Báo cáo thường niên lần thứ 10 về bụi trong khí quyển của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho thấy lượng bụi trung bình toàn cầu trong năm 2025 tương đương năm trước, nhưng có sự khác biệt đáng kể giữa các khu vực. Theo báo cáo, mỗi năm có khoảng 2 tỷ tấn bụi phát tán vào khí quyển, có thể di chuyển hàng nghìn km qua các châu lục và đại dương.
Nguồn phát sinh bụi chính và tác động toàn cầu
Các nguồn phát sinh bụi chính là những sa mạc lớn như Sahara ở châu Phi, Gobi ở châu Á và sa mạc Arab tại Trung Đông. WMO cho biết ngoài yếu tố tự nhiên, hạn hán, suy thoái môi trường và quản lý đất đai, nguồn nước kém hiệu quả đang làm gia tăng tần suất và mức độ nghiêm trọng của bão cát, bụi, ảnh hưởng đến hơn 150 quốc gia.
Mỹ và Trung Quốc chịu ảnh hưởng nặng nề nhất
Báo cáo nêu rõ Mỹ và Trung Quốc là hai nước chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất. Tại khu vực biên giới Mỹ-Mexico, thành phố El Paso (Texas, Mỹ) ghi nhận 50 ngày có thời tiết bụi cao bất thường, gấp đôi mức trung bình hàng năm và cao nhất kể từ năm 1935. Ngày 18/3/2025, nồng độ PM10 trung bình 24 giờ tại đây lên tới 2.064 microgam/m3, vượt xa ngưỡng khuyến nghị của WHO là 45 microgam/m3.
Tại Trung Quốc, tháng 4/2025, một trận bão cát và bụi được đánh giá nghiêm trọng nhất trong một thập kỷ về cường độ, thời gian và phạm vi ảnh hưởng. Bụi từ Mông Cổ khiến nồng độ PM10 tại miền bắc Trung Quốc vượt 1.000 microgam/m3 theo giờ, có nơi lên tới 3.000-4.000 microgam/m3.
Giải pháp và vai trò của AI
WMO nhấn mạnh việc tăng cường chia sẻ dữ liệu cảnh báo sớm giữa các quốc gia là yếu tố quan trọng để giảm thiểu tác động của bão cát và bụi. Tổ chức này cũng đánh giá trí tuệ nhân tạo (AI) có tiềm năng nâng cao năng lực dự báo, nhưng cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện các ứng dụng trong lĩnh vực này.
