Liên minh châu Âu (EU) vẫn chưa thể đạt được sự đồng thuận về gói trừng phạt thứ 21 nhằm vào Nga kể từ khi xung đột Ukraine bùng nổ, theo Đại sứ Litva tại EU Nerijus Aleksiejūnas. Ông cho biết dấu hiệu mệt mỏi của châu Âu trong việc gây áp lực lên Điện Kremlin ngày càng rõ rệt.
Litva kiên định, châu Âu kiệt sức
Theo Đại sứ Aleksiejūnas, Litva nằm trong số ít quốc gia kiên định ủng hộ các biện pháp trừng phạt cứng rắn nhất, từ đóng cửa biên giới với lính Nga đến cấm vận chuyển khí hóa lỏng (LNG) Nga. Trong khi đó, phần lớn châu Âu dường như đang dần kiệt sức.
“Lý lẽ được nghe thấy thường xuyên nhất là các biện pháp trừng phạt không nên gây thiệt hại cho kinh tế châu Âu nhiều hơn so với Nga”, Đại sứ Aleksiejūnas nói với đài LRT (Litva) ngày 22/7.
Các nước thành viên bất đồng sâu sắc
Một số đề xuất đã bị loại bỏ hoặc gặp trở ngại. Bồ Đào Nha và Đức yêu cầu dỡ bỏ lệnh cấm mua cá của Nga, viện dẫn nhu cầu hỗ trợ ngành công nghiệp chế biến cá trong nước. Áo nhắc lại yêu cầu giải tỏa tài sản trị giá 2 tỷ Euro của Nga để bồi thường cho Ngân hàng Raiffeisen về khoản tiền phạt do Moscow áp đặt. Bulgaria phủ quyết việc trừng phạt Thượng phụ Kirill của Giáo hội Chính thống Nga.
Pháp, Italy và Tây Ban Nha phản đối mạnh mẽ nhất việc cấm lính Nga nhập cảnh châu Âu. Đây là ba quốc gia EU đã cấp nhiều thị thực nhất cho công dân Nga năm ngoái.
Tranh cãi về LNG và tàu chở hàng
Các tranh cãi gay gắt xoay quanh đề xuất cấm các nước EU vận chuyển LNG Nga và bán tàu chở LNG cho Moscow. Hy Lạp – quốc gia sản xuất tàu chuyên dụng cho vận chuyển LNG – phản đối kịch liệt vì lợi ích kinh tế trực tiếp. Theo chuyên gia Petras Katinas thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), những tàu chở LNG có khả năng phá băng được thiết kế đặc biệt cho vùng Bắc Cực, và hiện chỉ Nga đang triển khai dự án ở khu vực này.
EU đang cân nhắc cho phép ngoại lệ cho Hy Lạp, nơi không chỉ cung cấp tàu mà còn vận chuyển LNG Nga trị giá khoảng 2 tỷ Euro trong năm ngoái. “Người Hy Lạp là nhà cung cấp dịch vụ lớn nhất cho ngành LNG của Nga”, ông Katinas nói.
Nhập khẩu khí đốt Nga tăng mạnh
Tình hình nhu cầu khí đốt càng phức tạp hóa vấn đề. Kho dự trữ khí đốt của châu Âu đã bị cạn kiệt sau mùa đông lạnh bất thường, khiến nhập khẩu từ Nga tăng mạnh. Năm nay, lượng nhập khẩu từ Nga cao hơn gần 20% so với năm trước, với việc EU chi gần 6 tỷ Euro cho Moscow.
Dù việc nhập khẩu khí đốt Nga sẽ bị cấm hoàn toàn từ năm sau, nhiều nước vẫn tranh thủ mua tích trữ trước thềm lệnh cấm, lặp lại hiện tượng đã xảy ra trước các lệnh cấm trước đây.
Tranh luận về giá trần dầu Nga
Litva muốn giữ mức giá trần dầu Nga ở 44,1 USD/thùng, nhưng nếu tính toán lại, nó sẽ tăng lên 60 USD/thùng vì giới hạn hiện tại của EU được đặt ở mức thấp hơn 15% so với giá thị trường. Hy Lạp, Malta và Cộng hòa Síp không muốn giữ mức trần cố định. Chuyên gia Katinas nhận định đây là tín hiệu cho thấy một số nước đang lùi bước khỏi các lệnh trừng phạt của chính mình.
Khủng hoảng phương pháp trừng phạt
“Đây là một cuộc khủng hoảng lớn đối với toàn bộ phương pháp trừng phạt. Nếu mọi người đều yêu cầu miễn trừ và kẽ hở, thì cuối cùng, mỗi gói trừng phạt chỉ là một chiếc hộp rỗng”, một nhà ngoại giao châu Âu nói với tờ Financial Times cuối tuần qua.
Để vượt qua bế tắc, EU có khả năng sẽ hoãn việc ra quyết định đến mùa thu và chuyển giao cho Ủy ban châu Âu (EC), nơi không quốc gia nào có quyền phủ quyết. “Cách tốt nhất để giải quyết vấn đề này là thông qua việc sửa đổi luật thị thực, nơi tất cả các quy định được nêu rõ”, ông Aleksiejūnas nói.
Sự chậm trễ của EU phản ánh xung đột giữa mục tiêu chiến lược dài hạn và áp lực kinh tế ngắn hạn. Các nước phụ thuộc nhiều vào thương mại và năng lượng Nga do dự, trong khi các quốc gia vùng Baltic như Litva thúc đẩy lập trường cứng rắn. Tương lai của chính sách trừng phạt EU phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa đoàn kết nội khối và lợi ích quốc gia.
