Bệnh nhân đái tháo đường có thể thưởng thức bánh chưng, bánh tét nếu tuân thủ nguyên tắc dinh dưỡng
Theo khuyến nghị từ các chuyên gia tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, người mắc bệnh đái tháo đường không nhất thiết phải kiêng cữ hoàn toàn các món ăn truyền thống như bánh chưng và bánh tét trong dịp Tết. Thay vào đó, điều quan trọng là họ cần hiểu rõ đặc điểm của thực phẩm, nắm bắt tình trạng sức khỏe cá nhân và lựa chọn phương pháp ăn uống phù hợp để duy trì đường huyết ổn định.
Nguyên tắc cơ bản khi ăn bánh chưng, bánh tét
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Giang Nam thuộc Khoa Điều trị ban ngày của Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, bánh chưng và bánh tét được chế biến từ gạo nếp – một loại thực phẩm giàu tinh bột có thể khiến đường huyết tăng nhanh nếu tiêu thụ quá nhiều hoặc không đúng cách. Tuy nhiên, bệnh nhân vẫn có thể thưởng thức những món ăn này nếu tuân thủ một số nguyên tắc quan trọng:
- Ăn trong bữa chính: Không nên ăn bánh khi đang đói hoặc dùng như một bữa phụ riêng lẻ.
- Kiểm soát khẩu phần: Mỗi lần chỉ nên ăn khoảng 50-70g, tương đương 1/8 chiếc bánh chưng hoặc một khoanh bánh tét nhỏ, và có thể dùng 1-2 lần mỗi ngày nếu đường máu ổn định.
- Kết hợp thực phẩm hợp lý: Nên ăn kèm với rau xanh, thịt nạc và canh để làm chậm quá trình hấp thu đường, đồng thời hạn chế các món nhiều chất béo bão hòa, quá mặn, nước ngọt hoặc rượu bia.
- Ăn chậm, nhai kỹ: Giúp cơ thể hấp thu đường từ từ, giảm thiểu nguy cơ tăng đường huyết đột ngột sau bữa ăn.
- Tăng cường vận động: Sau khi ăn 30-60 phút, bệnh nhân có thể đi bộ nhẹ nhàng trong 15-20 phút để hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả.
Áp dụng quy tắc “đĩa thức ăn chuẩn” cho thực đơn ngày Tết
Bên cạnh việc ăn bánh chưng và bánh tét đúng cách, việc xây dựng một thực đơn hợp lý là yếu tố then chốt giúp bệnh nhân duy trì đường huyết ổn định trong suốt dịp Tết. Các chuyên gia khuyến nghị áp dụng quy tắc chia “đĩa thức ăn chuẩn” với đường kính khoảng 20cm theo tỷ lệ sau:
- 1/2 đĩa là rau củ: Ưu tiên các loại rau luộc, salad, bông cải xanh và măng tươi, đồng thời hạn chế măng khô nấu với nhiều mỡ.
- 1/4 đĩa là đạm (Protein): Bao gồm thịt gà (đã bỏ da), thịt lợn nạc, cá hoặc giò lụa.
- 1/4 đĩa là tinh bột: Có thể là bánh chưng, xôi hoặc bún.
Ngoài ra, bệnh nhân nên ưu tiên sử dụng bánh chưng và bánh tét làm từ gạo lứt nếu tự chế biến tại nhà để tăng cường chất xơ. Khi chế biến thịt đông, nên lọc bỏ mỡ và sử dụng mộc nhĩ để giảm hấp thụ cholesterol. Thay vì dùng mứt Tết, có thể chọn các loại hạt như hạnh nhân, hạt điều, hạt hướng dương hoặc hạt bí (loại không tẩm muối hoặc đường) với lượng vừa phải. Đồng thời, nên sử dụng trái cây ít ngọt như cam, bưởi, táo và thanh long.
Ba nguyên tắc “vàng” để giữ đường huyết ổn định
Theo bác sĩ Nam, bệnh nhân đái tháo đường cần ghi nhớ ba nguyên tắc quan trọng sau:
- Không bỏ bữa: Tránh bỏ bữa vì bận rộn chúc Tết, vì điều này có thể dẫn đến hạ đường huyết hoặc ăn bù quá nhiều vào bữa tiếp theo. Cũng không nên ăn quá nhiều bữa nhỏ trong ngày.
- Hạn chế “calo rỗng”: Rượu, bia và nước ngọt được coi là kẻ thù số một, do đó chỉ nên sử dụng một lượng rất nhỏ nếu cần thiết trong các buổi xã giao.
- Thứ tự ăn hợp lý: Nên ăn rau trước, tiếp theo là đạm và cuối cùng là tinh bột để làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu.
Bệnh nhân cũng cần duy trì thói quen đo đường huyết tại nhà và uống thuốc đúng giờ theo chỉ định của bác sĩ, ngay cả trong những ngày bận rộn nhất. Đồng thời, không nên thức khuya để tránh tăng đường huyết do căng thẳng và cố gắng duy trì hoạt động thể chất như ngày thường.
Lưu ý đặc biệt trong dịp Tết
Các chuyên gia nội tiết nhấn mạnh rằng, trong những ngày đầu năm, các gia đình thường chuẩn bị mâm cơm cúng gia tiên và chờ đợi mọi người đến đông đủ, điều này có thể kéo dài thời gian chờ trước bữa ăn và dẫn đến nguy cơ hạ đường huyết. Do đó, bệnh nhân nên ăn tạm một ít thực phẩm như một quả quýt nhỏ hoặc một chiếc bánh quy trong khi chờ đợi. Đặc biệt, những bệnh nhân phải tiêm insulin nhiều lần trong ngày cần tuân thủ hướng dẫn tiêm trước bữa ăn và không được tiêm xa bữa ăn quá lâu.
Theo các chuyên gia, việc kiểm soát tốt bệnh đái tháo đường không chỉ nhằm đạt được các chỉ số xét nghiệm mục tiêu mà còn là nền tảng để duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài. Kiểm soát đường máu hiệu quả giúp giảm nguy cơ biến chứng, duy trì thể lực, khả năng lao động và sinh hoạt, đồng thời tận hưởng cuộc sống trọn vẹn. Đối với nhiều người, điều này đồng nghĩa với việc có thể tiếp tục đón thêm nhiều mùa Tết bên gia đình và người thân.
Bằng cách thực hiện các khuyến nghị về dinh dưỡng và lối sống hợp lý, bệnh nhân đái tháo đường hoàn toàn có thể ăn Tết vui vẻ, thưởng thức hương vị truyền thống mà vẫn đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
