Nghiên cứu quy mô lớn từ Oxford: Chế độ ăn chay giảm nguy cơ nhiều loại ung thư nhưng không phải là giải pháp hoàn hảo
Một nghiên cứu đột phá do Khoa Sức khỏe Cộng đồng và Dịch tễ học Ung thư thuộc Đại học Oxford dẫn đầu, vừa được công bố trên tạp chí British Journal of Cancer, đã cung cấp cái nhìn toàn diện nhất từ trước đến nay về mối liên hệ giữa chế độ ăn không thịt và nguy cơ mắc các bệnh ung thư. Nghiên cứu này tổng hợp dữ liệu từ hơn 1,8 triệu người trên ba châu lục, phân loại thành bốn nhóm ăn uống chính: người ăn thịt, người ăn cá, người ăn chay và người ăn thuần chay.
Lợi ích rõ rệt từ chế độ ăn chay
Dựa trên nguồn dữ liệu khổng lồ, nhóm nghiên cứu đã phân tích nguy cơ mắc 17 loại ung thư và so sánh trực tiếp giữa các nhóm chế độ ăn. Kết quả cho thấy chế độ ăn chay mang lại lợi ích đáng kể trong việc giảm nguy cơ nhiều loại ung thư phổ biến. Cụ thể:
- Nguy cơ ung thư tuyến tụy và ung thư vú ở nhóm ăn chay giảm khoảng 21% so với người ăn thịt.
- Nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt giảm 12%.
- Đối với các loại ung thư ít phổ biến hơn, nguy cơ ung thư thận giảm tới 28% và đa u tủy xương giảm 31%.
Các nhà khoa học lý giải rằng sự khác biệt này có liên quan chặt chẽ đến đặc điểm dinh dưỡng của chế độ ăn chay. Việc tiêu thụ nhiều rau xanh, trái cây và chất xơ giúp cải thiện hệ vi sinh đường ruột, giảm viêm và hỗ trợ quá trình chuyển hóa. Đồng thời, việc hạn chế thịt đỏ và thịt chế biến sẵn – những yếu tố đã được nhiều nghiên cứu trước đây liên kết với nguy cơ ung thư – cũng góp phần làm giảm tác động tiêu cực lên cơ thể.
Những rủi ro tiềm ẩn không thể bỏ qua
Tuy nhiên, nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc khẳng định lợi ích mà còn mở ra cái nhìn đa chiều hơn về chế độ ăn này. Bên cạnh những mặt tích cực, kết quả cũng chỉ ra một số rủi ro đáng chú ý:
- Nguy cơ ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản ở người ăn chay tăng gần gấp đôi so với người ăn thịt.
- Nhóm ăn thuần chay có nguy cơ ung thư đại trực tràng tăng đáng kể về mặt thống kê.
- Với 11 loại ung thư khác như ung thư dạ dày, gan, phổi..., không ghi nhận sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm ăn uống, cho thấy mối liên hệ giữa chế độ ăn và ung thư vẫn mang tính phức tạp.
Nghiên cứu cũng làm nổi bật sự khác biệt giữa các kiểu ăn uống. Những người chỉ ăn cá (không ăn thịt đỏ hay thịt chế biến) có xu hướng giảm nguy cơ ung thư vú, thận và cả đại trực tràng. Trong khi đó, nhóm chỉ ăn thịt gia cầm lại ghi nhận nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn. Điều này cho thấy không chỉ việc “ăn chay hay không”, mà chính cách lựa chọn thực phẩm mới đóng vai trò quyết định đến sức khỏe.
Ý nghĩa và khuyến nghị từ chuyên gia
Theo Giáo sư danh dự Tim Key từ Đại học Oxford, hiện có khoảng 3 triệu người ăn chay tại Anh và xu hướng này đang lan rộng trên toàn cầu. Trong bối cảnh ung thư vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới, chiếm gần 1/6 tổng số ca tử vong, nghiên cứu này góp phần làm rõ cả hai mặt lợi ích và rủi ro của chế độ ăn chay, điều thường ít được đề cập đầy đủ.
Về nguyên nhân của những rủi ro, các nhà khoa học cho rằng nguy cơ gia tăng ở một số loại ung thư có thể liên quan đến việc thiếu hụt dưỡng chất thường có trong thực phẩm nguồn gốc động vật, như vitamin B12, sắt hay kẽm. Tuy nhiên, số ca mắc trong nhóm khoảng 72.000 người ăn chay và thuần chay vẫn còn hạn chế, do đó nhiều kết luận cần tiếp tục được kiểm chứng. Đồng thời, chất lượng chế độ ăn chay giữa các cá nhân cũng khác nhau đáng kể, từ đó ảnh hưởng đến kết quả chung.
Từ góc độ dinh dưỡng, tiến sĩ Helen Croker thuộc Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới nhấn mạnh rằng việc giảm nguy cơ ung thư không nằm ở việc “ăn chay tuyệt đối”, mà ở cách xây dựng chế độ ăn hợp lý. Bà khuyến nghị:
- Duy trì chế độ ăn khoa học, tăng cường ngũ cốc nguyên hạt, rau củ, trái cây và các loại đậu.
- Hạn chế thịt đỏ và tránh thịt chế biến sẵn để bảo vệ sức khỏe.
- Ưu tiên một chế độ ăn cân bằng và đa dạng, thay vì theo đuổi cực đoan bất kỳ xu hướng ăn uống nào.
Nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin quan trọng cho cộng đồng mà còn nhắc nhở mỗi người về sự cần thiết của việc tiếp cận dinh dưỡng một cách thận trọng và dựa trên bằng chứng khoa học.
