Cảnh báo dịch bệnh mùa đông: Sốt xuất huyết vẫn bùng phát trong khu dân cư
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội (CDC Hà Nội) vừa công bố số liệu đáng chú ý về tình hình dịch bệnh trong tuần gần đây nhất, từ ngày 30 tháng 1 đến ngày 6 tháng 2 năm 2026. Theo đó, toàn thành phố ghi nhận 18 trường hợp mắc sốt xuất huyết phân bố tại 17 phường, xã khác nhau. Tính từ đầu năm 2026 đến thời điểm hiện tại, đã có tổng cộng 130 ca mắc sốt xuất huyết được báo cáo tại 58 phường, xã trên địa bàn Hà Nội.
Sốt xuất huyết không chỉ là bệnh mùa mưa
Mặc dù Hà Nội hiện chưa ghi nhận ổ dịch sốt xuất huyết nào và không có trường hợp tử vong, nhưng các chuyên gia y tế vẫn đưa ra những cảnh báo quan trọng. PGS-TS, bác sĩ Đỗ Duy Cường, Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới thuộc Bệnh viện Bạch Mai, nhấn mạnh rằng sốt xuất huyết do virus Dengue là một bệnh truyền nhiễm cấp tính có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Điều đáng lưu ý là sốt xuất huyết không chỉ bùng phát vào mùa mưa hay thời điểm giao mùa. Ngay cả trong những ngày lạnh giá, khi nhiệt độ giảm sâu tại Hà Nội, nguy cơ vẫn tồn tại. Bác sĩ Cường giải thích: "Muỗi mang virus Dengue vẫn có thể sinh sống trong nhà, tại các khu dân cư kín gió, nơi có môi trường ẩm ấm và nước tù đọng. Đây chính là lý do vì sao vẫn xuất hiện nhiều ca bệnh rải rác trong mùa lạnh."
Nguy cơ từ muỗi vằn trong khu dân cư
Muỗi vằn (Aedes aegypti) được xác định là tác nhân chính truyền bệnh sốt xuất huyết. Loài muỗi này thường hoạt động mạnh vào ban ngày, đặc biệt là vào sáng sớm và chiều tối. Chúng sinh sản trong các vật chứa nước sạch quanh nhà như bể, chum, vại, lọ hoa, khay nước, cùng những dụng cụ ít được sử dụng có nước đọng.
Bác sĩ Cường cảnh báo: "Đây chính là nguyên nhân khiến sốt xuất huyết có thể bùng phát ngay trong khu dân cư, tại từng hộ gia đình, nếu chúng ta không kiểm soát tốt nguồn sinh sản của muỗi. Trong mùa lạnh, muỗi thường trú ẩn trong nhà, làm tăng nguy cơ lây nhiễm."
Các triệu chứng của sốt xuất huyết thường khởi phát đột ngột, bao gồm sốt cao từ 39 đến 40 độ C kéo dài 2 đến 7 ngày, đau đầu dữ dội ở vùng trán, đau nhức hốc mắt, đau cơ và khớp. Ngoài ra, bệnh nhân có thể gặp tình trạng da xung huyết, phát ban đỏ ngoài da (thường xuất hiện sau 3 đến 4 ngày sốt), buồn nôn, nôn, chảy máu chân răng, chảy máu cam hoặc các dấu hiệu xuất huyết dưới da.
Khi sốt cao kéo dài, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý điều trị mà cần đến ngay cơ sở y tế để được theo dõi và xét nghiệm kịp thời.
Thủy đậu: Biến chứng nặng ở người lớn đáng báo động
Song song với sốt xuất huyết, thủy đậu cũng đang là mối quan ngại lớn trong mùa đông - xuân tại Hà Nội và các tỉnh thành phía Bắc. Các bệnh viện trên địa bàn thành phố gần đây đã tiếp nhận nhiều trường hợp bệnh nhân thủy đậu biến chứng rất nặng.
Tại Viện Y học nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, một bệnh nhân nữ 19 tuổi có tiền sử lupus ban đỏ hệ thống đã phải nhập viện do tái mắc thủy đậu với diễn biến nghiêm trọng. Sau 7 ngày phát bệnh, bệnh nhân rơi vào tình trạng suy hô hấp, chảy máu toàn thân, suy gan cấp, rối loạn đông máu và sốc nhiễm khuẩn.
Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cũng vừa điều trị cho một nam bệnh nhân 36 tuổi nhập viện trong tình trạng toàn thân có mụn nước, mụn mủ và suy hô hấp cấp tiến triển do viêm phổi, tổn thương phổi lan tỏa - tất cả đều là biến chứng nặng của thủy đậu.
Bác sĩ Phạm Văn Phúc, Phó giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, cho biết: "Thủy đậu thường gặp ở trẻ em, nhưng người lớn chưa từng mắc bệnh và chưa được tiêm vắc xin vẫn có nguy cơ nhiễm cao. Đặc biệt, họ dễ gặp các biến chứng nặng như viêm phổi, viêm não, nhiễm trùng da, và cực kỳ nguy hiểm với phụ nữ mang thai."
Theo Viện Y học nhiệt đới, thủy đậu ở người có bệnh nền có thể đe dọa tính mạng nếu không được phòng ngừa và theo dõi chặt chẽ. Một quan niệm sai lầm phổ biến là "đã mắc rồi thì không mắc lại", nhưng thực tế virus này không bị loại bỏ hoàn toàn sau lần nhiễm đầu tiên. Chúng có thể tồn tại nhiều năm trong cơ thể và tái hoạt động khi hệ miễn dịch suy yếu.
Tay chân miệng gia tăng với nhiều ổ dịch
CDC Hà Nội cũng ghi nhận tình hình đáng lo ngại về bệnh tay chân miệng. Trong tuần gần đây, có 85 trường hợp mắc tại 43 phường, xã. Tính từ đầu năm đến ngày 6 tháng 2, đã có 412 ca bệnh (tăng 64 ca so với cùng kỳ năm 2025) tại 99 phường, xã. Đáng chú ý, hơn 1 tháng đầu năm nay đã xuất hiện 8 ổ dịch tay chân miệng, trong đó có 3 ổ dịch trong trường học.
Mặc dù chưa có ca tử vong, cơ quan y tế khuyến cáo các gia đình cần đảm bảo các điều kiện phòng lây bệnh, đặc biệt chú trọng vệ sinh cá nhân và vệ sinh nơi ở, nơi học tập. Tại Hà Nội, các ca mắc tay chân miệng chủ yếu là trẻ dưới 3 tuổi (chiếm 95% theo thống kê năm 2025).
Để chủ động phòng bệnh, ngành y tế Hà Nội khuyến cáo người dân thực hiện tốt "3 sạch":
- Ăn uống sạch: Ăn chín, uống chín, sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày, đảm bảo vật dụng ăn uống sạch sẽ và không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa.
- Ở sạch: Virus có thể tồn tại ở bề mặt đồ vật trong không gian sống, vì vậy cần thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn, ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.
- Bàn tay sạch: Trẻ và người chăm sóc trẻ cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn, cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ.
Tay chân miệng lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp và tiêu hóa; virus gây bệnh tồn tại trong nước bọt, dịch (hắt hơi, sổ mũi, bọng nước trên da, niêm mạc), phân. Do đó, vệ sinh cá nhân đóng vai trò then chốt trong việc ngăn ngừa lây nhiễm.
Trước tình hình dịch bệnh phức tạp, ngành y tế Hà Nội tiếp tục tăng cường giám sát và khuyến cáo người dân chủ động phòng ngừa, đặc biệt là trong các khu dân cư và trường học, để hạn chế sự lây lan của sốt xuất huyết, thủy đậu và tay chân miệng.
