Ung thư tuyếnền liệt không còn là bệnh của người già: Xu hướng trẻ hóa đáng báo động
Theo số liệu từ GLOBOCAN 2022, thế giới ghi nhận khoảng 1,47 triệu ca mắc mới và hơn 397.000 ca tử vong mỗi năm do ung thư tuyếnền liệt, biến căn bệnh này thành một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở nam giới. Đáng lo ngại, các báo cáo dịch tễ học cho thấy tỷ lệ chẩn đoán ở nhóm người trẻ dưới 55 tuổi đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt tại những khu vực có lối sống công nghiệp hóa.
Mối liên hệ giữa chế độ ăn uống và ung thư tuyếnền liệt
Bác sĩ Wu Xiaojiang, Trưởng khoa Nam khoa tại Bệnh viện Nhân dân huyện Pujiang (Chiết Giang, Trung Quốc), nhấn mạnh rằng tình trạng này có mối liên hệ mật thiết với chế độ ăn uống thiếu lành mạnh. Để phòng ngừa, bác sĩ khuyên nam giới nên hạn chế bốn loại thực phẩm dưới đây, bất kể mức độ yêu thích của họ.
1. Thịt đỏ và thịt chế biến sẵn: Nguy cơ tiềm ẩn từ chất béo và hợp chất độc hại
Thịt bò, thịt heo nhiều mỡ, xúc xích, thịt xông khói hay các loại thịt muối chứa lượng lớn chất béo bão hòa và hợp chất nitrat. Khi vào cơ thể, chúng có thể kích hoạt phản ứng viêm và làm tăng stress oxy hóa, tạo điều kiện cho tế bào bất thường phát triển. Ngoài ra, nấu thịt ở nhiệt độ cao còn sinh ra amin dị vòng và hydrocarbon thơm đa vòng, các chất có khả năng gây tổn thương DNA. Do đó, không nên vượt quá 350 - 500g thịt đỏ mỗi tuần. Ưu tiên cá, thịt gia cầm bỏ da hoặc đạm thực vật để bảo vệ sức khỏe.
2. Đồ ăn nhanh và thực phẩm chiên rán: Tác nhân gây viêm mãn tính và béo phì
Các loại thực phẩm chiên đi chiên lại chứa nhiều chất béo chuyển hóa (trans fat) gây ra tình trạng viêm mãn tính. Môi trường viêm là điều kiện lý tưởng để các khối u hình thành và phát triển nhanh chóng tại cơ quan nội tiết nam giới. Đồ ăn nhanh cũng làm tăng nguy cơ béo phì, yếu tố trực tiếp làm thay đổi nồng độ hormone nam giới. Sự biến đổi nội tiết này khiến tuyếnền liệt dễ bị tổn thương và khó kiểm soát sự phát triển của tế bào. Vì vậy, hãy hạn chế hết mức có thể, không dùng làm bữa chính và ưu tiên cách chế biến lành mạnh như hấp, luộc.
3. Sữa và các sản phẩm từ sữa nhiều chất béo: Ảnh hưởng đến chuyển hóa vitamin D
Nghiên cứu tại Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ) cho thấy tiêu thụ nhiều sữa nguyên kem, phô mai béo hoặc kem có liên quan đến nguy cơ ung thư tuyếnền liệt cao hơn. Giả thuyết được đưa ra là lượng chất béo và canxi cao có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa vitamin D, trong khi vitamin D lại đóng vai trò bảo vệ tế bào tuyếnền liệt. Vì vậy, hãy chọn sữa tách béo hoặc ít béo, không nên dùng các sản phẩm giàu chất béo mỗi ngày.
4. Thực phẩm nhiều đường và tinh bột tinh chế: Nguồn năng lượng cho tế bào ung thư
Bánh kẹo, nước ngọt và tinh bột trắng khiến mức insulin trong máu tăng vọt, cung cấp năng lượng cho tế bào ung thư. Theo khuyến cáo của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), nam giới chỉ nên giới hạn lượng đường bổ sung dưới 36g (khoảng 9 muỗng cà phê) mỗi ngày để giảm thiểu nguy cơ viêm. Việc tiêu thụ đường vượt mức cho phép làm suy giảm các vi chất bảo vệ như sắt hay axit folic trong cơ thể. Sự mất cân bằng này làm yếu đi hàng rào phòng thủ tự nhiên, tạo điều kiện thuận lợi cho các khối u tuyếnền liệt hình thành và phát triển.
Chế độ ăn "phòng thủ" cho tuyếnền liệt: Lời khuyên từ chuyên gia
Bác sĩ Marc B. Garnick, chuyên gia ung thư tại Trường Y Harvard (Mỹ), khuyên nam giới nên giảm chất béo động vật và duy trì cân nặng hợp lý. Nghiên cứu năm 2010 của trường này cũng cho thấy nam giới ăn nhiều cá có nguy cơ ung thư tuyếnền liệt di căn thấp hơn 44% và nguy cơ tử vong thấp hơn 63%. Nhìn chung, một chế độ ăn hỗ trợ tuyếnền liệt nên gồm:
- Ít nhất 5 khẩu phần rau và trái cây mỗi ngày.
- Tăng thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như cà chua nấu chín, quả mọng.
- Dùng dầu ô liu hoặc các chất béo không bão hòa.
- Hạn chế chiên rán, ưu tiên hấp hoặc luộc.
Đồng thời, cần hạn chế bia rượu, tránh xa thuốc lá, vận động vừa phải và ngủ nghỉ khoa học để bảo vệ sức khỏe toàn diện.
