Các nhà chức trách Đức ngày 22/7 thông báo đã cấp phép cho một dự án điện hạt nhân chung giữa Pháp và Nga, cụ thể là sản xuất các thanh nhiên liệu dùng trong lò phản ứng do Nga thiết kế.
Chi tiết dự án và đối tác
Cơ quan quản lý môi trường bang Lower Saxony (Niedersachsen) đã cấp phép cho công ty Framatome của Pháp sản xuất thanh nhiên liệu tại cơ sở ở thị trấn Lingen, Tây Bắc nước Đức. Dự án do ANF – công ty con của Framatome, thuộc tập đoàn năng lượng quốc doanh Pháp EDF – thực hiện. Điểm gây tranh cãi là dự án sử dụng linh kiện quan trọng từ TVEL, công ty con của tập đoàn hạt nhân nhà nước Nga Rosatom.
Bối cảnh và phản ứng
Đơn xin cấp phép được nộp từ tháng 3/2022, chỉ vài tuần sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine. Bộ trưởng Môi trường bang Lower Saxony, Christian Meyer, khẳng định hợp tác với cơ quan hạt nhân Nga là "hoàn toàn sai lầm" trong bối cảnh hiện tại. Tuy nhiên, ông cho biết cơ quan của ông "không có cơ sở pháp lý nào để bác bỏ hoặc đặt giới hạn thời gian cho đơn xin phép" vì Rosatom vẫn được miễn trừ khỏi các vòng trừng phạt của EU đối với Moscow.
Điều kiện nghiêm ngặt
Để giảm thiểu rủi ro an ninh, chính quyền bang áp dụng điều kiện nghiêm ngặt: nhân viên Rosatom và TVEL bị cấm vào nhà máy. "Việc tiếp cận chỉ được cho phép trong những trường hợp ngoại lệ chính đáng và khi có sự tháp tùng của cơ quan quản lý hạt nhân", một phát ngôn viên của Bộ Môi trường bang Lower Saxony giải thích. Máy móc do TVEL cung cấp phải chịu kiểm tra an toàn nghiêm ngặt, và nhân viên Framatome phải tuân thủ quy định chặt chẽ về tương tác với phía Nga. Bộ Môi trường nhấn mạnh giấy phép có thể bị xem xét lại bất cứ lúc nào nếu phát hiện rủi ro mới, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh quốc gia.
Cơ sở pháp lý và chỉ trích
Quyết định phê duyệt dựa trên đánh giá an ninh cập nhật từ chính phủ liên bang hồi tháng 2/2026, cho rằng với các điều kiện đã áp dụng thì "không có cơ sở pháp lý nào cho phép từ chối". Dự án vấp phải chỉ trích mạnh mẽ từ nhiều phía. Nghị sĩ Roderich Kiesewetter của Đảng CDU gọi đây là "mối nguy hiểm an ninh" và kêu gọi chính phủ liên bang can thiệp hủy bỏ. Đảng Xanh phản đối gay gắt, lo ngại Moscow có thể thu thập thông tin nhạy cảm về các cơ sở hạt nhân trên lãnh thổ Đức.
Bối cảnh rộng lớn hơn
Tình hình càng phức tạp khi Đức – cường quốc hàng đầu EU – đã đóng cửa tất cả nhà máy điện hạt nhân từ năm 2023, đồng thời là một trong những nước ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất. Nhiều nước châu Âu từng thuộc Liên Xô cũ vẫn đang sử dụng lò phản ứng do Nga thiết kế và cần nhiên liệu phù hợp, trong khi Moscow kiểm soát một phần lớn nguồn cung uranium toàn cầu.
