Sau khi hoàn tất việc sắp xếp đơn vị hành chính, UBND TP Hà Nội đã chọn hai xã Thư Lâm và Phúc Thịnh để thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”. Theo đề án của UBND thành phố, hai địa phương này đáp ứng nhiều tiêu chí về tổ chức không gian phát triển, còn dư địa lớn, có vị trí tương đối độc lập và thuận lợi kết nối với các trục giao thông chính, tạo điều kiện xây dựng đô thị xanh và phát triển bền vững.
Tổng diện tích tự nhiên của Thư Lâm và Phúc Thịnh là 86,53 km2; tổng dân số khoảng 198.000 người. Nền tảng kinh tế – xã hội của hai xã tương đối đồng đều với thu nhập bình quân khoảng 90 triệu đồng/người/năm.
Vì sao Thư Lâm được chọn?
Xã Thư Lâm có diện tích tự nhiên 43,84 km2, dân số khoảng 102.800 người. Địa phương tiếp giáp xã Sóc Sơn và xã Đa Phúc ở phía Bắc, xã Phúc Thịnh ở phía Tây; phía Đông giáp phường Phù Khê cùng hai xã Văn Môn, Tam Giang thuộc tỉnh Bắc Ninh.
Thư Lâm hiện còn khoảng 1.276 ha đất được đầu tư phát triển và hơn 600 ha chưa có dự án, tập trung dọc sông Cà Lồ và khu vực giáp Bắc Ninh. Phần lớn diện tích được quy hoạch cho cây xanh, mặt nước và hạ tầng kỹ thuật – nền tảng cho không gian sinh thái và công trình công cộng.
Hạ tầng giao thông của xã được thụ hưởng từ các dự án trọng điểm như cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên, đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Lào Cai – Hải Phòng và tuyến Vành đai 3 mở rộng. Khi cầu Tứ Liên cùng các tuyến đường kết nối hoàn thành, thời gian di chuyển từ địa phương đến trung tâm Thủ đô dự kiến rút ngắn đáng kể, nâng cao năng lực liên kết vùng.
Mô hình quản trị kiến tạo và nền tảng y tế, giáo dục
Mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” tại Thư Lâm nhấn mạnh đổi mới phương thức quản trị cấp cơ sở: chính quyền không chỉ làm chức năng quản lý mà hướng tới vai trò kiến tạo, dẫn dắt phát triển. Nền hành chính hiện đại, công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả được xây dựng với người dân là trung tâm; sự hài lòng của người dân là thước đo chất lượng hoạt động bộ máy.
Trên địa bàn xã hiện có 7 trạm y tế tại các khu vực Đông Anh, Việt Hùng, Uy Nỗ, Xuân Nộn, Liên Hà, Vân Hà và Thụy Lâm, bảo đảm khám chữa bệnh ban đầu cho hơn 100.000 người dân. Cụm trường Tiểu học Đông Anh, THCS Thư Lâm và THPT Đông Anh (tổ 9) được quy hoạch đồng bộ; 100% cơ sở giáo dục đạt chuẩn cơ sở vật chất mức độ 1, 18/19 trường công lập đạt chuẩn quốc gia.
Kinh tế Thư Lâm và thế mạnh văn hóa, làng nghề
Công nghiệp – xây dựng chiếm 53% cơ cấu kinh tế của xã Thư Lâm. Các làng nghề mộc truyền thống tại Vân Hà và Liên Hà vẫn duy trì sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ, mang lại thu nhập ổn định và góp phần gìn giữ giá trị làng nghề.
Về văn hóa, đền Sái đang được quy hoạch theo hướng phát triển du lịch văn hóa. Nghệ thuật múa rối nước Đào Thục – di sản văn hóa phi vật thể – cùng các phường rối nước truyền thống được phát huy gắn với du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế và đa dạng hóa sản phẩm du lịch.
Phúc Thịnh: quỹ đất lớn và lợi thế giao thông
Xã Phúc Thịnh có diện tích tự nhiên 42,69 km2 với gần 96.000 dân. Địa phương đã hình thành khoảng 1.203 ha thôn làng, khu dân cư, cụm công nghiệp và khu tái định cư; đồng thời còn khoảng 3.065 ha đang được đầu tư phát triển và gần 459 ha đất chưa có dự án.
Quỹ đất chủ yếu phân bố ven đầm Vân Trì và phía Bắc đường Vành đai 3, quy hoạch cho cây xanh, mặt nước, hạ tầng kỹ thuật. Phúc Thịnh giáp sông Hồng, gần cầu Nhật Tân, cầu Thăng Long và Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, đồng thời nằm trên hành lang phát triển của trục động lực kinh tế Nhật Tân – Nội Bài.
Theo quy hoạch, xã được định hướng phát triển thương mại, dịch vụ, logistics và công nghệ cao gắn với sân bay Nội Bài. Quy hoạch phân khu đô thị phủ kín địa bàn tạo nền tảng thu hút đầu tư. Các hạng mục cải tạo, nâng cấp đường Nguyên Khê giao Lê Hữu Tựu và Quốc lộ 3 đang được triển khai nhằm hoàn thiện mạng lưới kết nối các khu dân cư, khu công nghiệp.
Doanh nghiệp, giáo dục và kỳ vọng đến 2035
Phúc Thịnh hiện có gần 1.600 doanh nghiệp và hơn 2.200 hộ kinh doanh. Hai cụm công nghiệp Nguyên Khê và Đông Anh rộng khoảng 96 ha tập trung các doanh nghiệp cơ khí, vật liệu xây dựng, tạo việc làm ổn định cho người lao động.
Trường THPT Phúc Thịnh là công trình giáo dục được đầu tư đồng bộ, mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công lập và giảm áp lực thi tuyển sinh lớp 10 khi dân số tăng. Sản xuất nông nghiệp vẫn duy trì ở khu vực chưa chuyển đổi mục đích sử dụng đất với mô hình trồng rau màu, hoa; lĩnh vực này chiếm khoảng 4% cơ cấu kinh tế.
Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết thành phố sẽ ưu tiên nguồn lực cho các nhiệm vụ then chốt tại hai xã thí điểm. Lãnh đạo UBND TP Hà Nội kỳ vọng: “Đến thời điểm năm 2035, Hà Nội sẽ là Thủ đô xã hội chủ nghĩa với mô hình phát triển bắt đầu từ cấp xã, phường”.
