Thận là một trong những cơ quan quan trọng nhất của cơ thể con người. Cơ quan này đảm nhận vai trò lọc máu, đào thải độc tố, cân bằng nước và điện giải, đồng thời tham gia điều hòa huyết áp. Mỗi ngày, hai quả thận phải xử lý một lượng lớn máu để loại bỏ chất thải và duy trì các hoạt động sống bình thường. Tuy nhiên, các vấn đề liên quan đến thận thường tiến triển một cách âm thầm trong thời gian dài.
Theo các chuyên gia, bệnh thận mạn tính còn được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” bởi vì giai đoạn đầu thường không có biểu hiện rõ rệt. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi xét nghiệm nước tiểu thấy có protein, cơ thể phù nề hoặc huyết áp tăng cao bất thường. Các bác sĩ cho biết, phần lớn người bệnh thường bỏ qua những thay đổi nhỏ của cơ thể, vì nghĩ rằng đó chỉ là biểu hiện của mệt mỏi, thiếu ngủ hoặc thay đổi sinh hoạt. Tuy nhiên, một số dấu hiệu xuất hiện hàng ngày có thể liên quan trực tiếp đến chức năng thận.
5 dấu hiệu cảnh báo thận có thể đang gặp vấn đề
Nước tiểu đổi màu hoặc xuất hiện nhiều bọt bất thường
Đây là một trong những dấu hiệu thường gặp nhất liên quan đến chức năng thận. Ở trạng thái bình thường, nước tiểu có màu vàng nhạt, tương đối trong và ít bọt. Khi chức năng lọc của thận bị ảnh hưởng, màu sắc và trạng thái nước tiểu có thể thay đổi rõ rệt. Theo các bác sĩ, nếu nước tiểu chuyển sang màu sẫm bất thường như màu trà đặc, màu cà phê hoặc xuất hiện máu, người bệnh nên theo dõi kỹ. Ngoài ra, tình trạng nước tiểu có nhiều bọt nhỏ, đặc và lâu tan mặc dù đã uống đủ nước cũng cần được lưu ý. Nguyên nhân là do protein có thể bị rò rỉ qua nước tiểu khi màng lọc của thận bị tổn thương. Đây là biểu hiện khá phổ biến ở người mắc các bệnh lý liên quan đến thận. Tuy nhiên, chuyên gia cũng cho biết nước tiểu sẫm màu đôi khi có thể xuất phát từ các nguyên nhân sinh lý như uống ít nước, cơ thể mất nước hoặc thời tiết nóng. Vì vậy, cần theo dõi thêm các biểu hiện khác đi kèm thay vì chỉ dựa vào một dấu hiệu đơn lẻ.
Thức dậy với quầng thâm mắt hoặc da xỉn màu kéo dài
Quầng thâm mắt thường được cho là liên quan đến thiếu ngủ hoặc căng thẳng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây cũng có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang đào thải nước và chất thải kém hiệu quả. Theo các chuyên gia, khi chức năng thận suy giảm, nước và độc tố có thể tích tụ nhiều hơn trong cơ thể. Điều này có thể khiến vùng quanh mắt xuất hiện tình trạng sưng nhẹ, da xỉn màu hoặc khuôn mặt trở nên thiếu sức sống. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, đặc biệt đi kèm với thay đổi về nước tiểu hoặc cảm giác mệt mỏi kéo dài, người bệnh nên kiểm tra sức khỏe để đánh giá chức năng thận.
Cơ thể phù nề vào buổi sáng
Một trong những biểu hiện điển hình khi chức năng bài tiết của thận suy giảm là hiện tượng giữ nước trong cơ thể. Khi thận hoạt động không hiệu quả, natri và nước dễ bị tích tụ, gây phù ở mí mắt, bàn chân, cẳng chân hoặc khuôn mặt, đặc biệt vào buổi sáng sau khi ngủ dậy. Ở giai đoạn nặng hơn, tình trạng tích nước còn có thể dẫn tới tràn dịch màng phổi hoặc cổ trướng. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu, biểu hiện phù thường khá nhẹ nên nhiều người dễ bỏ qua hoặc nhầm lẫn với thay đổi cân nặng hay thiếu ngủ. Theo các bác sĩ, người khỏe mạnh thường không xuất hiện tình trạng sưng phù rõ rệt sau khi thức dậy.
Huyết áp tăng bất thường
Thận cũng là cơ quan tham gia điều hòa huyết áp thông qua việc kiểm soát lượng nước, muối và hormone trong cơ thể. Khi chức năng thận suy giảm, huyết áp có thể tăng cao bất thường. Ngược lại, tình trạng tăng huyết áp kéo dài cũng tiếp tục làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận và khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn. Theo chuyên gia, đây là mối liên hệ hai chiều thường gặp ở người mắc bệnh thận mạn tính. Không ít trường hợp chỉ phát hiện bệnh thận sau nhiều năm điều trị huyết áp cao nhưng không kiểm tra chức năng thận định kỳ. Vì vậy, những người có huyết áp tăng bất thường hoặc tăng huyết áp kéo dài được khuyến cáo nên theo dõi thêm các chỉ số liên quan đến thận.
Mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi đầy đủ
Khi thận hoạt động bình thường, chất thải trong cơ thể được đào thải hiệu quả hơn, từ đó giúp duy trì trạng thái năng lượng ổn định. Ngược lại, nếu chức năng thận suy giảm, chất cặn bã có thể tích tụ trong máu và khiến cơ thể thường xuyên rơi vào trạng thái mệt mỏi, thiếu năng lượng hoặc khó tập trung. Điều đáng chú ý là biểu hiện này khá phổ biến và dễ bị nhầm lẫn với áp lực công việc, thức khuya hoặc suy nhược thông thường. Vì vậy, nếu tình trạng mệt mỏi kéo dài xuất hiện đồng thời với các dấu hiệu khác như phù nề, thay đổi nước tiểu hoặc huyết áp bất thường, người bệnh nên chủ động kiểm tra sức khỏe.
Ngoài các dấu hiệu kể trên, chuyên gia cũng cảnh báo nhiều thói quen sinh hoạt có thể âm thầm làm tăng nguy cơ tổn thương thận như uống quá ít nước, nhịn tiểu thường xuyên, ăn quá mặn, lạm dụng thuốc giảm đau hoặc thức khuya kéo dài. Đặc biệt, chế độ ăn quá nhiều đạm, nhiều chất béo hoặc sử dụng thực phẩm bổ sung protein trong thời gian dài cũng có thể làm tăng gánh nặng cho thận.
Để bảo vệ chức năng thận, các bác sĩ khuyến nghị nên duy trì chế độ sinh hoạt điều độ, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, hạn chế ăn mặn, tập thể dục phù hợp và không tự ý sử dụng thuốc kéo dài. Những người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường hoặc có tiền sử bệnh thận trong gia đình nên kiểm tra chức năng thận định kỳ để phát hiện sớm các bất thường trước khi bệnh tiến triển nặng.
