Chuyên gia khuyến cáo phụ huynh không nên hoảng loạn tiêm vắc xin não mô cầu ngay lập tức
Trước thông tin về các ca tử vong nghi ngờ do viêm màng não mô cầu, nhiều phụ huynh đang có tâm lý lo lắng và vội vàng đưa con em đi tiêm phòng. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khuyến cáo đây không phải là hành động cần thiết và có thể không mang lại hiệu quả tối ưu.
Khi nào thực sự cần tiêm vắc xin não mô cầu?
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Đắc Nguyên Anh, Trưởng khoa Khám bệnh theo yêu cầu, Sức khỏe trẻ em tại Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), cho biết bệnh não mô cầu chủ yếu lây qua giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần như sống chung, ngủ chung, hôn hoặc dùng chung đồ cá nhân. Bệnh khó lây lan qua các tiếp xúc thông thường thoáng qua, do đó không phải cứ ở cùng khu vực là có nguy cơ cao.
"Việc đưa con đi tiêm vắc xin gấp là chưa cần thiết và chưa phải hiệu quả nhất", bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh tại Bệnh viện đa khoa An Sinh, nhấn mạnh. Ông giải thích rằng vắc xin não mô cầu không có tác dụng ngay lập tức, miễn dịch chỉ hình thành tối ưu sau khoảng 7-14 ngày, thậm chí trẻ nhỏ cần tiêm đủ 2 mũi mới đạt được bảo vệ tối đa.
Biện pháp khẩn cấp thay thế tiêm vắc xin
Theo bác sĩ Thạch, biện pháp khẩn cấp duy nhất trong trường hợp nghi ngờ phơi nhiễm là uống kháng sinh dự phòng như Ciprofloxacin liều đơn, Rifampicin trong 2 ngày hoặc Azithromycin, chứ không phải tiêm vắc xin. Ông cũng cảnh báo việc tụ tập đông người tại các điểm tiêm chủng có thể làm tăng nguy cơ lây lan nếu thực sự có dịch.
"Khoảng thời gian vàng" để đưa trẻ đến bệnh viện là trong vòng 4-6 giờ đầu sau khi sốt cao khởi phát, đặc biệt khi kèm theo các dấu hiệu:
- Nôn nhiều, quấy khóc dữ dội hoặc lừ đừ bất thường
- Tay chân lạnh, da tái và xuất hiện mẩn đỏ nhanh
- Cứng cổ (ở trẻ lớn) hoặc thóp phồng (ở trẻ nhỏ)
- Ban xuất huyết đỏ, tím dù chỉ vài chấm nhỏ
Các biện pháp phòng ngừa đơn giản cho trẻ
Bác sĩ Nguyên Anh khuyến nghị phụ huynh có thể áp dụng những biện pháp đơn giản để bảo vệ trẻ:
- Cho trẻ rửa tay thường xuyên và đeo khẩu trang khi đến nơi đông người
- Hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện sốt hoặc viêm hô hấp
- Giữ môi trường sống thông thoáng, sạch sẽ
- Theo dõi sát các dấu hiệu bất thường và chủ động tư vấn bác sĩ nếu trẻ từng tiếp xúc với ca bệnh đã xác định
"Tuyệt đối không chần chừ hay tự ý cho trẻ uống thuốc tại nhà khi nghi ngờ mắc bệnh. Cần đưa trẻ đi khám ngay vì bệnh có thể diễn tiến nặng chỉ trong 12-24 giờ", bác sĩ Thạch cảnh báo.
Hướng dẫn khi điểm tiêm phòng quá tải
Trong trường hợp các điểm tiêm chủng đang quá tải, bác sĩ Thạch đưa ra lời khuyên cụ thể:
Ngay hôm nay:
- Giữ vệ sinh mũi họng, thông thoáng nhà cửa, đeo khẩu trang nơi đông người
- Không dùng chung cốc, chén, đồ chơi
- Theo dõi sát và đưa đến bệnh viện ngay nếu trẻ có dấu hiệu sốt cao, thóp phồng, cổ cứng, đau đầu, nôn ói hoặc ban đỏ tím trên da
Liên hệ ngay: Trạm y tế địa phương để được hướng dẫn xác định trẻ có thuộc nhóm "tiếp xúc gần" không và uống kháng sinh dự phòng nếu cần.
Trong tuần/tháng này: Đến trung tâm tiêm chủng uy tín để tư vấn lịch tiêm đầy đủ, không nên tập trung ngay lập tức nhưng cũng không cần chờ dịch bùng phát mới đi tiêm.
