Mới đây, một tài khoản Facebook đã thu hút sự chú ý khi chia sẻ 'dàn vệ sĩ sức khỏe' gồm gần chục loại thực phẩm chức năng và gọi đó là bí quyết 'trường sinh bất lão'. Danh sách bao gồm magie kẽm, kẽm riêng, canxi, vitamin D3, vitamin tổng hợp, vitamin C, glutathione và nhiều sản phẩm hỗ trợ khác.
Tuy nhiên, theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Đình Liên - Trưởng khoa Phẫu thuật Thận tiết niệu và Nam học, Bệnh viện E, việc sử dụng chồng chéo nhiều sản phẩm có thể dẫn đến dư thừa chất. Chẳng hạn, vitamin tổng hợp vốn đã chứa kẽm, vitamin C và D3 nhưng người dùng vẫn bổ sung thêm các viên riêng biệt. Điều này khiến cơ thể nạp cùng lúc nhiều nguồn vi chất mà không kiểm soát được liều lượng.
Ngoài ra, dùng kẽm quá mức có thể gây buồn nôn, rối loạn tiêu hóa và cản trở hấp thu đồng. Canxi dư thừa kéo dài làm tăng nguy cơ sỏi thận, lắng đọng mạch máu. Vitamin C liều cao có thể dẫn tới sỏi oxalat.
Nhập viện vì lạm dụng 'thuốc bổ'
Không ít người đã phải nhập viện vì lạm dụng thực phẩm chức năng. Chị N.P.C. (47 tuổi, Hà Nội) cho biết mỗi ngày uống nhiều loại thực phẩm chức năng với mục tiêu chống lão hóa và giữ dáng. Buổi sáng chị dùng vitamin tổng hợp, trưa uống viên giải độc gan, chiều bổ sung collagen, tối dùng viên hỗ trợ ngủ ngon cùng nhiều sản phẩm giảm cân, tăng cơ khác. Người phụ nữ này sợ uống thuốc vì tác dụng phụ nhưng lại mê các thực phẩm chức năng, ai mách gì dùng đó.
Gần đây, khi đi khám sức khỏe, chị bất ngờ phát hiện men gan tăng cao, tế bào gan tổn thương. Bác sĩ nhận định nguyên nhân nhiều khả năng liên quan đến việc sử dụng quá nhiều sản phẩm bổ sung trong thời gian dài. Mỗi loại chứa hàng chục hoạt chất khác nhau, phần lớn đều phải chuyển hóa qua gan.
Đừng biến mình thành 'hộp thuốc di động'
PGS.TS.BS Lê Xuân Hải, chuyên gia về miễn dịch huyết học và y học tích hợp đang công tác tại Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương (Hà Nội) thường xuyên nhận được câu hỏi từ nhiều phụ nữ về việc uống 'combo' 5-7 loại vitamin, collagen hay nội tiết tố để trẻ lâu. 'Tôi thường nói với họ rằng uống nhiều chưa chắc tốt, thậm chí còn làm khổ lá gan và tốn tiền', bác sĩ Hải nói.
Theo ông, một trong những sai lầm phổ biến hiện nay là cho rằng cứ thiếu vitamin thì phải bổ sung ngay bằng viên uống và càng dùng liều cao càng hiệu quả. Thực tế, vitamin giống như 'gia vị' của cơ thể: thiếu thì ảnh hưởng sức khỏe nhưng dư thừa lại có thể trở thành gánh nặng.
Bác sĩ Hải lấy ví dụ như vitamin E không phải 'thần dược' làm đẹp có thể uống quanh năm. Lạm dụng vitamin E liều cao kéo dài có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và ảnh hưởng tim mạch. Với vitamin B6, nếu dùng quá mức có thể gây tổn thương thần kinh, tê bì chân tay.
Những lỗi phổ biến nhất là uống vitamin sai thời điểm, dùng quá nhiều viên cùng lúc hoặc kết hợp đủ loại thực phẩm chức năng mà không hiểu rõ thành phần. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả hấp thu mà còn tăng nguy cơ tác dụng phụ. Không ít người còn tin rằng vitamin có thể 'cứu' một chế độ ăn thiếu lành mạnh. Tuy nhiên, thực phẩm chức năng không thể thay thế rau xanh, trái cây và chế độ dinh dưỡng cân bằng.
Việc lạm dụng vitamin, đặc biệt là các sản phẩm giá rẻ, không rõ nguồn gốc, cũng tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho gan, thận và hệ tiêu hóa. Ngoài ra, bác sĩ Hải cho biết thêm nhiều người bỏ qua tương tác giữa vitamin với thuốc điều trị hoặc tự ý dùng liều cao kéo dài.
Trong khi đó, nhiều loại vitamin hoàn toàn có thể bổ sung tự nhiên qua thực phẩm hằng ngày. Vitamin A có nhiều trong cà rốt, bí đỏ; vitamin C dồi dào trong ổi, bưởi; folate (vitamin B9) có trong rau lá xanh đậm; vitamin D có thể được tổng hợp khi vận động dưới nắng sớm.
'Đừng biến mình thành một 'hộp thuốc di động'. Một lối sống cân bằng và dinh dưỡng tự nhiên mới là nền tảng giúp cơ thể khỏe mạnh lâu dài', bác sĩ Hải nhấn mạnh.
