Dự thảo thông tư quy định về tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên của Bộ GD-ĐT đang nhận nhiều ý kiến trái chiều từ phụ huynh và nhà giáo. Nhiều người lo ngại việc hợp thức hóa các hoạt động này có thể biến chúng thành môn bắt buộc trên thực tế.
Phụ huynh đề xuất tổ chức ngoài giờ học chính khóa
Anh Nguyễn Chí Công (ngụ xã Xuân Thới Sơn, TP.HCM) chỉ ra rằng nguyên nhân cốt lõi khiến phụ huynh rơi vào thế bị động là việc một số nhà trường gắn nhãn các hoạt động giáo dục tăng cường, tự nguyện (như tiếng Anh có yếu tố nước ngoài, kỹ năng sống, STEM, kỹ năng số...) thành "Chương trình giáo dục của nhà trường" hoặc "Kế hoạch giáo dục chung". Điều này khiến học sinh và phụ huynh hiểu nhầm đây là nội dung bắt buộc, đã nhập học là đương nhiên phải đăng ký.
Theo anh Công, về mặt pháp lý, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 do Bộ GD-ĐT ban hành mới là chương trình chuẩn bắt buộc. Các hoạt động tăng cường hay theo nhu cầu chỉ là dịch vụ bổ trợ. Do đó, dự thảo thông tư cần quy định rõ mọi hoạt động tăng cường, tự nguyện không nằm trong Chương trình GDPT 2018, không được lấy danh nghĩa "Chương trình bắt buộc của nhà trường" để đánh đồng.
Kiến nghị về quyền lợi và thời khóa biểu
Anh Công đề xuất thông tư cho phép cha mẹ học sinh đăng ký theo từng giai đoạn (tháng hoặc học kỳ) và có quyền dừng tham gia khi thấy không phù hợp mà không bị phân biệt đối xử. Cần nghiêm cấm việc xáo trộn, chia tách danh sách lớp chính khóa cố định để phục vụ phân loại học sinh tham gia hay không tham gia các hoạt động giáo dục tăng cường. Học sinh không đăng ký vẫn được bảo đảm 100% quyền lợi học tập chính khóa. Nghiêm cấm đưa biểu mẫu đăng ký dạng "mặc định tham gia" hoặc vận động ngầm. Tuyệt đối không "cài cắm" các tiết học tự nguyện có thu tiền vào giờ học chính khóa, bảo vệ chủ trương miễn học phí của Đảng và Nhà nước.
"Vấn đề bức xúc nhất các năm học qua là nhiều trường tự ý xếp chèn các tiết học giáo dục tăng cường, tự nguyện có thu tiền vào giữa thời khóa biểu chính khóa. Việc này đẩy phụ huynh vào thế 'sự đã rồi'. Do đó, tôi đề nghị các hoạt động này phải tổ chức ngoài giờ học chính khóa, cuối buổi học hoặc vào ngày nghỉ", anh Công đề xuất. Trong trường hợp đặc biệt do điều kiện cơ sở vật chất phải xếp trong khung giờ sinh hoạt chung, nhà trường bắt buộc phải có giải pháp bố trí không gian tự học, đọc sách, sinh hoạt an toàn, có giáo viên quản lý và hoàn toàn miễn phí cho học sinh không đăng ký.
Cần minh bạch kinh phí và chương trình
Nhà giáo Nguyễn Định Hiệp, công tác tại Trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên quận Gò Vấp, TP.HCM, đặt vấn đề: nếu quy định hoạt động giáo dục tăng cường được tổ chức trong khung thời gian hoạt động giáo dục của nhà trường thì phụ huynh có ai "dám" không đăng ký cho con học?
Thầy H.N, nguyên giáo viên tiểu học tại TP.HCM, cho rằng việc cho học sinh tham gia nhiều hoạt động giáo dục tăng cường là tốt, nhưng thực tế còn nhiều điểm chưa minh bạch. Ví dụ, mỗi hoạt động giáo dục tăng cường có giá từ 90.000 - 120.000 đồng/học sinh/tháng, có hoạt động một tuần 1 tiết, hoạt động 1 tuần 2 tiết. Số tiền này nếu nhân lên trong một lớp 40-50 học sinh cùng đăng ký thì rất lớn. Cần minh bạch việc chi trả cho giáo viên, trợ giảng, cơ sở vật chất.
Những khoảng trống pháp lý
Theo anh Nguyễn Chí Công, dự thảo còn một số khoảng trống pháp lý. Thứ nhất, việc các trường sử dụng phòng học, điện, nước, hạ tầng (tài sản công) để tổ chức dạy tăng cường có thu phí diễn ra phổ biến nhưng dự thảo bỏ ngỏ, dễ dẫn đến vi phạm Luật Quản lý, sử dụng tài sản công. Dự thảo cần bổ sung quy định khi nhà trường sử dụng cơ sở vật chất để dạy các môn tăng cường, tự nguyện có thu phí thì phải thực hiện đúng quy định pháp luật về quản lý tài sản công.
Thứ hai, trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp, cần tăng cường thanh tra, kiểm tra thực chất việc chấp hành quy chế tại các trường. Cơ quan quản lý giáo dục chủ trì phối hợp với chính quyền địa phương cấp xã/phường tăng cường thanh tra định kỳ và đột xuất về quy trình lấy ý kiến tự nguyện, xếp thời khóa biểu, công khai thu-chi và quản lý tài sản công. Xử lý nghiêm người đứng đầu nếu để xảy ra tình trạng biến tướng.
Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo thông tư quy định về tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên để lấy ý kiến. Dự thảo cho phép các hoạt động giáo dục tăng cường được tổ chức trong khung thời gian hoạt động giáo dục của nhà trường, gồm 3 nhóm: giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống, pháp luật, quốc phòng-an ninh; giáo dục thể chất, thẩm mỹ, hướng nghiệp, kỹ năng mềm, phòng chống thiên tai; phát triển năng lực số, AI, an toàn không gian mạng, STEM/STEAM, ngoại ngữ.
Anh Công cũng chỉ ra bất cập về chất lượng chương trình không tương xứng chi phí, đề nghị thông tư bổ sung quy định công khai văn bản thẩm định chất lượng của cơ quan có thẩm quyền cho phụ huynh tham khảo trước khi đăng ký. Nhà trường phải niêm yết công khai đề án tổ chức, dự toán thu-chi, tỷ lệ trích lại cho nhà trường trên bảng tin và trang thông tin điện tử. Đồng thời, cần quy định cơ chế "khảo sát sự hài lòng" toàn diện và điều khoản chuyển tiếp yêu cầu các trường rà soát, tái thẩm định toàn bộ hoạt động hiện có, điều chỉnh hoặc dừng ngay nếu sai quy định.
