Mỗi ngày, các bệnh viện trên cả nước thực hiện hàng nghìn ca chụp cắt lớp vi tính (CT) có sử dụng thuốc cản quang. Trước khi tiêm, người bệnh gần như bắt buộc phải ký vào giấy cam đoan. Thủ tục này nhiều người xem nhẹ, nhưng thực tế đây là một phần quan trọng để đảm bảo an toàn, giúp bác sĩ có đủ thông tin để xử trí kịp thời nếu xảy ra phản ứng bất lợi.
Thuốc cản quang là gì và vì sao phải ký cam đoan?
Thuốc cản quang thường chứa iod, được tiêm vào tĩnh mạch để làm tăng sự khác biệt giữa các mô và mạch máu, giúp hình ảnh CT rõ nét hơn. Tuy nhiên, không phải cơ thể nào cũng dung nạp tốt loại thuốc này. Một số người có thể gặp phản ứng dị ứng từ nhẹ như mẩn ngứa, buồn nôn đến nặng như sốc phản vệ, suy hô hấp, thậm chí tử vong.
Theo Hiệp hội Điện quang Hoa Kỳ (ACR), tỷ lệ phản ứng dị ứng với thuốc cản quang là khoảng 0,6%, trong đó phản ứng nặng đe dọa tính mạng chỉ chiếm 0,04%. Dù con số này thấp, nhưng với hàng triệu ca chụp CT mỗi năm, số bệnh nhân gặp biến chứng là không nhỏ.
Cam đoan giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ
Bản cam đoan thường yêu cầu người bệnh khai báo tiền sử dị ứng với thuốc cản quang, hải sản, thuốc kháng sinh, hay các bệnh lý nền như hen suyễn, tim mạch, suy thận, đa u tủy. Những thông tin này giúp bác sĩ quyết định có nên sử dụng thuốc cản quang hay không, cần dùng loại nào, liều lượng ra sao, hoặc cần dự phòng thuốc chống dị ứng trước khi tiêm.
Đặc biệt, người bệnh có chức năng thận suy giảm có nguy cơ cao mắc hội chứng nhiễm độc thận do thuốc cản quang. Vì vậy, nếu không khai báo trung thực, bác sĩ có thể chỉ định tiêm khiến bệnh nhân bị suy thận cấp, phải lọc máu. Ký cam đoan là cách nhắc nhở người bệnh cung cấp đầy đủ thông tin y tế của bản thân.
Quy trình trước khi tiêm diễn ra thế nào?
Tại các bệnh viện, trước khi thực hiện kỹ thuật, bác sĩ hoặc điều dưỡng sẽ giải thích rõ về mục đích, tác dụng phụ có thể gặp và yêu cầu bệnh nhân ký cam đoan. Nếu bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm creatinine máu để đánh giá chức năng thận. Trong một số trường hợp, bệnh nhân được dùng thuốc kháng histamine hoặc corticosteroid trước tiêm để giảm nguy cơ dị ứng.
Sau khi tiêm, người bệnh được theo dõi ít nhất 30 phút tại phòng chờ. Nếu có triệu chứng bất thường như khó thở, nổi mề đay, tụt huyết áp, đội ngũ y tế sẽ xử trí ngay lập tức. Chính vì vậy, việc ký cam đoan không chỉ là thủ tục giấy tờ mà còn là một mắt xích trong chuỗi an toàn người bệnh.
Những ai cần đặc biệt thận trọng?
- Người từng dị ứng với thuốc cản quang trong các lần tiêm trước.
- Người có tiền sử dị ứng nặng với hải sản, sữa, hoặc nhiều loại thuốc.
- Bệnh nhân hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
- Người bị suy thận, tiểu đường đang dùng metformin.
- Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.
Với những nhóm này, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng thuốc cản quang ít gây dị ứng hơn hoặc chỉ định phương pháp chẩn đoán khác thay thế như siêu âm, MRI không dùng iod.
Trung thực khi khai báo - cách tốt nhất bảo vệ chính mình
Nhiều người bệnh vì ngại, vì không biết mà giấu bệnh, hoặc khai báo sơ sài. Điều này có thể dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Bác sĩ không thể đoán biết được cơ địa của từng người, nên mọi thông tin từ phía bệnh nhân đều là cơ sở quan trọng để đưa ra quyết định an toàn.
Vì vậy, trước khi chụp CT có tiêm thuốc cản quang, hãy đọc kỹ, hỏi rõ và ký cam đoan một cách có trách nhiệm. Đó không phải là thủ tục rườm rà, mà là một quyền lợi và nghĩa vụ giúp chính bạn an toàn hơn trong quá trình chẩn đoán và điều trị.
