Cảnh báo từ chuyên gia: 5 thực phẩm quen thuộc làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng
Theo số liệu thống kê mới nhất từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (Globocan) năm 2022, Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng ung thư đại trực tràng đáng báo động. Cụ thể, nước ta ghi nhận 16.835 ca mắc mới và 8.454 ca tử vong do căn bệnh này, xếp thứ 4 về tỉ lệ mắc và thứ 5 về tỉ lệ tử vong trong các loại ung thư phổ biến. Điều đáng lo ngại hơn là bệnh đang có xu hướng trẻ hóa, ảnh hưởng đến nhiều người ở độ tuổi lao động.
Thực phẩm hàng ngày: Yếu tố nguy cơ không ngờ
Bác sĩ Jetsada Boonyawongwiwat, Phó Giám đốc Bệnh viện Maharaj Nakhon Ratchasima (Thái Lan), nhấn mạnh rằng nhiều người thường lầm tưởng ung thư đại tràng chủ yếu do di truyền. Trên thực tế, chế độ ăn uống hàng ngày đóng vai trò quan trọng trong việc làm tăng hoặc giảm nguy cơ mắc bệnh. Một số thực phẩm có thể gây viêm mãn tính ở ruột hoặc sản sinh các chất độc hại cho tế bào ruột. Việc tiêu thụ chúng thường xuyên trong nhiều năm có thể âm thầm làm tăng nguy cơ mà người dùng không hề hay biết.
Danh sách 5 thực phẩm cần hạn chế
Dưới đây là 5 loại thực phẩm phổ biến được bác sĩ Jetsada Boonyawongwiwat cảnh báo có thể làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng:
- Các loại thịt chế biến sẵn: Bao gồm xúc xích, giăm bông, thịt xông khói thường chứa chất bảo quản như nitrit và nitrat để kéo dài thời hạn sử dụng. Khi vào cơ thể, các chất này có thể chuyển hóa thành hợp chất gây hại cho tế bào ruột. Tiêu thụ thường xuyên hoặc hàng ngày làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư đại tràng. Do đó, chỉ nên ăn những thực phẩm này thỉnh thoảng, không nên lạm dụng.
- Ăn quá nhiều thịt đỏ: Theo khuyến cáo y khoa, không nên tiêu thụ quá 500 gram thịt bò, thịt lợn hoặc thịt cừu mỗi tuần. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc tiêu thụ lượng lớn liên tục trong thời gian dài làm tăng nguy cơ ung thư đại tràng. Đặc biệt khi chế biến ở nhiệt độ cao hoặc thịt có thêm hóa chất tạo màu như nitrit trong thịt hun khói, nguy cơ càng tăng cao do dễ chuyển hóa thành chất gây ung thư trong hệ tiêu hóa.
- Thực phẩm bị cháy hoặc khét do nướng: Thịt nướng cháy khét, chẳng hạn như thịt lợn hoặc bít tết bị cháy nặng, tạo ra các chất độc từ quá trình đốt cháy protein và chất béo. Những chất này có thể gây hại cho tế bào ruột, và nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài, nghiên cứu đã tìm thấy mối liên hệ rõ ràng với nguy cơ ung thư đại tràng tăng cao.
- Thường xuyên tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn: Thực phẩm ăn liền hoặc chế biến sẵn như mì ăn liền và thực phẩm đông lạnh thường chứa nhiều chất phụ gia, muối và chất béo đã qua chế biến. Việc tiêu thụ hàng ngày có thể dẫn đến viêm mãn tính trong cơ thể và phá vỡ sự cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, một yếu tố quan trọng liên quan đến nguy cơ ung thư đại tràng.
- Thường xuyên uống rượu: Uống rượu thường xuyên, đặc biệt với số lượng lớn, có thể gây viêm niêm mạc ruột và sản sinh acetaldehyde, một chất độc hại cho các tế bào trong đường tiêu hóa. Nếu kéo dài, nguy cơ ung thư đại tràng sẽ tăng lên theo lượng rượu tiêu thụ.
Biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Bác sĩ Jetsada Boonyawongwiwat khuyến nghị người dân nên thực hiện những thay đổi trong sinh hoạt hàng ngày để giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng:
- Bổ sung trái cây và rau củ vào mỗi bữa ăn để đảm bảo đủ chất xơ.
- Chọn thực phẩm chứa vi sinh vật có lợi, như thực phẩm lên men tự nhiên và men vi sinh.
- Ưu tiên nguồn protein từ cá, thịt gà hoặc đậu, xen kẽ với thịt đỏ.
- Hạn chế tiêu thụ các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói và giăm bông.
- Tránh làm cháy hoặc khét thịt khi nướng.
- Giảm lượng rượu uống và uống có chừng mực.
- Chọn thực phẩm tươi, mới chế biến thay vì thực phẩm chế biến sẵn.
Bác sĩ Jetsada Boonyawongwiwat nhấn mạnh: "Ung thư đại tràng không phát triển đột ngột; nó là kết quả của những thói quen hàng ngày kéo dài. Tôi không nói rằng bạn phải hoàn toàn ngừng ăn những thực phẩm này, hoàn toàn không phải vậy. Chỉ cần giảm tần suất và lượng thịt chế biến sẵn, giảm lượng thịt đỏ được xử lý bằng hóa chất và tăng cường ăn trái cây, rau quả cùng chế độ ăn uống đa dạng hơn có thể làm giảm đáng kể nguy cơ mắc ung thư đại tràng."
Thông tin này cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối liên hệ giữa chế độ ăn uống và sức khỏe đường ruột, đặc biệt trong bối cảnh ung thư đại trực tràng đang trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng tại Việt Nam.
