Hướng Dẫn Mới Của Mỹ Về Kiểm Soát Cholesterol: 5 Thay Đổi Quan Trọng
Cholesterol đóng vai trò thiết yếu trong chuyển hóa cơ thể, nhưng khi mất cân bằng, nó làm tăng nguy cơ mỡ máu và các bệnh tim mạch nguy hiểm. Mới đây, Hiệp hội Tim mạch Mỹ cùng 10 nhóm y tế hàng đầu đã ban hành hướng dẫn mới, nhằm hỗ trợ 86 triệu người trưởng thành tại Mỹ có cholesterol cao – yếu tố chính gây đau tim và đột quỵ. Dưới đây là 5 điểm đáng chú ý từ bản cập nhật này.
Sàng Lọc Cholesterol Sớm Hơn, Từ Tuổi 10
Theo tiến sĩ Roger Blumenthal, Chủ tịch ủy ban soạn thảo hướng dẫn, một thay đổi nổi bật là khuyến nghị xét nghiệm cholesterol sớm hơn. Thay vì chờ đến tuổi trưởng thành, trẻ em khoảng 10 tuổi nên được kiểm tra mỡ máu để phát hiện sớm các rối loạn di truyền như tăng cholesterol máu gia đình – tình trạng có mức LDL (cholesterol "xấu") rất cao từ khi sinh ra. Sau đó, mọi người nên sàng lọc lại vào khoảng 19 tuổi và định kỳ ít nhất 5 năm/lần. Tiến sĩ Blumenthal nhấn mạnh: "Những người có LDL luôn trên 160 hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim sớm nên cân nhắc điều trị sớm".
Công Cụ Đánh Giá Nguy Cơ Tim Mạch Mới: PREVENT-ASCVD
Hướng dẫn mới giới thiệu công cụ PREVENT-ASCVD (viết tắt của bệnh tim mạch xơ vữa động mạch) để ước tính nguy cơ mắc bệnh tim trong 10 và 30 năm tới, dành cho người lớn từ 30-79 tuổi. Công cụ này sử dụng các chỉ số để giúp bác sĩ xác định bệnh nhân có cần điều trị giảm cholesterol, như dùng statin hay không. Tiến sĩ Blumenthal giải thích: "Hướng dẫn đề xuất dùng thuốc khi nguy cơ ASCVD trong 10 năm là 5%. Nguy cơ 10 năm có thể thấp, nhưng nguy cơ 30 năm có thể lên tới 1/3, giúp bệnh nhân hiểu rõ hơn về rủi ro dài hạn".
Mục Tiêu LDL Thấp Hơn Tùy Theo Nguy Cơ Cá Nhân
Thông thường, mức LDL dưới 100 mg/dL được coi là an toàn, nhưng hướng dẫn mới khuyến nghị mục tiêu thấp hơn dựa trên nguy cơ cá nhân. Những người có nguy cơ ASCVD trong 10 năm ít nhất 10% nên đặt mục tiêu LDL dưới 70 mg/dL. Với người đã mắc ASCVD, như từng bị đau tim hoặc đột quỵ, mục tiêu giảm xuống còn 55 mg/dL. Tiến sĩ Blumenthal cho biết: "Ngày càng nhiều dữ liệu cho thấy giảm LDL thấp giúp ổn định và có thể đảo ngược phần nào xơ vữa động mạch".
Xét Nghiệm Chỉ Số Lp(a) Ít Nhất Một Lần Trong Đời
Hướng dẫn khuyến nghị tất cả người lớn nên xét nghiệm lipoprotein(a), hay Lp(a), ít nhất một lần trong đời. Lp(a) là loại lipoprotein mang cholesterol, tương tự LDL nhưng có protein bổ sung khiến nó dễ gây tích tụ mảng bám trong động mạch hơn. Nồng độ Lp(a) chủ yếu do di truyền và ổn định suốt đời, với khoảng 1/5 dân số toàn cầu có mức cao, làm tăng nguy cơ tim mạch. Điều đáng chú ý là nhiều người có cholesterol "bình thường" nhưng Lp(a) cao, khiến nguy cơ bị đánh giá thấp nếu chỉ dựa vào xét nghiệm truyền thống. Do đó, Lp(a) được xem như "yếu tố làm tăng nguy cơ", báo hiệu cần điều trị LDL tích cực hơn.
Cảnh Báo Về Thực Phẩm Chức Năng: Thiếu Bằng Chứng Khoa Học
Hướng dẫn mới đưa ra cảnh báo rõ ràng về việc sử dụng thực phẩm chức năng do rủi ro an toàn và thiếu bằng chứng khoa học. Một nghiên cứu năm 2023 so sánh statin liều thấp với giả dược và sáu loại thực phẩm bổ sung (dầu cá, quế, tỏi, nghệ, sterol thực vật, gạo men đỏ) cho thấy statin giảm LDL khoảng 35%, trong khi không có loại thực phẩm bổ sung nào giảm đáng kể. Mặc dù có vẻ an toàn hơn, thực phẩm chức năng ít được kiểm soát chặt chẽ về an toàn, hiệu quả và chất lượng. Tiến sĩ Blumenthal nhận định: "Nhiều bệnh nhân hoài nghi thuốc theo toa nhưng lại dùng các thực phẩm chức năng chưa được chứng minh hiệu quả".
Những thay đổi này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sàng lọc sớm, đánh giá nguy cơ toàn diện và điều trị dựa trên bằng chứng khoa học để kiểm soát cholesterol hiệu quả, giảm thiểu nguy cơ bệnh tim mạch trong cộng đồng.
