Cảnh báo từ bệnh viện: Thói quen dùng dầu ăn sai cách có thể dẫn đến ung thư gan
Trong hành lang khoa ung bướu của một bệnh viện thành phố, ông Lý che mặt, giọng nói run rẩy khi kể lại câu chuyện đau lòng của gia đình mình. Theo thông tin từ trang Sohu, hai tháng trước, ông được chẩn đoán mắc ung thư gan và vừa trải qua một cuộc phẫu thuật. Không ngờ, chỉ vài ngày sau, vợ ông cũng nhận kết quả chẩn đoán ung thư gan giai đoạn đầu từ một cuộc khám sức khỏe định kỳ.
Điều đáng chú ý là cả hai vợ chồng đều không có thói quen hút thuốc hay uống rượu nhiều, và gia đình cũng không có tiền sử bệnh gan. Trong giây lát, họ hoàn toàn bối rối, không hiểu nguyên nhân gây bệnh là gì. Bác sĩ điều trị đã liên tục đặt câu hỏi về thói quen sinh hoạt hàng ngày của họ: "Các bạn thường ăn uống như thế nào? Có hay ăn ngoài hay chủ yếu nấu ăn tại nhà? Loại dầu nào được sử dụng để nấu nướng trong gia đình? Và tần suất thay dầu là bao lâu một lần?"
Thói quen nấu nướng tiềm ẩn nguy cơ
Lúc này, vợ ông Lý hơi ngượng ngùng chia sẻ: "Để món ăn 'dễ nấu và thơm ngon', gia đình tôi luôn dùng một loại dầu ăn hỗn hợp cỡ lớn của một nhãn hiệu nhất định. Chúng tôi thường mua loại 10 lít một lần và để ở một góc bếp. Mỗi thùng dầu như vậy có thể dùng gần nửa năm mới hết. Ngoài ra, chúng tôi có sở thích xào nấu với lửa lớn, và chỉ cho rau vào khi dầu đã bốc khói, vì tin rằng đó là cách để món ăn đạt được hương vị thơm ngon nhất."
Nghe xong, mặt bác sĩ trở nên tối sầm lại và nghiêm túc cảnh báo: "Vấn đề rất có thể nằm ở chính loại dầu ăn và phương pháp nấu nướng này." Nhiều người thường tin rằng chỉ cần "ăn ít dầu mỡ" và "tránh thịt mỡ" là đủ để bảo vệ gan, nhưng họ không biết rằng loại dầu, phương pháp bảo quản và nhiệt độ nấu nướng đều có thể âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe gan, thậm chí gieo mầm nguy cơ ung thư gan. Và đây chính là sai lầm mà nhiều gia đình vô tình mắc phải mỗi ngày.
Các thói quen nguy hiểm cần tránh
Vậy, chúng ta nên sử dụng dầu ăn như thế nào để tránh gây hại cho gan và thậm chí bảo vệ mạch máu? Nhiều người trung niên và người cao tuổi thường có những thói quen điển hình, thoạt nhìn có vẻ thể hiện sự "tiết kiệm", nhưng thực chất lại đang dần làm tăng nguy cơ mắc ung thư gan:
- Sử dụng dầu ăn cỡ lớn và bảo quản lâu ngày: Dầu thực vật chứa hàm lượng cao các axit béo không bão hòa đa. Sau khi mở nắp, chúng dễ bị oxy hóa và ôi thiu nếu được bảo quản trong môi trường nhà bếp nóng, tối và ẩm ướt trong thời gian dài. Những loại dầu bị hỏng này tạo ra các chất có hại như peroxit và aldehyd, làm tăng gánh nặng cho quá trình giải độc của gan. Theo thời gian, điều này có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ, tổn thương tế bào gan và thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư gan.
- Nấu nướng ở nhiệt độ quá cao: Khi nhiệt độ dầu vượt quá khoảng 200 độ C và bắt đầu bốc khói rõ rệt, glycerol trong dầu sẽ phân hủy tạo thành các chất gây kích ứng như acrolein, đồng thời sản sinh ra các chất có khả năng gây ung thư như benzo[a]pyrene. Hiện tượng "bị ngạt thở bởi nhiều khói nấu nướng" trong bếp không chỉ gây áp lực lên đường hô hấp mà còn tác động tiêu cực đến gan.
- Tái sử dụng dầu chiên rán nhiều lần: Dầu được sử dụng lặp đi lặp lại ở nhiệt độ cao cho thấy sự gia tăng đáng kể hàm lượng các polyme bị oxy hóa và axit béo chuyển hóa, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, kháng insulin và gan nhiễm mỡ. Các tế bào gan ở trong trạng thái "chuyển hóa quá tải" trong thời gian dài, đương nhiên làm tăng nguy cơ ung thư.
Nguy cơ gia tăng với các bệnh lý nền
Điều nguy hiểm hơn nữa là nhiều người đã có sẵn các bệnh lý nền như viêm gan B, gan nhiễm mỡ, béo phì và tiểu đường loại 2. Thêm vào đó, những "thói quen ăn nhiều dầu mỡ" này giống như giẫm đạp lên một lá gan vốn đã bị tổn thương, khiến tình trạng sức khỏe trở nên trầm trọng hơn.
Bác sĩ nhấn mạnh rằng việc chuyển sang sử dụng loại dầu phù hợp, dầu chất lượng cao và kiên trì áp dụng các phương pháp nấu nướng lành mạnh sẽ mang lại những thay đổi tích cực cho cơ thể. Theo nguồn tin từ Mỹ Diệu, việc giáo dục cộng đồng về cách sử dụng dầu ăn an toàn là vô cùng cần thiết để phòng ngừa các bệnh lý nguy hiểm liên quan đến gan.
