Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cấp chỉ định “giảm tác hại” (Modified Risk Tobacco Product – MRTP) cho 20 sản phẩm túi ngậm nicotine ZYN với hàm lượng 3mg và 6mg vào tháng 6/2026. Đây là lần đầu tiên FDA cho phép một sản phẩm túi ngậm nicotine được công bố rằng sử dụng thay cho thuốc lá điếu có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh như ung thư phổi, ung thư miệng, bệnh tim mạch, đột quỵ, khí phế thũng và viêm phế quản mạn tính.
Cách tiếp cận dựa trên bằng chứng khoa học
FDA không xem túi ngậm nicotine là sản phẩm hoàn toàn an toàn và nhấn mạnh cai thuốc lá vẫn là lựa chọn tốt nhất cho sức khỏe. Tuy nhiên, cơ quan này thừa nhận thực tế có một bộ phận người trưởng thành tiếp tục hút thuốc lá điếu. Do đó, FDA đánh giá từng sản phẩm dựa trên bằng chứng khoa học, mức độ rủi ro và tác động đối với sức khỏe cộng đồng, thay vì coi tất cả các sản phẩm chứa nicotine là như nhau.
Quyết định này chỉ áp dụng cho những sản phẩm ZYN cụ thể đã trải qua thẩm định khoa học nghiêm ngặt, không áp dụng cho toàn bộ danh mục sản phẩm chứa nicotine. FDA yêu cầu doanh nghiệp tiếp tục theo dõi dữ liệu sử dụng thực tế, thực hiện các nghiên cứu hậu thị trường và báo cáo thường xuyên. FDA có quyền điều chỉnh hoặc thu hồi cấp phép nếu xuất hiện bằng chứng mới cho thấy sản phẩm không còn đáp ứng mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt nếu tỷ lệ sử dụng ở thanh thiếu niên gia tăng.
Quan điểm từ chuyên gia quốc tế
Chia sẻ với báo chí, ông Ankur Modi, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Khu vực Nam Á và Đông Dương của Philip Morris International (PMI), cho biết: “Mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng cần được đặt lên hàng đầu. Thanh thiếu niên và những người chưa từng hút thuốc không nên sử dụng nicotine dưới bất kỳ hình thức nào. Các quyết định quản lý cần dựa trên dữ liệu khoa học khách quan, thông tin chính xác và kinh nghiệm thực tiễn từ các thị trường đã triển khai quản lý sản phẩm nicotine thế hệ mới.”
Ông Modi dẫn chứng Hoa Kỳ là một ví dụ đáng tham khảo khi FDA áp dụng cách tiếp cận dựa trên bằng chứng khoa học. Kết quả từ Khảo sát Quốc gia về Tình trạng Sử dụng Thuốc lá trong Giới trẻ (NYTS) giai đoạn 2022-2025 cho thấy tỷ lệ hút thuốc lá điếu ở thanh thiếu niên Hoa Kỳ giảm từ 10,8% năm 2011 xuống chỉ còn 1,4% năm 2025. Tỷ lệ sử dụng túi ngậm nicotine (1,7%) và thuốc lá nung nóng (0,7%) đều ở mức thấp dưới 2% và không có dấu hiệu gia tăng.
Theo ông, thành công này nhờ chính sách quản lý đa biện pháp: kiểm soát độ tuổi, giám sát thị trường, truyền thông phòng chống tác hại thuốc lá và công bố rõ thông tin về mức độ tác hại của từng nhóm sản phẩm dựa trên đánh giá khoa học.
Bối cảnh tại Việt Nam
Theo Tobacco Atlas, Việt Nam hiện có khoảng 30% nam giới trưởng thành hút thuốc, tương đương gần 16 triệu người. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở nhóm vị thành niên (10–14 tuổi) ở mức khoảng 3%. Việt Nam là thành viên của Công ước Khung về Kiểm soát Thuốc lá (FCTC) của WHO, trong đó Điều 1(d) xác định “giảm tác hại” là một trong ba trụ cột của chiến lược kiểm soát thuốc lá.
Ông Modi đặt câu hỏi: “Làm thế nào để vừa duy trì tỷ lệ sử dụng nicotine trong thanh thiếu niên ở mức thấp, vừa giải quyết thực tế vẫn còn hàng triệu người trưởng thành tiếp tục hút thuốc lá điếu?” Kinh nghiệm từ các thị trường quốc tế có thể cung cấp thêm góc nhìn cho việc xây dựng chính sách. Các sản phẩm túi ngậm nicotine như ZYN đã được thương mại hóa hơn một thập kỷ, hiện có mặt tại 60 quốc gia, bao gồm Hoa Kỳ, Thụy Điển, Na Uy.
Kinh nghiệm từ Thụy Điển
Thụy Điển thường được nhắc đến như một điển hình về cách tiếp cận quản lý dựa trên mục tiêu giảm tác hại. Trong hơn một thập kỷ qua, tỷ lệ hút thuốc lá điếu tại nước này đã giảm xuống mức thấp nhất Liên minh châu Âu. Nhiều chuyên gia cho rằng kết quả này đến từ sự kết hợp giữa các biện pháp kiểm soát thuốc lá truyền thống với việc thúc đẩy các sản phẩm nicotine không khói thuốc, đặc biệt là túi ngậm nicotine, dưới khuôn khổ pháp lý rõ ràng. Chiến lược giảm tác hại được cho là góp phần đưa tỷ lệ hút thuốc hàng ngày ở Thụy Điển xuống mức 3,7%.
Cơ hội cho đổi mới và phát triển
Ông Modi cũng cho rằng quá trình chuyển đổi công nghệ toàn cầu mở ra cơ hội mới cho ngành sản xuất. Nếu các quốc gia xây dựng khuôn khổ quản lý phù hợp đối với các sản phẩm nicotine thế hệ mới, điều này không chỉ tác động đến sức khỏe cộng đồng mà còn thúc đẩy đổi mới công nghệ, phát triển chuỗi giá trị mới và tạo thêm cơ hội đầu tư, việc làm trong lĩnh vực sản xuất và chế biến nguyên liệu nicotine trong tương lai.
