Khủng hoảng thiếu thuốc ADHD tại Nhật Bản: Bệnh nhân đối mặt với những hệ lụy nghiêm trọng
Tại Nhật Bản, tình trạng khan hiếm thuốc Concerta - loại thuốc quan trọng dùng để điều trị chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) - đã trở thành một cuộc khủng hoảng y tế kéo dài từ mùa thu năm ngoái đến nay. Theo ghi nhận từ tờ Japan Times, nhiều phòng khám trên toàn quốc đã phải thông báo ngừng kê đơn thuốc này cho các bệnh nhân mới, trong khi những bệnh nhân lâu năm chỉ được cấp liều lượng tối đa cho hai tuần sử dụng do nguồn cung cực kỳ hạn chế.
Những hệ lụy thực tế đối với người bệnh
Một thanh niên khoảng 20 tuổi đến từ tỉnh Kanagawa, được chẩn đoán mắc ADHD hai năm trước và đang điều trị bằng Concerta, đã trải nghiệm trực tiếp hậu quả của tình trạng này. Vào tháng 3, anh nhận được thông báo từ nhà thuốc rằng thuốc đã "hết hàng". Sau khi dùng hết thuốc, anh bắt đầu gặp phải những lỗi cơ bản trong công việc, chẳng hạn như gửi email đến người nhận sai - những vấn đề mà trước đây đã được kiểm soát tốt khi anh còn duy trì dùng thuốc.
Mặc dù Janssen Pharmaceutical, nhà sản xuất thuốc, đã tuyên bố vào tháng 10/2025 rằng tình hình sẽ được giải quyết "trong khoảng hai tháng", nhưng thực tế cho thấy tình trạng thiếu hụt vẫn tiếp diễn dai dẳng. Trong thông báo gửi đến các cơ sở y tế vào đầu tháng 3, công ty này thừa nhận sẽ mất "hơn vài tháng" để thuốc Concerta được cung cấp đầy đủ trở lại.
Nguyên nhân sâu xa và thách thức đặc thù
Đây là mối lo ngại ngày càng gia tăng đối với cộng đồng người mắc chứng ADHD tại Nhật Bản, đặc biệt là nhóm người trưởng thành, khi số lượng chẩn đoán đang có xu hướng tăng lên. Một thách thức đặc biệt là Concerta hiện là loại thuốc duy nhất được phê duyệt để điều trị ADHD ở người lớn tại quốc gia này, và chưa có thuốc thay thế nào có tác dụng tương tự.
Theo Bộ Y tế Nhật Bản, thành phần chính của Concerta được phân loại là chất hướng thần thuộc Danh mục I, điều này càng làm phức tạp thêm vấn đề sản xuất và phân phối. Thuốc Concerta lần đầu được phê duyệt sử dụng cho trẻ em được chẩn đoán mắc ADHD tại Nhật Bản vào năm 2007, và đã được mở rộng chỉ định cho bệnh nhân ADHD người lớn từ năm 2013.
Bối cảnh điều trị ADHD tại Nhật Bản
Concerta là loại thuốc kích thích hệ thần kinh trung ương duy nhất hiện được phê duyệt tại Nhật Bản. Ngoài Concerta, hiện có ba loại thuốc điều trị ADHD khác đang được lưu hành tại nước này:
- Strattera
- Intuniv
- Vyvanse
Tuy nhiên, Vyvanse - loại thuốc kích thích duy nhất khác - chỉ được phê duyệt cho các trường hợp ADHD nặng ở trẻ em, không phải cho người lớn.
Hiểu biết về ADHD và những thay đổi trong nhận thức xã hội
ADHD là một chứng rối loạn phát triển đặc trưng bởi chứng hay quên, hiếu động thái quá và bốc đồng. Các triệu chứng thường bắt đầu từ sớm, với một số trẻ biểu hiện không thể ngừng nói hoặc ngồi yên. Trẻ em mắc chứng này cũng thường hay quên và mắc đi mắc lại nhiều lỗi, hoặc không hoàn thành đúng hạn hay tuân thủ các quy tắc.
Theo giáo sư Haruhisa Ota, người đứng đầu Viện Nghiên cứu Khuyết tật Phát triển thuộc Đại học Y Showa, những sai sót và sự thiếu tập trung tại trường học hay nơi làm việc trước đây thường bị xem nhẹ là do "lười biếng" hoặc "vấn đề về tính cách". Khi nhận thức về ADHD tăng lên, nhiều người gặp khó khăn trong công việc bắt đầu nghi ngờ mình mắc chứng này và tìm kiếm lời khuyên y tế.
"Những người từng gặp khó khăn giờ đây đã được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc y tế phù hợp", giáo sư Ota nhận xét, đồng thời nhấn mạnh rằng tình trạng thiếu thuốc hiện nay đang đe dọa nghiêm trọng đến tiến trình điều trị của họ.
Vấn đề toàn cầu và lời kêu gọi khẩn cấp
Tình trạng thiếu thuốc điều trị ADHD không chỉ là vấn đề riêng của Nhật Bản. Nhiều bệnh nhân ở Úc và Mỹ cũng báo cáo gặp khó khăn trong việc mua thuốc theo đơn, cho thấy đây là một thách thức y tế mang tính toàn cầu.
Giáo sư Ota nhấn mạnh: "Tình hình hiện tại đã ảnh hưởng đến nhiều người, và thời gian là yếu tố then chốt. Chúng tôi kêu gọi chính phủ và công ty dược phẩm nhanh chóng giải quyết vấn đề này." Lời kêu gọi này phản ánh sự cấp bách của tình hình, khi hàng nghìn bệnh nhân ADHD tại Nhật Bản đang phải đối mặt với nguy cơ gián đoạn điều trị và những hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe tâm thần cũng như chất lượng cuộc sống.
