Liên minh châu Âu (EU) đã mua một lượng khí hóa lỏng (LNG) kỷ lục từ dự án Yamal của Nga trong nửa đầu năm 2026, bất chấp lệnh cấm nhập khẩu sắp có hiệu lực. Theo Financial Times, số liệu từ công ty phân tích Kpler cho thấy khối lượng LNG EU nhập khẩu từ Yamal đạt 9,89 triệu tấn trong 6 tháng đầu năm, tăng 18% so với cùng kỳ năm ngoái.
Vai trò thiết yếu của châu Âu đối với LNG Nga
Các số liệu này làm nổi bật vai trò thiết yếu của châu Âu trong việc duy trì hoạt động cho cơ sở năng lượng cốt lõi của Moscow, giữa bối cảnh xung đột tại Ukraine bước sang năm thứ 5. Tổ chức phi chính phủ Urgewald ước tính các quốc gia châu Âu có thể đã chi tới 6 tỷ euro cho các chuyến hàng này.
Dữ liệu của Kpler cho thấy những bên mua lớn nhất tại châu Âu bao gồm Pháp, Bỉ và Tây Ban Nha với sản lượng nhập khẩu từ Yamal trong nửa đầu năm lần lượt đạt 3,6 triệu, 2,9 triệu và 2,7 triệu tấn. Quy định hiện hành của EU đã cấm mua LNG của Nga theo các hợp đồng ngắn hạn. Do đó, mỗi chuyến tàu từ Yamal cập bến châu Âu đều cần cơ quan hải quan của nước nhập khẩu xác nhận giao dịch được thực hiện theo hợp đồng dài hạn.
Lệnh cấm sắp có hiệu lực và tác động
Từ ngày 1/1/2027, lệnh cấm của EU đối với việc nhập khẩu LNG dài hạn của Nga sẽ chính thức có hiệu lực, buộc Moscow phải tìm kiếm các lộ trình thay thế. Nguồn cung khí đốt qua đường ống cũng sẽ bị cấm hoàn toàn vào cuối năm đó. Sự sẵn sàng tiếp nhận các lô hàng từ Yamal của châu Âu lâu nay là yếu tố sống còn đối với dự án này.
Nằm ở vùng Bắc Cực thuộc Nga, nhà máy phụ thuộc hoàn toàn vào một đội tàu phá băng chuyên dụng lớp Arc7 quy mô nhỏ. Khả năng vận chuyển của cơ sở này dựa rất lớn vào tốc độ quay đầu nhanh của các tàu tại cảng châu Âu. Trong khi đó, lộ trình thay thế qua tuyến đường biển phương Bắc để đến châu Á rủi ro hơn và mất nhiều thời gian hơn đáng kể.
Khối lượng hàng sang châu Á giảm mạnh
Trong khi châu Âu tăng cường gom LNG từ Yamal, khối lượng hàng hướng sang châu Á lại giảm mạnh 74%, xuống chỉ còn hơn 510.000 tấn. Các chuyến hàng từ Yamal sang châu Á thường tăng vào mùa hè, nhưng khối lượng hướng về phía đông năm nay lại ở mức thấp. Các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết nguyên nhân một phần do một số công ty vận tải, bảo hiểm và tài chính quốc tế lo ngại rủi ro vi phạm lệnh trừng phạt của EU.
Bên cạnh đó, các tàu phá băng chở hàng của Yamal vẫn phụ thuộc vào các xưởng đóng tàu châu Âu để bảo dưỡng. Các dịch vụ này bao gồm xưởng tàu của Damen ở Brest (Pháp) và Fayard A/S ở Đan Mạch.
Dự án Yamal và tương lai
Được khánh thành vào năm 2017, Yamal hiện là nhà sản xuất LNG lớn nhất của Nga với công suất thiết kế 17,4 triệu tấn/năm, dù sản lượng thực tế thường xuyên vượt mức này. Ngoài cổ đông lớn Novatek, tập đoàn TotalEnergies của Pháp và CNPC của Trung Quốc cũng nắm giữ cổ phần tại dự án. Vào tháng 2 năm nay, Giám đốc điều hành TotalEnergies Patrick Pouyanné cho biết tập đoàn có thể buộc phải ngừng xuất khẩu khí đốt từ dự án do những điểm chưa rõ ràng trong lệnh cấm của EU.
