Ban Pháp chế (Cục Thuế) vừa ban hành Sổ tay hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán, nhằm nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về kế toán, thuế và hỗ trợ người nộp thuế chủ động phòng ngừa rủi ro. Sổ tay chỉ rõ các mức xử phạt hành chính và hình sự đối với hành vi trốn thuế, kê khai không đúng nghĩa vụ thuế.
Xử phạt hành chính đối với hành vi trốn thuế
Theo Điều 17 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP, hành vi trốn thuế bị phạt tiền từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn, tùy theo tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Cụ thể: Mức phạt bằng 1 lần số thuế trốn áp dụng khi người vi phạm có từ một tình tiết giảm nhẹ trở lên. Mức phạt 1,5 lần số thuế trốn khi không có tình tiết tăng nặng và cũng không có tình tiết giảm nhẹ. Mức phạt 2 lần số thuế trốn với trường hợp có một tình tiết tăng nặng. Mức phạt 2,5 lần số thuế trốn với trường hợp có hai tình tiết tăng nặng. Mức phạt cao nhất, bằng 3 lần số thuế trốn, khi có từ ba tình tiết tăng nặng trở lên, kể cả vi phạm lần đầu.
Ngoài phạt tiền, người nộp thuế còn phải nộp đủ số tiền thuế trốn và tiền chậm nộp; đồng thời phải khai bổ sung, điều chỉnh hồ sơ khai thuế các kỳ tính thuế liên quan. Nội dung khai bổ sung có thể bao gồm doanh thu, chi phí, thu nhập chịu thuế, số lỗ chuyển kỳ sau, số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và các chỉ tiêu khác theo quy định.
Xử lý hình sự đối với hành vi trốn thuế
Khi số tiền trốn thuế đạt ngưỡng luật định, hành vi có thể bị xử lý hình sự về tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Ngưỡng khởi tố là từ 100 triệu đồng đối với cá nhân và từ 200 triệu đồng đối với pháp nhân thương mại. Trường hợp số tiền thấp hơn nhưng người vi phạm đã bị xử phạt hành chính hoặc đã bị kết án về hành vi này mà chưa được xóa án tích thì vẫn có thể bị xử lý.
Đối với cá nhân: Trốn thuế từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng có thể bị phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm. Trốn thuế từ 300 triệu đến dưới 1 tỷ đồng hoặc có tình tiết tăng nặng: phạt tiền từ 500 triệu đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 1 đến 3 năm. Trốn thuế từ 1 tỷ đồng trở lên: phạt tiền từ 1,5 đến 4,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 2 đến 7 năm. Ngoài ra, cá nhân có thể bị phạt tiền từ 20 đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề từ 1 đến 5 năm, hoặc tịch thu một phần hay toàn bộ tài sản.
Đối với doanh nghiệp: Khung hình phạt cơ bản là phạt tiền từ 300 triệu đến 1 tỷ đồng. Trường hợp có tình tiết tăng nặng, mức phạt từ 1 đến 3 tỷ đồng.
Cảnh báo dấu hiệu vi phạm hình sự
Trong sổ tay, Cục Thuế cảnh báo doanh nghiệp, hộ kinh doanh có nguy cơ đối mặt với án hình sự nếu vi phạm một trong 9 dấu hiệu. Thanh tra tỉnh Thanh Hóa cũng vừa ban hành kết luận thanh tra, chỉ ra hàng loạt vi phạm trong hạch toán kế toán, kê khai thuế tại 4 doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn.
