Cảnh báo nguy cơ từ trào lưu 'niệu liệu pháp' dùng nước tiểu làm đẹp và chữa bệnh
Thời gian gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều chia sẻ về "niệu liệu pháp" – một phương pháp sử dụng nước tiểu tự thân để uống, bôi lên da, tắm rửa, thậm chí nhỏ mắt. Một số người tin rằng đây là cách tự nhiên giúp thanh lọc cơ thể, cải thiện làn da, giảm đau nhức mà không cần dùng thuốc. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khẳng định quan điểm này hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học và tiềm ẩn nhiều mối nguy hại.
Không có bằng chứng khoa học cho lợi ích của niệu liệu pháp
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nước tiểu là sản phẩm bài tiết của thận, chứa các chất cơ thể cần loại bỏ như urê, creatinin, muối và chất điện giải. Ông nhấn mạnh: "Nước tiểu không phải là nguồn dưỡng chất để tái sử dụng. Việc quảng bá niệu liệu pháp dựa trên cảm giác chủ quan và không có nghiên cứu nào chứng minh hiệu quả."
Trên mạng xã hội, nhiều tài khoản chia sẻ kinh nghiệm cá nhân sau nhiều năm thực hành niệu liệu pháp, cho rằng da trở nên mịn màng hơn, cơ thể nhẹ nhõm và ít đau mỏi. Những lời khẳng định này thường đi kèm với lập luận đề cao lối sống tự nhiên và phủ nhận y học hiện đại. Đáng chú ý, một số người còn xem việc bị phản đối là bằng chứng cho thấy họ đang nắm giữ "bí quyết chữa bệnh bị che giấu". Các chuyên gia cho rằng đây là biểu hiện của tâm lý phòng vệ thường thấy trong các cộng đồng tin vào phương pháp phi khoa học.
Bản chất nước tiểu là chất thải, không phải dưỡng chất
Về mặt sinh học, nước tiểu chứa khoảng 95% nước, phần còn lại là các chất thải cần đào thải để duy trì cân bằng nội môi. Một số người viện dẫn việc urê có trong mỹ phẩm để cho rằng nước tiểu có thể thay thế sản phẩm chăm sóc da. Tuy nhiên, các chuyên gia giải thích rằng urê trong mỹ phẩm là dạng tinh khiết, được kiểm soát chặt chẽ về nồng độ và độ an toàn. Trong khi đó, nước tiểu còn chứa nhiều tạp chất, vi khuẩn và các chất thải khác.
Ngoài ra, nồng độ urê trong nước tiểu khá thấp, không đủ để tạo hiệu quả tẩy da chết như các sản phẩm chuyên dụng. Ngược lại, sự hiện diện của amoniac – chất sinh ra khi urê bị phân hủy – có thể gây kích ứng da, làm tổn thương lớp màng bảo vệ tự nhiên.
Nguy cơ kích ứng, nhiễm trùng và tổn hại sức khỏe
Việc dùng nước tiểu để rửa mặt, tắm hoặc mát-xa có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng:
- Kích ứng da: Các chất trong nước tiểu có thể gây viêm và kích ứng, đặc biệt trên vùng da nhạy cảm hoặc có vết trầy xước.
- Nhiễm trùng: Nhiều người tin rằng nước tiểu vô trùng, nhưng thực tế, ngay cả ở người khỏe mạnh, nước tiểu vẫn có thể chứa vi khuẩn với mật độ thấp, có khả năng gây bệnh khi tiếp xúc với mắt, da tổn thương hoặc niêm mạc.
- Tổn thương mắt: Việc dùng nước tiểu để rửa hoặc nhỏ mắt là đặc biệt nguy hiểm, có thể dẫn đến viêm kết mạc, loét giác mạc, thậm chí ảnh hưởng thị lực.
Đối với phương pháp uống nước tiểu, các bác sĩ cảnh báo hành động này đi ngược lại cơ chế sinh lý bình thường. Khi uống lại nước tiểu, cơ thể phải xử lý lại các chất thải đã được đào thải, làm tăng gánh nặng cho thận, có thể dẫn đến rối loạn điện giải và ảnh hưởng chức năng tim mạch. Điều này đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh nền hoặc đang điều trị bằng thuốc, vì nước tiểu có thể chứa chất chuyển hóa của thuốc, làm thay đổi hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ tác dụng phụ.
Cần tỉnh táo trước thông tin trên mạng xã hội
Theo các chuyên gia, sức hút của niệu liệu pháp xuất phát từ tâm lý e ngại hóa chất và mong muốn tìm đến phương pháp tự nhiên. Tuy nhiên, tự nhiên không đồng nghĩa với an toàn. Người dân cần thận trọng trước các thông tin lan truyền trên mạng xã hội, đặc biệt là những phương pháp chưa được kiểm chứng khoa học. Khi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe hoặc điều trị bệnh, nên tham khảo ý kiến bác sĩ thay vì tự ý áp dụng các liệu pháp truyền miệng.
Bác sĩ Hoàng kết luận: "Không có bằng chứng khoa học nào chứng minh lợi ích của việc dùng nước tiểu để làm đẹp hay chữa bệnh. Ngược lại, nguy cơ thì hoàn toàn có thật và có thể gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe." Trào lưu này từng xuất hiện tại Việt Nam với các tuyên bố chữa ung thư, đái tháo đường hay HIV/AIDS, và các bác sĩ đã nhiều lần cảnh báo đây là phương pháp hoang đường, có thể khiến người bệnh từ bỏ điều trị chính thống.
