Một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên tạp chí của Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ (AACR) cho thấy nam giới có nguy cơ được chẩn đoán ung thư ở giai đoạn tiến triển hoặc di căn cao hơn rõ rệt so với phụ nữ ở hầu hết các loại u đặc không liên quan đến cơ quan sinh sản. Nghiên cứu do Tiến sĩ Beth Maclin, chuyên gia sau tiến sĩ tại Phân viện Dịch tễ học và Di truyền học Ung thư thuộc Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI), dẫn đầu, đã phân tích hồ sơ bệnh án của hơn 2,4 triệu ca mắc ung thư tại Mỹ từ năm 2015 đến năm 2022.
Nguy cơ chẩn đoán muộn ở nam giới cao hơn nữ giới từ 50% đến 151%
Kết quả phân tích cho thấy ở 16 loại ung thư phổ biến, nam giới có xu hướng phát hiện bệnh ở giai đoạn di căn vùng cao hơn nữ giới. Sự chênh lệch lớn nhất được ghi nhận ở ung thư lưỡi với nguy cơ cao hơn 151%, tiếp theo là ung thư tuyến nước bọt (93%), ung thư hầu họng (80%), ung thư tuyến giáp (74%) và ung thư dạ dày (67%). Ở giai đoạn di căn xa, nam giới chiếm ưu thế áp đảo ở 17 loại ung thư, trong đó ung thư lưỡi cao hơn 134%, ung thư tuyến giáp 128%, ung thư tuyến nước bọt 97%, ung thư dạ dày 56% và ung thư hắc tố da 50%.
Theo Tiến sĩ Beth Maclin, giai đoạn phát hiện bệnh là yếu tố quyết định đến cơ hội sống sót của bệnh nhân. Ung thư phát hiện càng muộn thì tiên lượng điều trị càng kém. Nghiên cứu này kỳ vọng giúp lý giải sự chênh lệch tỷ lệ tử vong do ung thư giữa hai giới và tìm ra giải pháp kéo dài sự sống.
Ngoại lệ: Một số ung thư phụ nữ có nguy cơ muộn cao hơn
Mặc dù nam giới lép vế trong hầu hết các chẩn đoán ung thư giai đoạn muộn, nghiên cứu ghi nhận một số ngoại lệ. Đối với ung thư thanh quản và ung thư bàng quang, nam giới có tỷ lệ chẩn đoán ở giai đoạn di căn vùng thấp hơn phụ nữ lần lượt là 40% và 20%. Ở giai đoạn di căn xa, nam giới mắc ung thư bàng quang, ung thư hậu môn hoặc ung thư gan có cơ hội phát hiện bệnh sớm hơn nữ giới, với nguy cơ chẩn đoán muộn thấp hơn lần lượt 31%, 16% và 13%.
Nguyên nhân: Thói quen ngại đi khám và định kiến giới trong y khoa
Tiến sĩ Beth Maclin cho rằng nguyên nhân hàng đầu là sự khác biệt trong việc tiếp cận và chủ động tham gia tầm soát ung thư định kỳ. Phụ nữ có xu hướng chủ động đi khám bệnh thường xuyên hơn nam giới, tạo cơ hội phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Ngoài ra, định kiến giới trong y khoa cũng có thể ảnh hưởng đến cách bác sĩ đánh giá triệu chứng lâm sàng ở bệnh nhân nam và nữ, dẫn đến chỉ định xét nghiệm hoặc phác đồ điều trị khác nhau.
Nghiên cứu này thúc đẩy thông điệp về việc chủ động lắng nghe cơ thể và duy trì thói quen thăm khám định kỳ, đặc biệt là đối với nam giới. Mặc dù còn một số hạn chế như chưa bao quát được tình trạng bảo hiểm y tế và thiếu dữ liệu phân đoạn ở hơn 10% số ca mắc một số loại ung thư, đây vẫn là công trình có giá trị tham khảo lớn.
