Cảnh báo từ chuyên gia: Người cao tuổi vùng sâu xa chưa từng đo huyết áp, dùng thuốc sai cách
Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh chóng, một thực trạng đáng báo động đã được PGS-TS Nguyễn Thế Anh, Giám đốc Bệnh viện Hữu Nghị (Bộ Y tế), chỉ ra tại hội nghị khoa học quốc tế "Chăm sóc toàn diện người bệnh cao tuổi" diễn ra tại Hà Nội trong hai ngày 26-27.3.
Thực trạng đáng lo ngại về nhận thức y tế
PGS-TS Nguyễn Thế Anh chia sẻ: "Thực tế hiện nay, vẫn còn không ít người cao tuổi, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, chưa từng đi khám bệnh, thậm chí chưa từng đo huyết áp. Hoặc có những người không hiểu rõ cách sử dụng thuốc, ví dụ như thuốc huyết áp, chỉ uống khi thấy mệt rồi dừng; uống hết đơn thuốc rồi thôi, cho rằng đã khỏi bệnh. Điều này hoàn toàn không đúng và có thể gây biến chứng nguy hiểm".
Những hành vi này phản ánh sự thiếu hiểu biết về quản lý sức khỏe mãn tính, đặt người cao tuổi vào nguy cơ cao về các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Việt Nam già hóa nhanh: Gánh nặng bệnh tật tăng cao
Theo dự báo, đến năm 2036, Việt Nam sẽ chính thức trở thành quốc gia có dân số già. Hiện nay, nước ta đang trong giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh, kéo theo nhiều thách thức về y tế và xã hội.
PGS-TS Nguyễn Thế Anh nhấn mạnh: "Người cao tuổi không chỉ đơn thuần là 'tuổi cao', mà còn là nhóm tuổi có nhiều vấn đề sức khỏe phức tạp". Các số liệu thống kê cho thấy:
- Tuổi thọ trung bình của người Việt Nam hiện nay trên 74 tuổi, nhưng thời gian sống chung với bệnh tật lại kéo dài, thường từ 5 đến 7 năm cuối đời.
- Chất lượng cuộc sống của người cao tuổi chưa thực sự tốt do gánh nặng bệnh tật.
- Trung bình, mỗi người cao tuổi mắc từ 4 đến 5 bệnh lý khác nhau.
Tại Bệnh viện Hữu Nghị, một người cao tuổi có thể đi khám từ 7 đến 8 lần mỗi năm. Nếu tính cả số lần nhập viện điều trị, tần suất này có thể cao gấp 2 đến 2,5 lần so với các nhóm bệnh nhân khác. Riêng tần suất khám bệnh cũng cao gấp gần 3 lần.
Mục tiêu: Không chỉ "sống lâu" mà phải "sống khỏe"
PGS-TS Nguyễn Thế Anh nhận định: "Những con số này cho thấy gánh nặng bệnh tật ở người cao tuổi là rất lớn, cần được quan tâm đặc biệt trong hệ thống y tế". Với người cao tuổi, mục tiêu không chỉ là "sống lâu" mà phải là "sống khỏe".
Ông nhấn mạnh: "Người cao tuổi cần được quản lý sức khỏe ngay từ ngoài bệnh viện, theo dõi sức khỏe định kỳ và liên tục. Nếu không có sự theo dõi, hướng dẫn chặt chẽ, người bệnh dễ quên thuốc hoặc bỏ thuốc giữa chừng, dẫn đến bệnh nặng hơn và tăng nguy cơ biến chứng".
Giải pháp: Phát triển mô hình chăm sóc chủ động tại cộng đồng
Để đối phó với thách thức này, PGS-TS Nguyễn Thế Anh đề xuất một loạt giải pháp cấp thiết:
- Theo dõi thường xuyên: Không chỉ khi người bệnh đến bệnh viện, mà cần theo dõi liên tục tại cộng đồng.
- Ứng dụng công nghệ: Hỗ trợ người bệnh tự quản lý tình trạng sức khỏe của mình thông qua các công cụ kỹ thuật số.
- Tăng cường truyền thông: Tổ chức các buổi tư vấn, hướng dẫn để người cao tuổi hiểu bệnh, biết cách theo dõi và nhận diện dấu hiệu bất thường.
- Đẩy mạnh sàng lọc sớm: Phát hiện bệnh từ giai đoạn đầu để can thiệp kịp thời, giảm thiểu biến chứng.
PGS-TS Nguyễn Thế Anh kết luận: "Cần phát triển các mô hình chăm sóc liên tục và chủ động. Giúp người bệnh chủ động, biết khi nào cần đi khám, khi nào cần điều chỉnh thuốc, thay vì chỉ đến viện khi bệnh đã nặng". Đây không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế, mà còn đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội trong việc nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi Việt Nam.
