Nhiều thói quen tưởng chừng vô hại trong sinh hoạt hàng ngày lại âm thầm tác động đến sự phát triển chiều cao và thời điểm dậy thì của trẻ. Theo TS.BS Đỗ Minh Loan, Trưởng khoa Sức khỏe vị thành niên, Bệnh viện Nhi Trung ương, phần lớn phụ huynh chưa nhận diện đầy đủ các yếu tố nguy cơ này.
Chế độ dinh dưỡng mất cân đối
Trẻ ăn nhiều thực phẩm giàu năng lượng, đồ chế biến sẵn nhưng thiếu vi chất cần thiết có thể tăng cân nhanh, từ đó thúc đẩy dậy thì sớm. Ngược lại, việc không đảm bảo đủ dinh dưỡng hợp lý khiến trẻ khó đạt được chiều cao tối ưu.
Thức khuya và giấc ngủ kém chất lượng
Hormone tăng trưởng được tiết ra nhiều nhất vào ban đêm, vì vậy thói quen thức khuya, ngủ không đủ giấc có thể làm gián đoạn quá trình phát triển chiều cao và tác động đến nội tiết, góp phần gây dậy thì sớm.
Tiếp xúc sớm với nội dung nhạy cảm
Việc trẻ tiếp cận sớm với các nội dung nhạy cảm trên phim ảnh, mạng xã hội cũng được xem là yếu tố kích thích quá trình dậy thì. Ngoài ra, môi trường sống, áp lực tâm lý hoặc thiếu sự quan tâm của gia đình cũng có thể làm thay đổi thời điểm khởi phát dậy thì.
Dấu hiệu dậy thì và can thiệp
Theo bác sĩ Loan, ở trẻ gái, dậy thì bắt đầu từ khi ngực phát triển và thường xuất hiện trước kinh nguyệt khoảng 2 năm. Dấu hiệu dậy thì sau 8 tuổi được xem là bình thường, chỉ khi xuất hiện sớm hơn mới cần theo dõi và can thiệp nếu có yếu tố bệnh lý.
Bác sĩ Loan nhấn mạnh: Dậy thì là giai đoạn quan trọng quyết định đến chiều cao, vóc dáng và sự hình thành tâm lý, nhân cách. Nếu không được chăm sóc và định hướng đúng cách, trẻ có thể không đạt được tiềm năng phát triển tối đa, đồng thời gặp khó khăn trong thích nghi tâm sinh lý.
Khuyến cáo cho phụ huynh
Bác sĩ Loan khuyến cáo phụ huynh cần xây dựng lối sống lành mạnh cho trẻ, bao gồm chế độ dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc, hạn chế tiếp xúc với nội dung không phù hợp và tăng cường vận động thể chất, nhằm hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện.
