Bộ Nội vụ đã đề xuất bãi bỏ quy định về thời hạn hiệu lực tối đa 12 tháng đối với giấy ủy quyền nhận lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Đề xuất này đang được Bộ Tư pháp thẩm định trước khi trình Quốc hội xem xét.
Gánh nặng hành chính cho người cao tuổi
Theo quy định hiện hành tại Điều 10 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, văn bản ủy quyền cho người khác thực hiện thủ tục BHXH chỉ có giá trị trong 12 tháng. Tuy nhiên, trên thực tế, quy định này đã tạo ra nhiều bất cập. Người cao tuổi, người có sức khỏe yếu hoặc khó khăn trong vận động phải thường xuyên làm lại giấy ủy quyền, gây tốn kém thời gian và chi phí. Nhiều trường hợp phải đến Văn phòng Công chứng để chứng thực lại giấy tờ mỗi năm, làm phát sinh thêm chi phí không nhỏ.
Trước những phản ánh từ người dân và cơ quan BHXH các địa phương, Bộ Nội vụ đã quyết định điều chỉnh hướng sửa đổi. Trong phiên bản dự thảo mới nhất, phương án giữ nguyên quy định cũ đã bị loại bỏ hoàn toàn. Thay vào đó, Bộ Nội vụ đề xuất áp dụng linh hoạt theo quy định của pháp luật về dân sự, không còn giới hạn thời hạn 12 tháng và các yêu cầu chứng thực rườm rà.
Quy định hiện hành và thực tế áp dụng
Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, hiện cả nước có khoảng 3,4 triệu người đang hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng, trong đó nhiều người là người cao tuổi hoặc sinh sống xa nơi nhận tiền. Giấy ủy quyền nhận lương hưu thường được người thân hoặc người đại diện sử dụng để nhận thay các khoản trợ cấp định kỳ. Quy định giới hạn thời hạn ủy quyền 12 tháng trước đây nhằm tăng cường kiểm soát, giảm thiểu rủi ro chi trả và đảm bảo chế độ đến đúng đối tượng, nhưng cũng vô tình tạo ra gánh nặng thủ tục.
Cơ quan Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết, quy định này đã bộc lộ vướng mắc khi nhiều người hưởng không thể tiếp cận dịch vụ công chứng hoặc gặp khó khăn trong việc đi lại. Việc phải gia hạn giấy ủy quyền hằng năm đặc biệt bất tiện với người già sống neo đơn hoặc ở vùng sâu, vùng xa. Ngoài ra, quy định cũng làm tăng khối lượng công việc cho các cơ quan BHXH và bưu điện trong công tác xác minh, đối chiếu dữ liệu.
Lưu ý cho người hưởng lương hưu
Trong thời gian chờ dự thảo luật được thông qua, người hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH cần lưu ý kiểm tra thời hạn của giấy ủy quyền hiện có. Nếu giấy ủy quyền được lập theo quy định trước đây, nó sẽ hết giá trị sau ngày 30/6/2026. Người dân nên chủ động liên hệ cơ quan BHXH địa phương, bưu điện hoặc trung tâm phục vụ hành chính công để được hướng dẫn làm mới nếu cần.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam khuyến cáo người dân tuyệt đối không làm thủ tục qua các đường link hoặc tin nhắn trên mạng xã hội, vì cơ quan chức năng chỉ hướng dẫn trực tiếp tại các điểm giao dịch chính thức. Cảnh giác với các hình thức lừa đảo để tránh mất tiền và thông tin cá nhân.
Đề xuất bãi bỏ quy định thời hạn 12 tháng được kỳ vọng sẽ giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm phiền hà cho người cao tuổi và tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc thụ hưởng chế độ an sinh xã hội. Hiện dự thảo luật đang trong quá trình thẩm định và sẽ được trình Quốc hội xem xét trong thời gian tới.
