẩm thơ, ký, ghi chép được viết ngay trên giường bệnh, trong khu cách ly hay tại các chốt kiểm dịch, các nhà văn, nhà thơ đã góp phần xoa dịu nỗi đau, tiếp thêm sức mạnh tinh thần và lan tỏa bản sắc 'nghĩa tình' vốn là huyết mạch của người dân TP.HCM.
Đồng hành trong giai đoạn mới: hiện thực hóa khát vọng đột phá thể chế
Trong bối cảnh thành phố triển khai các cơ chế đặc thù nhằm tạo động lực phát triển mới, sự đồng hành của Hội Nhà văn TP.HCM được cụ thể hóa qua các nhiệm vụ trọng tâm: khắc họa chân dung con người đổi mới hôm nay bằng góc nhìn đa chiều, hiện đại trong kỷ nguyên số. TP.HCM - một siêu đô thị năng động - đang tiếp nối chiều sâu lịch sử, văn hóa của vùng đất Gia Định xưa, đồng thời hội tụ những giá trị mới từ không gian phát triển mở rộng với Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu và Côn Đảo.
Theo nhà văn Trịnh Bích Ngân, 'Khát vọng phát triển và những bước đột phá về thể chế, suy cho cùng, đều bắt nguồn từ con người.' Hội Nhà văn TP.HCM khuyến khích hội viên đi sâu vào thực tiễn đời sống để phản ánh hình tượng con người mới của thành phố: những doanh nhân khởi nghiệp sáng tạo, những kỹ sư công nghệ, những người lao động trong các lĩnh vực mới; đặc biệt là hình ảnh đội ngũ cán bộ 'dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung'.
Đề xuất giải pháp định hình bản sắc và thúc đẩy công nghiệp văn hóa
Hội Nhà văn TP.HCM nhấn mạnh văn học chính là 'mỏ quặng nguyên sản', là thượng nguồn nuôi dưỡng dòng chảy công nghiệp văn hóa. Một nền công nghiệp văn hóa muốn phát triển bền vững không thể thiếu những câu chuyện có chiều sâu, giàu bản sắc và sức lay động. Điện ảnh, sân khấu, âm nhạc, trò chơi trực tuyến hay du lịch trải nghiệm đều bắt đầu từ yếu tố căn bản: câu chuyện.
Để văn học đóng góp xứng đáng vào khát vọng phát triển của thành phố, Hội Nhà văn TP.HCM đề xuất ba giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, đầu tư mạnh mẽ cho đội ngũ sáng tác, với cơ chế đột phá trong phát hiện, đào tạo tài năng trẻ, tổ chức trại sáng tác chuyên sâu gắn với thực tiễn phát triển của thành phố. Thứ hai, hiện đại hóa phương thức tiếp cận công chúng qua sách điện tử, sách nói, nền tảng số, tăng cường kết nối với điện ảnh, sân khấu, du lịch. Thứ ba, phát huy giá trị 'Không gian văn hóa Hồ Chí Minh' như những không gian văn hóa sống động, nơi diễn ra các hoạt động sáng tác, giới thiệu, đối thoại và lan tỏa các tác phẩm có giá trị tư tưởng, nghệ thuật.
50 năm qua, TP.HCM đã khẳng định vị thế là trung tâm kinh tế, văn hóa quan trọng của cả nước. Bước vào giai đoạn phát triển mới, đội ngũ nhà văn thành phố sẽ tiếp tục đồng hành cùng nhân dân, dùng ngòi bút để góp phần khơi dậy khát vọng sáng tạo, tinh thần cống hiến và tình yêu đối với thành phố.
