Viêm phổi là một trong những bệnh lý hô hấp thường gặp ở trẻ nhỏ, có thể diễn tiến nhanh và gây nhiều biến chứng nguy hiểm nếu cha mẹ không phát hiện sớm hoặc chăm sóc trẻ không đúng cách. Theo thạc sĩ, điều dưỡng Nguyễn Thị Thu Hằng, Đơn nguyên Hồi sức Hô hấp, Bệnh viện Nhi Trung ương, việc nhận biết các dấu hiệu sớm của bệnh là vô cùng quan trọng để có biện pháp can thiệp kịp thời.
Nguyên nhân gây viêm phổi ở trẻ
Viêm phổi ở trẻ có thể do nhiều tác nhân gây ra, phổ biến nhất là virus. Các loại virus thường gặp bao gồm virus hợp bào hô hấp RSV, virus cúm và Adenovirus. Ngoài virus, vi khuẩn cũng là nguyên nhân thường gặp. Một số trường hợp ít gặp hơn có thể liên quan đến ký sinh trùng hoặc nấm. Trong đó, nấm Candida albicans gây tưa miệng nếu không được điều trị đúng có thể lan xuống đường hô hấp và gây viêm phế quản phổi.
Bên cạnh tác nhân gây bệnh, nhiều yếu tố thuận lợi làm tăng nguy cơ mắc viêm phổi ở trẻ nhỏ. Trẻ sống trong điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, môi trường đông đúc, ô nhiễm, thiếu vệ sinh hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Những trẻ không được chăm sóc, nuôi dưỡng đầy đủ như không bú mẹ, suy dinh dưỡng, thiếu vitamin A, thiếu kẽm hoặc không được tiêm chủng đúng lịch cũng dễ mắc bệnh hơn. Ngoài ra, trẻ sinh non, nhẹ cân, có dị tật bẩm sinh đường hô hấp hoặc suy giảm miễn dịch cũng thuộc nhóm nguy cơ cao.
Dấu hiệu viêm phổi dễ bị bỏ qua
Theo ThS. Nguyễn Thị Thu Hằng, biểu hiện viêm phổi ở trẻ rất đa dạng và thay đổi theo từng giai đoạn bệnh. Ở giai đoạn sớm, trẻ có thể chỉ sốt nhẹ, ho húng hắng, chảy nước mắt, chảy mũi, khò khè, bú kém hoặc quấy khóc. Nhiều phụ huynh dễ nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường nên chủ quan theo dõi tại nhà. Nếu không được điều trị và theo dõi sát, bệnh có thể tiến triển nặng hơn với các biểu hiện như sốt cao, ho nhiều, có đờm, khó thở, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bỏ bú hoặc bú kém. Một số trẻ có thể tím môi, tím đầu chi do thiếu oxy.
Ngoài các triệu chứng hô hấp, trẻ mắc viêm phổi còn có thể mệt mỏi, quấy khóc, nôn, tiêu chảy hoặc đau bụng. Chuyên gia lưu ý phụ huynh cần đặc biệt chú ý dấu hiệu thở nhanh bằng cách đếm nhịp thở của trẻ trong đủ một phút. Trẻ được xem là thở nhanh khi dưới 2 tháng tuổi có nhịp thở trên 60 lần/phút; trẻ từ 2-11 tháng tuổi thở trên 50 lần/phút và trẻ từ 12-60 tháng tuổi thở trên 40 lần/phút.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Theo khuyến cáo của các bác sĩ, khi trẻ ho hoặc sổ mũi kèm theo một trong các dấu hiệu dưới đây, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức:
- Trẻ có dấu hiệu lõm ngực khi hít vào, thở mệt, cánh mũi phập phồng hoặc tím tái.
- Trẻ thở khò khè, thở rít ngay cả khi nằm yên cũng là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
- Nếu trẻ không uống được, co giật, li bì hoặc khó đánh thức, cha mẹ không nên tiếp tục tự theo dõi tại nhà vì bệnh có thể đã diễn tiến nặng.
Viêm phổi ở trẻ có thể diễn tiến rất nhanh với dấu hiệu khó thở, tím tái, bỏ bú. Vì vậy, cha mẹ cần theo dõi sát sao các biểu hiện của trẻ, đặc biệt là nhịp thở, để có thể phát hiện sớm và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm.
