Đợt bùng phát Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo đang diễn biến nghiêm trọng với tốc độ lây lan chưa từng thấy. Theo số liệu chính phủ công bố ngày 25/7, tính đến hết 23/7, nước này ghi nhận 2.973 ca mắc Ebola đã xác nhận, trong đó 1.309 người không qua khỏi. Chỉ trong 5 ngày, số ca tử vong tăng hơn 40%, tổng ca mắc tăng khoảng 27% so với tuần trước.
Chủng virus hiếm gặp và tốc độ lây lan đáng báo động
Đây là đợt bùng phát Ebola có tốc độ lây lan nhanh nhất từng ghi nhận. Đáng lo ngại, chủng virus gây dịch là Bundibugyo – biến thể hiếm nhất trong bốn chủng Ebola có thể lây nhiễm sang người. Hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị nào được phê duyệt riêng cho chủng này. Chuyên gia y tế công cộng Abdulsalami Nasidi, người sáng lập Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi, nhận định với Al Jazeera: “Việc chưa có vaccine hiệu quả khiến virus lây lan như cháy rừng”. Dịch bùng phát tại khu vực xung đột, hệ thống y tế thiếu nguồn lực càng khó ứng phó.
Cuộc đua phát triển vaccine
Giới khoa học đang gấp rút tìm giải pháp. Nhóm Nghiên cứu Vaccine Oxford thuộc Đại học Oxford thông báo tình nguyện viên đầu tiên đã được tiêm liều vaccine thử nghiệm phòng chủng Bundibugyo. Trưởng nhóm Katrina Pollock gọi đây là cột mốc quan trọng, mở ra hy vọng mới. So sánh với đại dịch Ebola Tây Phi 2013-2016 (hơn 11.000 người chết, 28.000 ca mắc), phải mất 8 tháng số tử vong mới vượt 1.000, trong khi tại DRC chỉ chưa đầy 10 tuần. Tổng giám đốc Africa CDC Jean Kaseya cảnh báo nếu không hành động ngay, đây có thể là đợt bùng phát nghiêm trọng nhất.
Hệ thống y tế quá tải giữa vùng xung đột
Tại thành phố Goma, công tác ứng phó thiếu phối hợp, lực lượng y tế quá tải, thiếu thốn. Số nhân viên y tế tử vong tiếp tục gia tăng, mới đây thêm một bác sĩ và một nhân viên y tế không qua khỏi. Kể từ tháng 5, hơn 100 nhân viên y tế nhiễm bệnh, khoảng 35 người chết. Thiếu trang thiết bị bảo hộ cùng sự hoài nghi của người dân khiến kiểm soát khó khăn. Tại tỉnh Ituri – tâm dịch, nhiều nhân viên y tế đình công vì chưa được trả lương, làm việc trong môi trường không an toàn. Tuần trước, hàng chục nhân viên Bệnh viện Đa khoa Rwampara gần Bunia ngừng việc. Nơi này từng bị người dân phóng hỏa và truy đuổi nhân viên y tế. Đến 25/7, đình công lan sang Trung tâm Điều trị Ebola Elikya, hoạt động gần như tê liệt. Khoảng 100 nhân viên biểu tình, cho rằng chậm chi trả phụ cấp làm giảm tinh thần, ảnh hưởng chăm sóc bệnh nhân.
WHO cảnh báo nguy cơ lan rộng
Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo số ca thực tế có thể cao gấp đôi thống kê, do an ninh bất ổn khiến đội ứng phó không tiếp cận được nhiều khu vực. Công tác truy vết mới tiếp cận khoảng 80% người tiếp xúc, nhiều ngôi làng nằm ngoài tầm với. Mỹ và Canada đã hạn chế nhập cảnh với người từ DRC, dù khác khuyến nghị WHO. Tedros kêu gọi các bên miền Đông DRC đạt ngừng bắn, nhấn mạnh giải pháp chính trị để lực lượng cứu trợ tiếp cận vùng ảnh hưởng là yếu tố quyết định ngăn Ebola lan sang các tỉnh chưa có dịch.
