Lá cách là loại rau quen thuộc trong ẩm thực Việt Nam và Đông Nam Á, thường xuất hiện trong các món như bò nướng lá cách, canh lá cách hay rau ăn kèm. Không chỉ tạo hương vị đặc trưng, lá cách còn chứa nhiều hợp chất sinh học có lợi cho sức khỏe nếu được sử dụng đúng cách. Dưới đây là những lợi ích nổi bật được các chuyên gia và nghiên cứu khoa học chỉ ra.
Giàu chất chống oxy hóa
Theo phó giáo sư, tiến sĩ Noriham Abdullah, chuyên gia dinh dưỡng tại Malaysia, các loại rau lá xanh bản địa ở Đông Nam Á, trong đó có lá cách, chứa nhiều polyphenol và flavonoid. Đây là những hợp chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do, từ đó góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, ung thư và tiểu đường.
Nhiều nghiên cứu đăng trên các tạp chí uy tín như Journal of Ethnopharmacology và Molecules cũng ghi nhận lá cách có hoạt tính chống oxy hóa khá mạnh nhờ hàm lượng hợp chất phenolic tự nhiên. Các phân tích cho thấy chiết xuất lá cách có khả năng trung hòa các gốc tự do hiệu quả, tương đương với một số loại rau xanh khác như cải xoăn hay rau bina.
Hỗ trợ tiêu hóa
Theo một tổng quan đăng trên Journal of Ethnopharmacology, lá cách từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền Ấn Độ để hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy hơi và cải thiện cảm giác ngon miệng. Các nhà nghiên cứu cho rằng tác dụng này có thể liên quan đến hàm lượng chất xơ và các hợp chất sinh học như iridoid glycoside có trong lá.
Chất xơ trong lá cách giúp tăng cường nhu động ruột, ngăn ngừa táo bón và duy trì hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh. Ngoài ra, các hợp chất đắng trong lá cũng kích thích tiết dịch vị, hỗ trợ quá trình tiêu hóa thức ăn.
Có tiềm năng kháng viêm
Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất lá cách có khả năng ức chế một số chất trung gian gây viêm, như cytokine và prostaglandin. Các nhà khoa học cho rằng flavonoid, terpenoid và iridoid glycoside trong lá có thể là những hoạt chất tạo nên tác dụng này.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh phần lớn bằng chứng hiện mới dừng ở nghiên cứu trên tế bào hoặc động vật. Hiện chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng để khẳng định lá cách có thể điều trị các bệnh viêm ở người. Do đó, không nên kỳ vọng lá cách có tác dụng tương tự thuốc kháng viêm.
Không nên xem là "thần dược"
Rau xanh là thành phần quan trọng trong chế độ ăn lành mạnh, nhưng không có loại rau nào có thể thay thế thuốc điều trị bệnh. Các chuyên gia khuyến cáo nên sử dụng lá cách như một loại rau trong bữa ăn thay vì dùng với mục đích chữa bệnh. Lá cần được rửa sạch, nấu chín hoặc chế biến hợp vệ sinh để hạn chế nguy cơ nhiễm vi sinh vật hoặc ký sinh trùng.
Người đang mang thai, mắc bệnh mạn tính hoặc sử dụng thuốc điều trị nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu có ý định dùng các chế phẩm từ lá cách với lượng lớn hoặc trong thời gian dài. Việc lạm dụng lá cách có thể gây ra tác dụng phụ như rối loạn tiêu hóa hoặc tương tác thuốc.
Kết luận
Nhìn chung, lá cách là thực phẩm giàu chất chống oxy hóa, chất xơ và nhiều hợp chất thực vật có lợi. Khi được sử dụng như một phần của chế độ ăn đa dạng, loại lá này có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe tiêu hóa và bổ sung các chất chống oxy hóa cho cơ thể. Tuy nhiên, cần hiểu đúng vai trò của lá cách như một thực phẩm bổ dưỡng, không phải là phương thuốc thần kỳ. Hãy kết hợp lá cách với các loại rau xanh khác để tối ưu lợi ích sức khỏe.
