Cà phê từ lâu được xem là thức uống giúp tỉnh táo, tăng khả năng tập trung và cung cấp nhiều chất chống oxy hóa có lợi. Tuy nhiên, nhiều người có thói quen bắt đầu ngày mới bằng một tách cà phê khi chưa ăn sáng hoặc uống ngay trước hoặc sau bữa ăn mà không biết điều này có thể tiềm ẩn nguy cơ gây hại sức khỏe, đặc biệt là với phụ nữ, người ăn chay hoặc người có cơ địa thiếu máu.
Thời điểm không nên uống cà phê
Theo China News, bác sĩ Nakajima Yumi, chuyên gia nội khoa kiêm da liễu thẩm mỹ tại Nhật Bản, cảnh báo thời điểm uống cà phê có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thu sắt của cơ thể. Với những phụ nữ có thói quen uống cà phê mỗi ngày, đặc biệt là trước hoặc sau bữa ăn, nguy cơ thiếu sắt có thể tăng lên đáng kể nếu không điều chỉnh hợp lý.
Nguyên nhân chính nằm ở chất tannin trong cà phê. Tannin là hợp chất polyphenol tạo nên vị chát đặc trưng trong cà phê, cũng có trong trà, rượu vang đỏ hay quả hồng. Chất này nổi tiếng với khả năng chống oxy hóa, hỗ trợ làm đẹp da và giảm nguy cơ bệnh mạn tính. Tuy nhiên, tannin lại có thể kết hợp với sắt trong thực phẩm, khiến cơ thể khó hấp thu khoáng chất quan trọng này hơn. Phần sắt không được hấp thu sẽ bị đào thải ra ngoài, lâu dài có thể dẫn đến thiếu sắt.
Một nghiên cứu đăng trên American Journal of Clinical Nutrition cho thấy chỉ một tách cà phê dùng cùng bữa ăn có thể làm giảm hấp thu sắt tới khoảng 39%. Nếu cà phê được uống ngay sau ăn, tác động ức chế vẫn gần tương đương. Trong khi đó, uống cà phê trước bữa ăn khoảng một giờ ít gây ảnh hưởng hơn đáng kể.
Điều này đặc biệt đáng lưu ý với phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, người có kinh nguyệt nhiều, phụ nữ mang thai hoặc người đang bổ sung viên sắt. Nếu duy trì thói quen uống cà phê sát bữa ăn trong thời gian dài, lượng sắt dự trữ có thể suy giảm dần mà không dễ nhận ra ngay.
Dấu hiệu cảnh báo cơ thể thiếu sắt kéo dài
Sắt đóng vai trò quan trọng trong sản xuất hemoglobin - thành phần giúp vận chuyển oxy trong máu. Khi thiếu sắt, cơ thể dễ rơi vào trạng thái: mệt mỏi kéo dài, hoa mắt chóng mặt, đau đầu, tim đập nhanh, da xanh xao, giảm khả năng tập trung, rụng tóc hoặc móng yếu. Nhiều người thường chỉ nghĩ nguyên nhân đến từ thiếu ngủ hoặc căng thẳng mà bỏ qua yếu tố dinh dưỡng và thói quen uống cà phê.
Không phải ai uống cà phê cũng sẽ thiếu sắt, nhưng các nhóm sau nên đặc biệt lưu ý: phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt, phụ nữ mang thai, người ăn chay hoặc thuần chay, người thiếu máu thiếu sắt, người đang dùng thuốc bổ sung sắt, người có bệnh lý đường ruột làm giảm hấp thu dưỡng chất.
Cách uống cà phê có lợi hơn
Khi kiểm soát tốt lượng uống và thời điểm sử dụng, bạn vẫn có thể tận hưởng các lợi ích chống oxy hóa của cà phê mà không làm tăng nguy cơ thiếu sắt. Điều quan trọng không chỉ là uống bao nhiêu, mà còn là uống vào lúc nào.
Tránh uống cà phê ngay trước hoặc sau bữa ăn
Bác sĩ Nakajima Yumi khuyến cáo nên uống cà phê cách xa bữa chính để hạn chế tannin cản trở hấp thu sắt từ thực phẩm. Với người đang bổ sung viên sắt, cần tránh cà phê trong vòng 30 phút trước và sau khi uống thuốc để đảm bảo hiệu quả hấp thu tốt nhất. Ngoài vấn đề sắt, uống cà phê lúc đói còn có thể kích thích dạ dày, tăng tiết axit và gây khó chịu tiêu hóa.
Ưu tiên cà phê rang đậm
Cà phê rang đậm thường có hàm lượng tannin thấp hơn do quá trình rang lâu hơn, đồng thời lượng caffeine cũng thấp hơn. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng cho cơ thể, đặc biệt với người nhạy cảm với caffeine.
Có thể chọn cà phê ít caffeine hoặc không caffeine
Dù tannin vẫn tồn tại, các loại cà phê đã khử hoặc ít caffeine sẽ phù hợp hơn với những người dễ hồi hộp, mất ngủ hoặc tim đập nhanh sau khi uống cà phê. Đây được xem là lựa chọn nhẹ nhàng hơn nhưng vẫn giữ được phần nào trải nghiệm thưởng thức.
Kết hợp bữa ăn giàu vitamin C
Theo Healthline, vitamin C giúp tăng hấp thu sắt đáng kể, đặc biệt từ thực vật. Bạn có thể thêm cam, kiwi, dâu tây, ổi hoặc ớt chuông vào bữa ăn để giảm phần nào ảnh hưởng từ cà phê.
Điều độ là chìa khóa
Hãy đặt mục tiêu uống 3-4 tách cà phê mỗi ngày, đây thường được coi là mức an toàn đối với mọi người. Uống quá nhiều có thể dẫn đến bồn chồn, lo lắng và rối loạn giấc ngủ.
