Áp lực làm việc kéo dài, đặc biệt từ 55 giờ mỗi tuần trở lên, đang trở thành một trong những yếu tố rủi ro tâm lý - xã hội nguy hiểm, cướp đi sinh mạng của nhiều người lao động mỗi năm. Thông tin này được nêu rõ trong báo cáo “Môi trường làm việc tâm lý - xã hội: Xu hướng toàn cầu và định hướng hành động” do Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) mới công bố.
Thực trạng đáng báo động
Theo báo cáo của ILO, công việc được thiết kế hoặc quản lý kém, bao gồm yêu cầu cao, thời giờ làm việc kéo dài và bất ổn việc làm trong các môi trường làm việc yếu kém, đang gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe người lao động và nền kinh tế. Cụ thể, có hơn 840.000 người tử vong mỗi năm do các bệnh liên quan đến rủi ro tâm lý - xã hội, như thời giờ làm việc kéo dài, bất ổn việc làm và quấy rối tại nơi làm việc.
ILO chỉ ra rằng các rủi ro tâm lý - xã hội này chủ yếu gắn với bệnh tim mạch và rối loạn tâm thần, bao gồm cả tự tử. Ngoài ra, chúng còn gây ra gần 45 triệu năm sống điều chỉnh theo tàn tật (DALYs), phản ánh gánh nặng bệnh tật lớn trên toàn cầu.
Tác động kinh tế nặng nề
Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, các rủi ro tâm lý - xã hội còn khiến kinh tế toàn cầu thiệt hại khoảng 1,37% GDP mỗi năm. Con số này cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề và sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời.
Những thay đổi trong thế giới việc làm
Dù nhiều rủi ro tâm lý - xã hội không phải là vấn đề mới, nhưng những biến đổi lớn như số hóa, trí tuệ nhân tạo (AI), làm việc từ xa và các hình thức việc làm mới đang định hình lại môi trường làm việc tâm lý - xã hội. ILO cảnh báo những thay đổi này có thể làm gia tăng các rủi ro hiện có hoặc tạo ra các rủi ro mới nếu không được giải quyết đúng mức. Tuy nhiên, chúng cũng mở ra cơ hội cải thiện cách tổ chức công việc và tăng cường tính linh hoạt, đòi hỏi sự quản lý chủ động.
Bà Manal Azzi, Trưởng nhóm Chính sách và Hệ thống ATSKNN của ILO, nhận định: “Rủi ro tâm lý - xã hội đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với an toàn sức khỏe nghề nghiệp trong thế giới việc làm hiện đại”. Bà nhấn mạnh rằng cải thiện môi trường làm việc tâm lý - xã hội không chỉ thiết yếu để bảo vệ sức khỏe thể chất và tâm thần của người lao động, mà còn để tăng cường năng suất, hiệu quả hoạt động của tổ chức và phát triển kinh tế bền vững.
Làm việc quá giờ - yếu tố rủi ro chính
Báo cáo của ILO chỉ ra rằng làm việc kéo dài là một vấn đề đáng chú ý. Khoảng 35% người lao động trên thế giới làm việc trên 48 giờ mỗi tuần, trong đó có một bộ phận làm việc từ 55 giờ/tuần trở lên. Đây là ngưỡng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. Hơn nữa, làm việc quá giờ thường đi kèm với áp lực hoàn thành khối lượng công việc lớn trong thời gian hạn chế, làm tăng cường độ và nhịp độ lao động. Khi tình trạng này kéo dài, người lao động có thể đối mặt với stress, suy giảm khả năng phục hồi và các hệ quả sức khỏe nghiêm trọng.
Giải pháp từ ILO
Báo cáo của ILO nhấn mạnh rằng rủi ro tâm lý - xã hội không chỉ xuất phát từ bản thân công việc mà còn từ cách công việc được tổ chức và quản lý. Môi trường làm việc tâm lý - xã hội bao gồm ba nhóm yếu tố chính: đặc điểm của công việc; cách công việc được tổ chức, giám sát; và các chính sách, quy trình của tổ chức.
Để giảm thiểu rủi ro, ILO khuyến nghị tích hợp quản lý các yếu tố tâm lý - xã hội vào hệ thống an toàn, vệ sinh lao động. Cách tiếp cận này bao gồm việc nhận diện nguy cơ, đánh giá rủi ro và triển khai các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Bằng cách chủ động giải quyết các rủi ro trên, các quốc gia và doanh nghiệp có thể xây dựng nơi làm việc lành mạnh hơn, mang lại lợi ích cho cả người lao động và tổ chức, đồng thời tăng cường năng suất và khả năng phục hồi kinh tế.
