Cây xuyến chi và lời đồn phòng ngừa ung thư
Thời gian gần đây, nhiều người tin rằng cây xuyến chi (còn gọi là đơn buốt, quỷ châm thảo) có thể phòng ngừa ung thư và tự ý sử dụng như một vị thuốc hằng ngày. Tuy nhiên, ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, Giảng viên Đại học Y Hà Nội, cho biết các nghiên cứu hiện mới dừng ở mức phòng thí nghiệm và chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả phòng ngừa hoặc điều trị ung thư ở người.
Xuyến chi là loại cây mọc hoang quen thuộc, chứa flavonoid, polyphenol và nhiều hoạt chất chống oxy hóa, được sử dụng trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, theo chuyên gia, đây không phải là thuốc chữa bệnh hay "thần dược", người dân không nên tự ý sử dụng với kỳ vọng thay thế các phương pháp điều trị y khoa.
Bằng chứng khoa học về tác dụng của xuyến chi
ThS.BS Nguyễn Vũ Bình nhấn mạnh, một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy xuyến chi có hoạt tính chống oxy hóa và ảnh hưởng lên một số dòng tế bào. Tuy nhiên, đến nay chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh để khẳng định ăn hoặc uống xuyến chi có thể phòng ngừa hoặc điều trị ung thư ở người. Điều này đồng nghĩa với việc các kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm chưa đủ để khẳng định hiệu quả trên cơ thể người. Người dân không nên tin vào những thông tin lan truyền trên mạng xã hội cho rằng xuyến chi có thể chữa hoặc ngăn ngừa ung thư.
Lợi ích đã được ghi nhận của xuyến chi
Mặc dù chưa có bằng chứng về phòng ngừa ung thư, xuyến chi vẫn có một số lợi ích sức khỏe đã được ghi nhận. Các hợp chất chống oxy hóa trong cây giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do và hỗ trợ giảm phản ứng viêm. Theo kinh nghiệm dân gian, lá xuyến chi giã nát có thể đắp lên các vết trầy xước hoặc vị trí bị côn trùng cắn, hỗ trợ lành vết thương. Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý biện pháp này không nên thay thế việc sát khuẩn và chăm sóc vết thương đúng cách nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.
Ngoài giá trị dược liệu, ngọn và lá non của cây xuyến chi có thể được sử dụng làm thực phẩm. Người dân có thể luộc, xào hoặc nấu canh để bổ sung chất xơ cùng một số vitamin cho bữa ăn hằng ngày.
Lưu ý khi sử dụng xuyến chi
BS Bình khuyến cáo, để đảm bảo an toàn, chỉ nên sử dụng cây xuyến chi được thu hái ở những khu vực sạch, tránh nơi có thuốc bảo vệ thực vật hoặc nguồn ô nhiễm. Không nên sử dụng xuyến chi với lượng lớn trong thời gian dài. Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính hoặc đang sử dụng thuốc điều trị cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng để tránh những rủi ro không mong muốn.
ThS.BS Nguyễn Vũ Bình nhấn mạnh, xuyến chi có thể được xem là một loại thực vật có giá trị trong y học cổ truyền và có tiềm năng nghiên cứu, song người dân cần hiểu đúng rằng đến nay chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh để khẳng định ăn hoặc uống xuyến chi có thể phòng ngừa hay điều trị ung thư ở người.
