Mới đây, các bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Bắc Quang đã tiếp nhận và cấp cứu một bệnh nhân trong tình trạng đau nhiều, bàn chân phải sưng nề do bị rắn cắn. Bệnh nhân là T.Y.S. (41 tuổi, trú tại xã Thông Nguyên, tỉnh Tuyên Quang). Theo thông tin ban đầu, người này bị rắn cắn tại nhà vào buổi tối. Sau khi xảy ra tai nạn, bệnh nhân tự xử trí bằng cách bó thuốc nam. Tuy nhiên, sau đó tình trạng diễn tiến xấu với biểu hiện mệt nhiều, đau nhức chân phải, mu bàn chân phải sưng nề, nên được người nhà đưa đến bệnh viện trong đêm.
Tại khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực chống độc, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị nhiễm độc do nọc rắn. Người bệnh ngay lập tức được xử trí, theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn và điều trị chống độc theo phác đồ. Nhờ được đưa đến cơ sở y tế kịp thời, tình trạng bệnh nhân đã ổn định và chưa ghi nhận biến chứng nặng.
Phân biệt rắn độc và rắn lành
Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), cho biết trong tự nhiên chỉ một số loài rắn có nọc độc mới thực sự nguy hiểm, còn lại phần lớn là rắn lành. Tuy nhiên, việc nhận dạng chính xác loài rắn có ý nghĩa rất quan trọng, bởi đây là cơ sở để nhân viên y tế lựa chọn loại huyết thanh kháng nọc phù hợp trong quá trình điều trị.
Theo bác sĩ, rắn độc thường được chia thành hai nhóm chính. Nhóm rắn hổ bao gồm các loài như hổ đất, hổ mang chúa, hổ mèo, cạp nong, cạp nia; trong khi nhóm rắn lục thường gặp là rắn lục, lục đuôi đỏ và chàm quạp. Việc phân biệt ban đầu có thể dựa vào các dấu hiệu tại vết cắn và biểu hiện toàn thân. Với rắn họ lục, dấu hiệu tại chỗ thường nổi bật hơn với tình trạng sưng, bầm tím, thậm chí hoại tử, da phồng rộp chứa dịch; đồng thời có thể xuất hiện rối loạn đông máu. Ngược lại, rắn họ hổ thường gây ít biểu hiện tại chỗ nhưng lại ảnh hưởng toàn thân, với các triệu chứng như chóng mặt, buồn nôn, khó thở, yếu liệt tay chân.
Sơ cứu đúng cách khi bị rắn cắn
Trước tình huống bị rắn cắn, điều quan trọng đầu tiên là trấn an nạn nhân nhằm hạn chế sự lan nhanh của nọc độc, đồng thời cố gắng ngăn nọc lan rộng trong cơ thể và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế. Bác sĩ cũng lưu ý, trong mọi trường hợp bị rắn cắn, kể cả khi nghi là rắn lành, nạn nhân vẫn cần ghi lại hình ảnh con vật, đồng thời theo dõi sát như một ca rắn độc cắn, đặc biệt trong ít nhất 6 giờ đầu. Khi nghi ngờ rắn độc, cần tiến hành sơ cứu đúng cách và chuyển viện càng sớm càng tốt.
Các bước sơ cứu cơ bản:
- Để nạn nhân nằm yên, trấn an và hạn chế vận động.
- Cố định chi bị cắn, đặt thấp hơn vị trí tim để hạn chế hấp thu nọc độc.
- Rửa sạch vết thương bằng xà phòng và nước.
- Phủ gạc mát lên vết cắn để giảm đau và sưng.
- Dùng băng thun hoặc vải sạch băng ép nhẹ lên vùng bị cắn và phía trên vết thương.
- Nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế để xác định loại rắn và sử dụng huyết thanh kháng nọc phù hợp.
Bác sĩ khuyến cáo, không nên tự ý bó thuốc nam, chích lể, hay đắp lá lên vết thương vì có thể làm tình trạng nhiễm độc nặng hơn, gây khó khăn cho việc điều trị. Việc sơ cứu đúng cách và đưa nạn nhân đến bệnh viện kịp thời là yếu tố quyết định đến sự an toàn tính mạng.
