Sáng 3/8, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày trước Quốc hội tờ trình dự án Luật Dầu khí (sửa đổi). Dự thảo được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định tiến bộ của Luật Dầu khí năm 2022 hiện hành, cụ thể hóa 5 nhóm chính sách đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 81 ngày 3/4/2026. Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, tăng cường phân cấp, phân quyền, tạo cơ chế, chính sách phù hợp để thu hút đầu tư, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên dầu khí. Dự thảo cũng bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế.
5 nhóm chính sách được cụ thể hóa
Năm nhóm chính sách được nêu tại Nghị quyết số 81 gồm: đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân quyền, giao quyền; hoàn thiện quy định về hợp đồng dầu khí và hoạt động dầu khí; chính sách ưu đãi dầu khí; phát triển chuỗi giá trị dầu khí, dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi; quy định khung cho việc giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ carbon.
- Đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân quyền, giao quyền;
- Hoàn thiện quy định về hợp đồng dầu khí và hoạt động dầu khí;
- Chính sách ưu đãi đầu tư dầu khí;
- Phát triển chuỗi giá trị dầu khí, dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi;
- Quy định khung về giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ carbon.
Các nội dung sửa đổi, bổ sung tập trung vào quy định về điều tra cơ bản về dầu khí, lựa chọn nhà thầu, hợp đồng dầu khí, hoạt động dầu khí, ưu đãi đầu tư, kế toán, kiểm toán và chức năng, quyền, nghĩa vụ của các chủ thể có liên quan. Đáng chú ý, dự thảo bổ sung các quy định về khai thác tận thu, khung pháp lý về thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, đáp ứng yêu cầu phát triển mới của ngành.
Bổ sung khung pháp lý cho CCS và năng lượng ngoài khơi
Đối với hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO2, cơ quan thẩm tra - Ủy ban Kinh tế và Tài chính - tán thành với sự cần thiết ban hành Luật như tại Tờ trình của Chính phủ. Tuy nhiên, cơ quan này đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý toàn diện, dài hạn để triển khai có hiệu quả các dự án CCS và dự án năng lượng ngoài khơi độc lập.
Về ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, làm rõ sự cần thiết, tính đặc thù, hợp lý và ý nghĩa của việc quy định nội dung này trong Luật Dầu khí. Trường hợp thực sự cần thiết, luật chỉ nên quy định nguyên tắc Nhà nước có chính sách khuyến khích ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao; các cơ chế, chính sách cụ thể và định hướng phát triển ngành thuộc thẩm quyền của Chính phủ.
Thay đổi mô hình quản lý hoạt động dầu khí thượng nguồn
Một điểm nhấn quan trọng của dự thảo là nội dung tăng cường phân cấp, phân quyền cho cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí và giao quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam. Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, các quy định này thể hiện sự thay đổi lớn về mô hình quản lý hoạt động dầu khí thượng nguồn, không chỉ là điều chỉnh về kỹ thuật. Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra sơ bộ, dự thảo đã được sửa theo hướng Bộ Công Thương là cơ quan có thẩm quyền phê duyệt nội dung hợp đồng.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục hoàn thiện mô hình quản lý đặc thù, bảo đảm hiệu quả, đồng bộ, phân định rõ ràng theo từng nhóm chủ thể. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát nội dung phân quyền cho Bộ Công Thương, bảo đảm phù hợp với nguyên tắc phân cấp, phân quyền theo Luật Tổ chức Chính phủ, xác định rõ trách nhiệm xuyên suốt của Bộ trong quản lý nhà nước về dầu khí và đối với nội dung hợp đồng được ký kết.
Liên quan đến thẩm quyền chấp thuận chủ trương dự án phát triển, phát triển mỏ có chuỗi đồng bộ công trình, thiết bị trên đất liền và trên biển, cơ quan thẩm tra cho rằng cần có quy định rõ ràng, cơ sở pháp lý vững chắc vì liên quan đến nhiều bộ, ngành, địa phương và các loại quy hoạch khác nhau.
Bên cạnh đó, cần rà soát việc giao quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia bảo đảm hợp lý, khả thi; quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, cơ chế và điều kiện tương xứng để thực hiện nhiệm vụ được giao. Phạm vi trách nhiệm và giá trị ràng buộc của các ý kiến từ cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí đối với quyết định của Tập đoàn về miễn giảm hoặc chuyển đổi thực hiện cam kết công việc trong các trường hợp vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc bất khả kháng cũng cần được làm rõ.
Hoàn thiện quy định về hợp đồng dầu khí
Về hợp đồng dầu khí, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị hoàn thiện quy định, làm rõ trường hợp thay đổi nội dung dẫn đến điều chỉnh hợp đồng, thực hiện quy định tại Điều 18 và thuộc thẩm quyền phê duyệt của cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí; đồng thời phân biệt với trường hợp không phải điều chỉnh hợp đồng.
Theo Bộ trưởng Công Thương, việc sửa đổi Luật Dầu khí lần này nhằm từng bước mở rộng không gian phát triển của ngành dầu khí gắn với dịch vụ kỹ thuật cao, năng lượng ngoài khơi và yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính. Dự thảo sau khi được tiếp thu, chỉnh lý dự kiến sẽ tạo cơ sở pháp lý ổn định, minh bạch để ngành dầu khí phát triển bền vững, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
