TP.HCM đối mặt với đợt bùng phát dịch tay chân miệng nghiêm trọng
Theo báo cáo từ đoàn công tác của Bộ Y tế, tình hình dịch tay chân miệng tại Thành phố Hồ Chí Minh đang diễn biến hết sức phức tạp với số ca mắc gia tăng đáng báo động. Thạc sĩ - bác sĩ Lê Hồng Nga, Phó giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM, cho biết trong 12 tuần đầu năm 2026, các bệnh viện trên địa bàn thành phố đã tiếp nhận tổng cộng 10.886 ca mắc bệnh, con số này tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước.
Số liệu đáng lo ngại và sự trở lại của vi rút nguy hiểm
Trong tổng số ca mắc, có đến 1.992 trường hợp phải nhập viện điều trị, trong đó 221 ca được xác định ở mức độ nặng. Cùng thời điểm này, TP.HCM đã ghi nhận 332 ổ dịch tay chân miệng được phát hiện, phân bổ cụ thể: 181 ổ dịch trong môi trường trường học và 151 ổ dịch tại cộng đồng dân cư.
Điều đáng lo ngại nhất là sự xuất hiện trở lại của vi rút EV71, tác nhân chính gây ra các ca bệnh tay chân miệng nặng. Loại vi rút này đã bắt đầu lưu hành trở lại từ tháng 11 năm 2025 và tính đến thời điểm hiện tại, nó chiếm khoảng 24% tổng số mẫu xét nghiệm được thực hiện trong năm 2026.
Thực trạng tử vong và nguy cơ gia tăng áp lực y tế
Phó giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Vũ Thượng, Phó viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM, cung cấp thông tin đáng báo động: "Đã có 8 trường hợp tử vong do bệnh tay chân miệng được ghi nhận tại khu vực phía Nam". Trong số này, TP.HCM chiếm 4 ca, các địa phương còn lại bao gồm An Giang, Cần Thơ, Đồng Nai và Đồng Tháp mỗi nơi ghi nhận 1 ca tử vong.
Ông Thượng cũng đưa ra dự báo dịch tay chân miệng tại TP.HCM có nguy cơ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới, đặc biệt là số ca bệnh nặng, điều này sẽ đẩy áp lực lên các bệnh viện tuyến cuối. Theo phân tích của chuyên gia, điểm nóng cần được siết chặt kiểm soát nhất chính là khối mầm non - nơi tập trung nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhất.
Khoảng 80% ca bệnh nặng rơi vào trẻ em dưới 36 tháng tuổi, do đó các trường mầm non phải trở thành "chốt chặn" đầu tiên trong công tác phòng chống dịch. Các biện pháp cần thiết bao gồm phát hiện sớm trẻ nghỉ học bất thường, xử lý ngay từ những dấu hiệu nghi ngờ ban đầu mà không chờ đợi đến khi có ca bệnh được xác định chính thức.
Cảnh báo về diễn biến nhanh và các dấu hiệu nguy hiểm
Bác sĩ Nguyễn Đình Qui, Trưởng khoa Nhiễm tại Bệnh viện Nhi đồng 2, đưa ra cảnh báo quan trọng: vi rút EV71 có khả năng gây ra các biến chứng nặng nề trên nhiều hệ cơ quan, bao gồm hệ thần kinh, tim mạch, tuần hoàn và hô hấp. Đặc biệt nguy hiểm là bệnh có thể chuyển biến nặng chỉ trong vòng 24 giờ, đòi hỏi sự phát hiện sớm và can thiệp cấp cứu kịp thời.
Theo hướng dẫn của bác sĩ Qui, phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu báo động sau:
- Sốt cao liên tục từ 40 đến 41 độ C, khó đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường
- Trẻ thường xuyên giật mình trong khi ngủ hoặc khi nghỉ ngơi
- Xuất hiện tình trạng run tay chân không kiểm soát
- Các biểu hiện bất thường về thần kinh khác
Chỉ đạo từ Bộ Y tế và giải pháp kiểm soát dịch
Tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết thành phố có hai dịch bệnh chính lưu hành hằng năm là sốt xuất huyết và tay chân miệng. Ông bày tỏ kỳ vọng rằng khi vắc xin phòng bệnh tay chân miệng được triển khai tiêm chủng trong thời gian tới, công cụ này sẽ góp phần quan trọng trong việc kiểm soát dịch bệnh hiệu quả hơn.
Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương yêu cầu toàn ngành y tế chủ động ứng phó với nguy cơ bùng phát bệnh tay chân miệng. Bối cảnh hiện nay càng trở nên phức tạp khi nhiều dịch bệnh truyền nhiễm khác như sốt xuất huyết, sởi và não mô cầu cùng có xu hướng gia tăng, làm tăng nguy cơ xảy ra tình trạng "dịch chồng dịch".
Theo số liệu từ Bộ Y tế, trong gần 3 tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận hơn 25.000 ca mắc tay chân miệng, con số này tăng khoảng 5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm nhưng thường có xu hướng gia tăng vào hai khoảng thời gian chính: từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 10. Bệnh chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi mẫu giáo.
Các biện pháp phòng chống và kiểm soát lây lan
Thứ trưởng Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát dịch tễ, phát hiện sớm ca bệnh và ổ dịch để xử lý kịp thời, ngăn chặn sự lây lan trong cộng đồng. Tay chân miệng có thể lây truyền qua nhiều đường khác nhau:
- Đường tiêu hóa
- Nước bọt và dịch tiết từ người bệnh
- Tiếp xúc với bóng nước hoặc phân của người mắc bệnh
- Thậm chí lây từ người nhiễm vi rút nhưng không có triệu chứng biểu hiện
Tuy nhiên, Bộ Y tế cũng nhấn mạnh việc xét nghiệm cho người tiếp xúc gần chỉ nên thực hiện theo chỉ định chuyên môn cụ thể, không áp dụng đại trà để tránh lãng phí nguồn lực và gây hoang mang không cần thiết.
Một yêu cầu quan trọng khác là các cơ sở y tế cần rà soát lại quy trình tiếp nhận, phân tuyến và chuyển tuyến bệnh nhân để tránh tình trạng chậm trễ trong điều trị, đặc biệt là với những ca nặng có thể diễn tiến nhanh chóng. Các bệnh viện tuyến trên được yêu cầu tăng cường hội chẩn và hỗ trợ chuyên môn từ xa cho tuyến dưới, đồng thời siết chặt công tác kiểm soát nhiễm khuẩn nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây chéo trong môi trường cơ sở y tế.
