Người dân Gia Lai đang đổ xô vào rừng và rẫy cà phê để tìm xác ve sầu, khi giá loại xác này bất ngờ tăng vọt lên gần 2 triệu đồng mỗi kg. Từ chiều tối đến đêm khuya, nhiều gia đình mang theo bao tải và đèn pin tỏa đi khắp các khu vực để nhặt những lớp xác ve bám trên thân cây, sau đó bán cho thương lái.
Nguồn thu đáng kể từ xác ve sầu
Những chiếc xác ve nhỏ bé đã mang lại nguồn thu đáng kể cho gia đình anh Sức, trú tại xã Ayun, Gia Lai. Vào mùa ve lột xác, anh cùng vợ con tranh thủ vào rừng và rẫy cà phê nhặt xác ve để bán. Anh Sức chia sẻ: "Ngày ít thì được vài lạng, hôm nhiều gần 1kg. Loại xác ve to được thương lái mua gần 2 triệu đồng/kg, còn loại nhỏ khoảng 600.000 đồng/kg".
Theo người dân địa phương, cơn sốt thu mua xác ve sầu đã bùng lên khoảng 3 năm nay. Mỗi khi mùa ve lột xác đến, thương lái từ nhiều nơi đổ về thu gom với giá cao, khiến nhiều người tranh thủ vào rừng tìm kiếm để tăng thu nhập. Tại các điểm thu mua, xác ve sầu được phân loại theo kích cỡ, đóng bao và chuyển ra các tỉnh phía Bắc tiêu thụ. Một số đầu mối còn ứng tiền trước để giữ nguồn hàng ổn định.
Chị N.T.T.T., một đầu mối thu mua ở xã Ayun, cho biết mỗi ngày gom được vài chục kg xác ve sầu từ người dân quanh vùng. Chị nói: "Chúng tôi chỉ thu mua rồi gửi cho đầu mối ngoài Bắc. Nghe nói xác ve sầu được dùng làm dược liệu nhưng cụ thể ra sao thì tôi cũng không rõ".
Chính quyền và kiểm lâm lên tiếng
Ông Phạm Minh Châu, Chủ tịch UBND xã Ia Khươl, Gia Lai, cho biết thời gian gần đây địa phương ghi nhận nhiều người dân đổ vào rừng, rẫy để nhặt xác ve sầu. Chính quyền đang rà soát các quy định liên quan nhằm có hướng tuyên truyền, quản lý phù hợp trước cơn sốt thu mua tự phát này.
Trong khi đó, ông Nguyễn Thành Vĩnh, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Mang Yang, cho biết hiện chưa có quy định cấm việc nhặt xác ve sầu do hoạt động này không tác động trực tiếp đến tài nguyên rừng. Tuy nhiên, ngành kiểm lâm lo ngại việc nhiều người vào rừng trong mùa khô có thể làm gia tăng nguy cơ cháy rừng. Ông Vĩnh nói: "Chúng tôi đã đề nghị các địa phương tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở người dân nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy khi đi nhặt xác ve sầu".
Xác ve sầu có thực sự là "thần dược"?
Thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Vũ Long, Trưởng phòng Đào tạo Nghiên cứu khoa học Chỉ đạo tuyến, Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Nội, cho biết "thuyền thoái" (hay thiền thoái, thiền y) chính là lớp xác ve sầu sau khi lột xác. Dược liệu này thường được thu hái vào mùa hè, làm sạch rồi phơi hoặc sấy khô để sử dụng trong nhiều bài thuốc Đông y.
Theo y học cổ truyền, thuyền thoái có vị ngọt, mặn, tính hàn, quy vào kinh phế và can với nhiều công dụng như: hỗ trợ sơ tán phong nhiệt; giảm đau họng, khàn tiếng; thanh nhiệt, giảm ngứa ngoài da; hỗ trợ điều trị mề đay, nổi ban; giảm ho khan, mắt đỏ; hỗ trợ cắt co giật, kinh phong ở trẻ nhỏ. Bác sĩ Long cho biết, trong thực tế điều trị, thuyền thoái thường được phối hợp với nhiều dược liệu khác như bạc hà, cát cánh, liên kiều, kim ngân hoa hay cúc hoa để tăng hiệu quả.
Một số bài thuốc dân gian phổ biến
- Đau họng, khàn tiếng: phối hợp thuyền thoái với bạc hà, cát cánh, cam thảo để sắc uống.
- Mề đay, ngứa ngoài da: kết hợp cùng kinh giới, phòng phong, kim ngân hoa nhằm hỗ trợ thanh nhiệt, giảm ngứa.
Tiến sĩ, lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu phát triển y dược cổ truyền Việt Nam, cho biết nhiều nghiên cứu hiện đại phát hiện xác ve sầu chứa chitin, protein, axit amin, khoáng chất và nhiều hoạt chất sinh học. Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận thuyền thoái có khả năng: chống viêm, chống dị ứng; điều hòa miễn dịch; hỗ trợ an thần, chống co giật; bảo vệ tế bào thần kinh; chống oxy hóa nhờ chứa nhiều vi khoáng như canxi, magie, phốt pho.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng bằng chứng lâm sàng hiện đại về hiệu quả và độ an toàn của thuyền thoái vẫn còn hạn chế, cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu trước khi ứng dụng rộng rãi.
Lưu ý khi sử dụng xác ve sầu
Theo khuyến cáo, liều dùng thông thường của thuyền thoái là 3-6g/ngày đối với người lớn, dùng dưới dạng sắc uống hoặc hoàn tán. Trẻ em cần dùng liều thấp hơn và phải có chỉ định của thầy thuốc. Các chuyên gia cũng khuyến cáo người có tỳ vị hư hàn, tiêu chảy kéo dài, phụ nữ mang thai hoặc người dị ứng với côn trùng không nên tự ý sử dụng. Dược liệu phải được bảo quản sạch, khô, không nấm mốc và không lẫn tạp chất.
