Cuốn sách của Fred Kofman phân tích mối quan hệ giữa nhân viên và công ty thông qua nhiều lợi ích mà hai bên mang lại cho nhau. Tiền lương không phải là yếu tố quan trọng nhất để một nhân viên quyết định gắn bó với công ty lâu dài. Môi trường làm việc, văn hóa doanh nghiệp và cơ hội phát triển là những yếu tố quan trọng không kém, mà nhiều người cân nhắc khi lựa chọn nơi làm việc.
Bài học từ chuyến lặn biển ngắm cá nhám voi
Khi chỉ tập trung vào môi trường xung quanh và trải nghiệm trực tiếp, chúng ta sẽ không nhìn thấy được môi trường lớn hơn và có thể đưa ra những quyết định tồi tệ, từ đó đặt bản thân và cả người khác vào thế rủi ro. Tác giả đã học về những nguy hiểm của 'tầm nhìn phiến diện' khi lặn biển ở đảo Galápagos để tìm cá nhám voi. Ông suýt phải trả giá cho bài học này bằng chính tính mạng của mình.
Cá nhám voi là loài cá lớn nhất thế giới. (Cá voi lớn hơn nhưng nó là động vật hữu nhũ chứ không phải cá). Nó có thể dài đến 17 m và nặng tới 27 tấn. Miệng nó rộng hơn 2 m. May thay, gã khổng lồ hiền lành này không có răng và chỉ ăn sinh vật phù du. Tuy nhiên, một cú quật từ cái đuôi mạnh mẽ của nó cũng có thể giết chết bạn.
Cuộc đối đầu với đàn cá mập đầu búa
Các thợ lặn đều ước mơ được nhìn thấy tận mắt một con cá nhám voi, nhưng vì nó là loài động vật ngoài khơi (di cư), nên bạn không bao giờ dám chắc mình sẽ tìm thấy nó. Khi tác giả nhìn xuống boong tàu lặn ngày hôm ấy, ông tự hỏi liệu mình có may mắn không. Nhưng trước khi có thể nhìn thoáng qua con cá nhám voi, ông phải vượt qua hàng trăm con cá mập đầu búa khác đang uể oải lượn vòng quanh mạn tàu.
'Tuyệt quá, bữa sáng đây rồi', tác giả tưởng tượng chúng đang suy nghĩ, nhưng ông không phải là kiểu người tìm mọi cách đến tận Galápagos để rồi bỏ cuộc. 'Hãy cẩn thận bên dưới!', chuyên gia lặn nói với ông và 6 người bạn đồng hành, ngay trước khi gắn máy điều chỉnh áp suất vào miệng và nhảy qua hông thuyền. Họ bơi theo anh ta vào vùng nước lạnh lẽo, bồng bềnh và đầy cá mập.
Khoảnh khắc kỳ diệu bên cá nhám voi
Tác giả làm theo chỉ dẫn của chuyên gia, lặn xuống từ từ, sẵn sàng trốn thoát khi thấy dấu hiệu của hành vi hung hăng dù là nhỏ nhất của những con cá mập. Nhưng chúng hoàn toàn dửng dưng với nhóm lặn. Có lẽ vì chúng xem họ như những khúc gỗ chìm. Chúng phớt lờ họ và tiếp tục bơi với vẻ thư thái, lắc lư tao nhã.
Vài phút sau, ai đó đập vào bình lặn và khiến tác giả choáng trong trạng thái báo động. Đó là tín hiệu cho thấy ai đó đã nhìn thấy một con cá nhám voi. Ông rà soát khu vực xung quanh để tìm kiếm một hình bóng khổng lồ và hướng về phía tiếng gõ. Và sau đó ông trông thấy nó, một sinh vật thật đồ sộ, ngoạn mục và đẹp tuyệt vời. Ông rất phấn khích và cảm thấy nhẹ nhõm vì chuyến đi đã không uổng phí.
Từ xa, con cá nhám voi hầu như không di chuyển, nhưng khi đến gần hơn, tác giả nhận ra sinh vật khổng lồ này đang bơi đi rất nhanh. Ông bắt đầu đạp chân vịt với tốc độ tối đa, lãng quên hoàn toàn mọi thứ ngoài con vật đầy mê hoặc này. Ông đã không nhận ra mình đã bỏ lại người lặn cùng mình phía sau, sai lầm chết người của một thợ lặn, điều có thể gây đe dọa tính mạng của cả hai.
Trong vài phút, tác giả đã thấy mình ở ngay sát cạnh con cá nhám voi. Ông di chuyển bên dưới nó, ngửa người lên và cách chiếc bụng to lớn của nó vài mét, dang rộng cánh tay ra hai bên. Mắt ông mở to. Ông đang trong một trạng thái tỉnh táo rất khác, hoàn toàn kết nối với thực thể sống phi thường này trong môi trường tự nhiên của nó.
Bài học cho doanh nghiệp: Tránh 'thầy bói xem voi'
Nhiều công ty rơi vào khủng hoảng vì được điều hành theo kiểu 'thầy bói xem voi'. Khi các bộ phận không có sự kết nối và tương tác liên tục, doanh nghiệp khó phát triển bền vững. Câu chuyện về chuyến lặn biển là một ẩn dụ cho việc quá tập trung vào một khía cạnh mà bỏ qua bức tranh toàn cảnh, dẫn đến những quyết định sai lầm.
