Khoảng 50-90% phụ nữ mang thai gặp tình trạng rạn da, một trong những thay đổi thường gặp nhất trong thai kỳ. Theo TS.BS Hoàng Thị Hoạt, khoa Da liễu và Bỏng, Bệnh viện Bạch Mai, mặc dù chưa có biện pháp phòng ngừa hoàn toàn, mẹ bầu có thể giảm đáng kể nguy cơ và mức độ rạn da nếu chủ động chăm sóc từ sớm.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ rạn da
Rạn da (stretch marks) là tổn thương ở lớp trung bì khi da bị kéo căng quá mức trong thời gian ngắn. Các vết rạn thường xuất hiện ở bụng, ngực, đùi và mông, ban đầu có màu hồng hoặc tím, sau nhạt dần thành trắng và hiếm khi biến mất hoàn toàn.
Bác sĩ Hoạt cho biết nguy cơ rạn da cao hơn ở phụ nữ tăng cân quá nhanh, da khô kém đàn hồi, mang đa thai, thai nhi lớn hoặc có tiền sử gia đình bị rạn. Nguyên nhân chính là khi thai nhi phát triển, vùng bụng và các khu vực khác phải giãn nở nhanh. Nếu tốc độ kéo căng vượt quá khả năng đàn hồi, các sợi collagen và elastin bị đứt gãy, hình thành vết rạn. Sự thay đổi nội tiết trong thai kỳ cũng làm giảm độ đàn hồi của da.
Kiểm soát cân nặng hợp lý
Chuyên gia khuyến cáo mẹ bầu cần kiểm soát cân nặng hợp lý ngay từ đầu thai kỳ. Tăng cân quá nhanh được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây rạn da. Thai phụ nên theo dõi cân nặng và duy trì mức tăng phù hợp với chỉ số BMI trước khi mang thai. Tăng cân đều đặn có lợi hơn so với tăng nhiều trong thời gian ngắn.
Chế độ dinh dưỡng khoa học
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong duy trì độ đàn hồi của da. Mẹ bầu nên bổ sung đầy đủ protein từ thịt, cá, trứng, sữa và các loại đậu để hỗ trợ tổng hợp collagen; tăng cường vitamin C từ cam, ổi, ớt chuông giúp tái tạo mô liên kết; bổ sung vitamin E từ các loại hạt, dầu thực vật; kẽm từ thịt bò, hải sản, hạt bí; và omega-3 từ cá hồi, cá thu hoặc hạt chia để duy trì độ ẩm cho da. Ngoài ra, vitamin D, canxi và axit folic cũng cần được bổ sung theo hướng dẫn của bác sĩ.
Dưỡng ẩm da từ sớm
“Một nguyên tắc quan trọng khác là dưỡng ẩm da ngay từ những tháng đầu thai kỳ, thay vì chờ đến khi các vết rạn xuất hiện. Các sản phẩm chứa rau má, hyaluronic acid, vitamin E, dầu hạnh nhân, dầu hướng dương, bơ hạt mỡ (shea butter) hoặc bơ ca cao (cocoa butter) có thể giúp tăng độ mềm mại và cải thiện khả năng đàn hồi của da”, vị chuyên gia nhấn mạnh.
Mẹ bầu nên thoa kem dưỡng 2 lần mỗi ngày, đặc biệt sau khi tắm khi da còn ẩm, đồng thời massage nhẹ vùng bụng, ngực, đùi và mông để tăng hiệu quả. Các chuyên gia cũng khuyến nghị thai phụ uống 2-2,5 lít nước mỗi ngày, mặc quần áo rộng rãi, sử dụng áo ngực nâng đỡ phù hợp, tập luyện nhẹ nhàng như đi bộ hoặc yoga, ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái. Theo bác sĩ Hoạt, căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe làn da, làm tăng nguy cơ xuất hiện các vấn đề da liễu trong thai kỳ.
Dù không thể ngăn ngừa rạn da tuyệt đối, việc chăm sóc da và kiểm soát sức khỏe ngay từ đầu thai kỳ sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ và hạn chế mức độ nghiêm trọng của tình trạng này.
